Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2024 r., II SA/Wa 1982/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2024 r., II SA/Wa 1982/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi J. R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Uchwałą z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], Zarząd Dzielnicy [...], działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305) oraz § 35 ust. 1, § 4, § 22 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz z 2019 r. poz. 14836, z późn. zm.), dalej "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali", nie zakwalifikował J. R., (dalej "skarżący") do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

3 W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący (ur. 1992 r., stan cywilny: żonaty) prowadzący 1-osobowe gospodarstwo wystąpił z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego [...].

4 Dalej organ podał, że zgodnie z § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełnią kryteria określone w § 5 oraz określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9, natomiast w myśl § 32 ust. 8 - niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

5 Organ podniósł, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2023 r. złożył wniosek o pomoc mieszkaniową nie wskazując aktualnego miejsca zamieszkania. W załączniku nr [...] do wniosku podał, że aktualnym miejscem pobytu jest lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], a ostatni stały adres zamieszkania był w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W związku z powyższym organ wezwał skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. do wskazania faktycznego miejsca zamieszkania wraz z dokumentem potwierdzającym. W oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. skarżący podał, że zamieszkuje tam gdzie się da (przystanki, klatki schodowe). Pismem z dnia [...] maja 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę, że ubiegając się o pomoc mieszkaniową należy złożyć odpowiednie dokumenty potwierdzające warunki zamieszkania bądź przedstawić dokument pozwalający na zwolnienie z ww. obowiązku. W oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. skarżący nie wskazał miejsca zamieszkania, ponadto poinformował, że nie będzie zamieszkiwał w placówkach dla osób bezdomnych ponieważ widuje się z dziećmi, a w ww. placówkach występują wszy.

6 Organ podniósł, że w związku z powyższym nie uzyskano, żadnego dokumentu umożliwiającego jednoznaczne stwierdzenie gdzie aktualnie zamieszkuje/przebywa skarżący. Ośrodek Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] potwierdził, że skarżący jest osobą w kryzysie bezdomności jednocześnie stwierdzając, że nie ma możliwości potwierdzenia miejsca jego pobytu.

7 Końcowo organ wskazał, że wniosek skarżącego został zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową w dniu [...] czerwca 2023 r. i uzyskał opinię negatywną. W tej sytuacji Zarząd Dzielnicy [...], negatywnie rozstrzygnął ww. wniosek w oparciu o § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali z uwagi na brak podstaw do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

8 Na powyższą uchwałę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie przesłuchano skarżącego.

9 Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

10 W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie wziął pod uwagę § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, która stwierdza, że jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków,

11 o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Organ jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżącego, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszył prawa skarżącego podejmując zaskarżoną uchwałę.

12 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej o oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Organ wyjaśnił ponadto, że badając sprawę o pomoc mieszkaniową bierze pod uwagę kryteria określone w § 4 uchwały

13 w sprawi zasad wynajmowania lokali mówiące o tym, że pomoc mieszkaniową można udzielić osobą spełniającym kryteria określone w § 5 oraz 7. Skarżący nie dostarczając dokumentów umożliwiających analizę wniosku w oparciu o § 7 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 (kryterium metrażowe), nie dał podstaw organowi do zbadania ww. kryterium do udzielenia pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu [...]. Organ ma obowiązek zbadać warunki zamieszkiwania wnioskodawcy w celu dokonania oceny, czy kwalifikują go one do ich poprawy. Jeżeli wnioskodawca nie ujawnia w jakich warunkach zamieszkuje, zasłaniając się twierdzeniem o pozostawaniu w bezdomności, to organ nie może udzielić pomocy mieszkaniowej.

14 Ponadto organ wyjaśnił, że nie zastosowano § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował miejsca faktycznego pobytu. Wnioskodawca w swoim oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. wskazał, że nie zamierza korzystać z żadnych ośrodków dla osób bezdomnych, ze względu na to, że zamieszkują tam narkomani, alkoholicy i osoby które mają we włosach wszy oraz to, że woli spać na klatkach schodowych i w pustostanach. Zgodnie z ww. paragrafem Zarząd Dzielnicy może zwolnić z kryterium metrażowego osobą znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, jednakże może nastąpić to na podstawie pełnej analizy sprawy. skarżący nie przedstawiając, żadnego dokumentu mimo wielokrotnych wezwań nie pozwala na przeprowadzenie pełnej analizy jego aktualnej sytuacji życiowej.

15 W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi. Dodatkowo zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie § 32 ust. 1 i 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali poprzez wybiórczą i pobieżną analizę materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenia faktyczne

16 w zakresie miejsca pobytu skarżącego i odmowę zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

17 Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że skarżący w oświadczeniu z dnia [...] maja 2023 r. wskazał, że nie posiada miejsca zamieszkania, zaś Ośrodek Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] potwierdził, że skarżący znajduje się w kryzysie bezdomności. Pomimo okoliczności wprost wynikających z tych dokumentów, tj. że skarżący jest osobą w kryzysie bezdomności, organ poprzestał na stwierdzeniu, iż skarżący zasłania się swoimi twierdzeniami o bezdomności, a przez to nie wykazał swojego miejsca zamieszkania lub pobytu.

18 Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący aktualnie przebywa

19 w miejscu swojej pracy, gdzie nocuje, stąd organ w myśl § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały

20 w sprawie zasad wynajmowania lokali może dokonać bezpośredniej oceny faktycznych warunków mieszkaniowych skarżącego.

21 Na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący aktualnie (od lutego 2024 r.) przebywa w miejscu pracy. Wskazał też, że sytuacja rodzinna skarżącego jest trudna, jest w trakcie rozwodu. Skarżący oświadczył, że nie uczestniczył w indywidualnym programie wychodzenia z bezdomności, nie pobierał również świadczeń z pomocy społecznej.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

23 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

24 W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

25 z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

26 Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt,

27 o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

28 Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

29 Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U.

30 z 2023 r. poz. 725).

31 Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony

32 i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

33 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym

34 w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że

35 z przepisów uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić́ o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 997/09; orzeczenia.nsa.gov.pl).

36 W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść́ również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...]na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.(Dz. Urz. Woj. Maz. 2019 r. poz. 14836, z późn. zm.).

37 Stosownie do treści 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9.

38 Zgodnie natomiast z § 7 ust. 1 tej uchwały w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu.

39 Osoba występująca z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej musi zatem spełnić m.in. określone w § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, tzw. kryterium metrażowe. Z kolei ustalenie, czy wnioskodawca spełnia to kryterium jest obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej.

40 Zwrócić należy uwagę, że § 7 ust. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali określa wyjątki, w których kryterium metrażowe nie musi być spełnione. Jednym

41 z takich przypadków jest bezdomność osoby wnioskującej (§ 7 ust. 2 pkt 2 uchwały

42 w sprawie zasad wynajmowania lokali). Podkreślenia jednak wymaga, że aby osoba bezdomna aby mogła zostać wyłączona z obowiązku spełnienia kryterium metrażowego musi w świetle powyższego przepisu realizować indywidualny program wychodzenia

43 z bezdomności lub, przedstawić zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej

44 w [...] potwierdzające korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności.

45 Skarżący nie wykazał, że należy do wskazanej wyżej kategorii osób.

46 Organ wobec wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego wezwał go pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. do złożenia oświadczenia co do tego, gdzie aktualnie zamieszkuje bądź przebywa oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających tą okoliczność. Skarżący w oświadczeniu z [...] maja 2023 r. wskazał, że zamieszkuje tam gdzie się da, tj. w pustostanach lub klatkach schodowych. Wobec takiego oświadczenia skarżącego organ pismem z dnia [...] maja 2023 r. ponownie wezwał skarżącego o dokument potwierdzający miejsce zamieszkania lub pobytu. W tym wezwaniu organ poinformował skarżącego, że przy rozpatrywaniu wniosków ubiegających się o udzielenie pomocy mieszkaniowej badane są warunki mieszkaniowe wnioskodawcy. Organ też wyjaśnił, powołując się na § 7 ust. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, że warunki mieszkaniowe nie podlegają ocenie w przypadku osób zamieszkujących np. w noclegowniach, ośrodkach dla bezdomnych, pomieszczeniach do krótkotrwałego pobytu, jednakże wnioskodawca jest zobowiązany przedstawić stosowny dokument, np. potwierdzający czas pobytu w placówce lub podpisania umowy o realizacji indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, bądź pobierania świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności.

47 Skarżący udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, jednakże nie wskazał miejsca zamieszkania, ani też nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że należy do kręgu osób wskazanych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.

48 Zauważyć należy, że z dołączonych do akt sprawy pism Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2023 r. oraz z [...] czerwca 2023 r. wynika, że skarżący jest osobą bezdomną. Pisma te nie potwierdzają jednak aby skarżący realizował indywidualny program wychodzenia z bezdomności. W piśmie

49 z dnia [...] czerwca 2023 r. wprost stwierdza się zaś, że skarżący nie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej.

50 Na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. skarżący potwierdził, że nie uczestniczył w indywidualnym programie wychodzenia z bezdomności oraz że nie pobierał świadczeń z pomocy społecznej.

51 Prawidło zatem organ przyjął, że skarżący nie należy do kręgu osób wymienionych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali,

52 w przypadku których nie podlega badaniu spełnienie kryterium metrażowego warunkującego udzielenie pomocy mieszkaniowej. Kierowane do skarżącego wezwania z dnia [...] kwietnia 2023 r. oraz [...] maja 2023 r. były w pełni uzasadnione. Wobec zaś tego, że skarżący nie wskazał miejsca zamieszkania lub pobytu, ani też nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że należy on do kręgu osób wskazanych w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokal organ prawidłowo oparł się na § 32 ust. 8 tej uchwały i odmówił skarżącemu udzielenia pomocy mieszkaniowej. Przepis ten stanowi, że niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

53 Podnieść należy, że organ podjął wszelkie możliwe działania w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącego. W tym celu kierował do skarżącego dwukrotnie opisane wyżej wezwania, jak również pismem z dnia [...] maja 2023 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o udzielenie informacji o skarżącym. Z uzyskanej odpowiedzi przede wszystkim nie wynikało, że skarżący należy do kręgu osób określonych w 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Opisana także została szeroko sytuacja rodzinna skarżącego, jak również wskazano, że pracuje on zawodowo i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. 3,5 tys. złotych.

54 Nie można w tej sytuacji czynić organowi zarzutu, iż nie skorzystał on

55 z uprawnienia przewidzianego w § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Przepis ten stanowi, że jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3. Zauważyć należy, że ta kompetencja organu ma charakter uznaniowy. Organ zaś w niniejszej sprawie dokonał wyczerpujących ustaleń obejmujących przesłanki zwolnienia z warunków,

56 o których mowa w § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.

57 Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Organ prawidłowo odmówił zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. nie zasługiwały na uwzględnienie.

58 Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.