Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., II SA/Wa 1576/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., II SA/Wa 1576/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Policji uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...].

Uzasadnienie

2 M. S. jako kandydat do służby w Policji został skierowany przez Komendę Wojewódzką Policji w [...] na badanie do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w [...] w celu ustalenia zdolności fizycznej

3 i psychicznej do służby. [...] Rejonowa Komisja Lekarska MSW

4 w [...] orzeczeniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] ustaliła w części A pkt 11 rozpoznanie: 1. Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10 -L 81.8 ) -

5 § 3 p. 1 rub. 4 kat. N. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898 ). W części A pkt 10 orzeczenia organ wskazując wyniki badań m.in. psychologa i psychiatry podał "psycholog: Tatuaż na prawym ramieniu, bez znaczenia psychologicznego, zdolny.", "psychiatra: zdolny do pracy w Policji". "Opinia psychologiczna z dnia [...].06.2017 r.: zdolny." Organ uznał M. S. za niezdolnego do służby w Policji (część A pkt 12 orzeczenia). W uzasadnieniu organ podał, że tatuaż, który posiada kandydat nie ma znaczenia psychologicznego, jednak zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza i tym samym szkodzi służbie.

6 Kandydat odwołał się od wymienionego orzeczenia kwestionując uznanie

7 go za niezdolnego do służby, mimo, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego.

8 Centralna Komisja Lekarska podległa Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz.1822) utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji.

9 W uzasadnieniu organ podał, że M. S. został poproszony do siedziby [...] na dzień [...] sierpnia 2017 r. Tego dnia odbył badanie przez członków komisji lekarskiej. W badaniu podmiotowym nie zgłaszał dolegliwości. W badaniu przedmiotowym z odchyleń od normy stwierdzono tatuaż na prawym barku i prawym ramieniu. Po przeprowadzonym badaniu [...] ustaliła następujące rozpoznanie:

10 1.Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10 -L 81.8 ) - § 3 p. 1 rub. 4 kat. N na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r.

11 w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu. [...] uznała kandydata za niezdolnego do służby w Policji. Uznano bowiem, że bez względu na treść tatuażu, sam fakt posiadania tatuażu w odsłoniętym miejscu stanowi zmianę w wyglądzie rażąco naruszającą wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Organ wskazał, że fakt braku odchyleń od normy w innych badaniach

12 z oczywistych powodów nie może wpłynąć na zmianę decyzji [...], w kwestii zdolności kandydata do służby w Policji.

13 Centralna Komisja Lekarska MSW podała, że na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz pozostałej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zebranej

14 w sprawie, po wnikliwej analizie, na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2017 r. uznała M. S. za niezdolnego do służby w Policji.

15 Orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi właściwemu do Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. stało

16 się przedmiotem skargi M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

17 w Warszawie.

18 Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

19 1. § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r.

20 w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych przez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu za niezdolnego do służby w Policji przez sam fakt posiadania tatuażu,

21 2. art. 60 oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie prawa dostępu do służby publicznej oraz wyboru wykonywania zawodu,

22 3. § 23 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r.

23 w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych przez niezastosowanie się do tego przepisu, polegające na braku szczegółowego uzasadnienia decyzji.

24 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności do służby i uchylenie decyzji poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku

25 tj. zaliczenie do kategorii "Z" - zdolny do służby. Wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

26 W uzasadnieniu podniósł, że tatuaż, który posiada nie stanowi przeszkody do pełnienia służby w Policji. Nie zawiera treści niezgodnych z prawem, ani obraźliwych. Członkowie komisji rejonowej uznali, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego, dla wydania decyzji nie miała znaczenia także treść tatuażu, a wyłącznie sam fakt jego posiadania. Zaskarżone orzeczenie skarżący uznał za bardzo krzywdzące

27 i dyskryminujące. Podniósł też, że rozpoczął proces usuwania tatuażu, jednakże jest on długi i kosztowny. Skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest niewystarczające jeśli się zważy, że orzeczona wobec niego niezdolność do służby

28 w Policji w istocie zamyka dostęp do służby publicznej.

29 Centralna Komisja Lekarska podlegała ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonym orzeczeniu.

30 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

31 Skarga podlegała uwzględnieniu.

32 W sprawie jest bezsporne, że zarówno Centralna Komisja Lekarska jak

33 i [...] Rejonowa Komisja Lekarska MSW w [...] ustaliły

34 u skarżącego następujące rozpoznanie: "Tatuaż barku i ramienia prawego (ICD 10-L 81.8) - § 3 p. 1 rub.4 kat N". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r.

35 o komisjach lekarskich podległych ministrowi spraw wewnętrznych (Dz. U. 2014, poz. 1822 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczna kandydata do służby m.in. w Policji ustala się przez zaliczenie do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria Z – "zdolny", która oznacza, że stan zdrowia kandydata nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, 2) kategoria N – "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają kandydatowi pełnienie służby.

36 Obie Komisje uznały skarżącego (kandydata do służby w Policji) za niezdolnego do służby wskazując, iż sam fakt posiadania tatuażu w odsłoniętym miejscu – bez względu na treść tatuażu – stanowi znamię o wyglądzie rażąco naruszającą wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego.

37 Zgodnie z powołanym przez organy § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz

38 z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r. poz. 1898 ), jako choroby

39 i ułomności, na podstawie których wydawane zostały orzeczenia wobec skarżącego, wskazuje: "Blizny nieznacznie szpecące nieupośledzające lub miernie upośledzające sprawność ustroju". W rubryce nr 4 tego rozporządzenia (obejmującej m.in. kandydatów do służby w Policji) dotyczącej oznaczenia kategorii zdolności do służby m.in. w Policji, Minister Spraw Wewnętrznych określił tego rodzaju ułomności jako: "Z/N". Istnieje zatem możliwość uznania w takim przypadku kandydata za zdolnego jak i za niezdolnego do służby. W szczegółowych objaśnieniach do § 3 pkt 1 Minister wskazał,

40 że w kwalifikacji orzeczniczej należy brać pod uwagę wielkość, lokalizację i szpecący charakter. Podał też w odniesieniu do § 3 pkt 1-3, że według tych punktów, a zatem także punktu 1 należy kwalifikować m.in. tatuaże. Wskazał, że "osoby z tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego. Jest wymagana opinia psychiatryczna".

41 Z powyższych zapisów rozporządzenia nie wynika, że każdorazowo w przypadku tatuażu należy kandydata kwalifikować jako niezdolnego do służby w Policji. Zarówno psycholog jak i psychiatra dostrzegając tatuaż na prawym ramieniu skarżącego stwierdzili, że kandydat jest zdolny do służby w Policji. Psycholog zaznaczył przy tym, że tatuaż na prawym ramieniu nie ma znaczenia psychologicznego. Mimo tego Komisje obu instancji uznały skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. W uzasadnieniach orzeczeń nie wskazano ani na wielkość tatuażu ani na jego ewentualnie szpecący charakter, co mogłoby przemawiać za wskazaną kategorią "N". Wprost przeciwnie. Organy podały, że tatuaż barku i ramienia prawego, który posiada skarżący, nie ma znaczenia psychologicznego. Powyższe twierdzenie Komisji lekarskich w żaden sposób nie przemawia za uznaniem skarżącego za niezdolnego do służby w Policji.

42 W orzeczeniach wskazano, że tatuaż zdecydowanie narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza państwowego. Tego rodzaju zdanie – w sytuacji, gdy tatuaż nie jest szpecący (a tego w orzeczeniu nie stwierdzono) w żaden sposób

43 nie uzasadnia uznania skarżącego za niezdolnego do służby w Policji. Komisja zarówno I jak i II instancji nie rozszerzyła swojej argumentacji w zakresie powołania się na naruszenie wizerunku "umundurowanego" policjanta.

44 Zgodnie z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich (...), w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

45 Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...), orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów,

46 o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenie rejonowej komisji lekarskiej doręcza się niezwłocznie na piśmie wraz z uzasadnieniem osobie badanej albo osobie zainteresowanej oraz podmiotowi kierującemu do komisji lekarskiej (art. 41 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...)).

47 Biorąc pod uwagę, że orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w [...] nie zawiera w istocie uzasadnienia (przy uwzględnieniu brzmienia § 3 pkt 1 rubryka 4 rozporządzenia i wyjaśnień do niego), które wskazywałoby na zasadność orzeczenia, iż M. S. jest niezdolny do służby w Policji, a jednocześnie zastosowany przez organ § 3 punkt 1 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2014 r. umożliwia zakwalifikowanie kandydata zarówno jako zdolnego jak i niezdolnego do służby w Policji, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia Komisji I instancji. Przyjęcie przez Rejonową Komisję Lekarską, że tatuaż występujący u skarżącego narusza wizerunek umundurowanego funkcjonariusza w sytuacji, gdy ani nie określono jego wielkości ani nie wskazano, że jest szpecący, a jednocześnie przyjęto, że tatuaż nie ma znaczenia psychologicznego, stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie wyjaśnia w sposób wystarczający podstawy prawnej podjętego orzeczenia. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozporządzenie w sprawie wykazu chorób i ułomności (...) nie określa bowiem,

48 że kandydata z tatuażem z założenia należy zawsze kwalifikować jako niezdolnego do służby, nie określa też, że tatuaż narusza wizerunek umundurowanego policjanta. Twierdzenie takie wymaga zatem szerszego uzasadnienia, pozwalającego przekonać kandydata o zasadności podjętego stanowiska.

49 W niniejszej sprawie stanowisko Rejonowej Komisji Lekarskiej wobec przedstawionego przez ten organ uzasadnienia – w kontekście opinii psychologa

50 i psychiatry – uznać należało także za dowolne, a zatem naruszające art. 80 k.p.a. Brak należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego uznającego skarżącego za niezdolnego do służby w Policji stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w istocie zamyka skarżącemu dostęp do służby publicznej. Centralna Komisja Lekarska utrzymując w mocy wydane z uchybieniem powołanych przepisów orzeczenie Komisji I instancji naruszyła nadto art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o komisjach lekarskich (...).

51 Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U.

52 z 1991 r. nr 79, poz. 349), sąd wskazuje, że powołane rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2015 r., a zatem nie znajduje ono zastosowania

53 w niniejszej sprawie.

54 Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania i ocenę Sądu, co do wymogów należytego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego w sprawie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby.

55 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

56 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w wyroku. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, albowiem skarżący nie wykazał poniesionych kosztów. W sprawie tej skarżący nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. d powołanej ustawy).