Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r., II SA/Wa 1508/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r., II SA/Wa 1508/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wydanym w sprawie ze skargi M. C. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 9 stycznia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1438/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę p. M. C., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", na rozkaz personalny z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], zwany dalej "rozkazem nr [...]". Orzeczenie Sądu stało się prawomocne 13 marca 2020 r. - tak postanowienie z 15 czerwca 2020 r.

3 Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Funkcjonariusz wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. W jej uzasadnieniu podniesiono:

4 - podstawą wydania rozkazu nr [...] było postawienie Funkcjonariuszowi - w postępowaniu, prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] (sygn. akt [...]) - zarzutów popełnienia czynu zabronionego z art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.); w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wskazano, że - choć w sprawie nie zapadł jeszcze wyrok skazujący - samo przedstawienia Funkcjonariuszowi zarzutów, determinuje utratę przezeń przymiotu nieposzlakowanej opinii - tym samym atrybutu niezbędnego do pozostawania w służbie,

5 - [...] kwietnia 2020 r. Prokuratura Rejonowa w [...] umorzyła prowadzone wobec Funkcjonariusza śledztwo; stwierdzono, że czyn nie zawiera znamion zabronionego; w uzasadnieniu oczyszczono Funkcjonariusza ze wszelkich postawionych mu zarzutów; w toku postępowania dowodowego ustalono bowiem, że nigdy nie dopuścił się rozpowszechniania publicznie wiadomości z postępowania sądowego - posiadane nagranie udostępnił za pomocą komunikatora Whatsapp - wyłącznie w celach procesowo-operacyjnych - innym funkcjonariuszom, zatrudnionym w jednostce i prowadzącym postępowanie, którego dotyczyło nagranie; postanowienie doręczono obrońcy Funkcjonariusza 8 maja 2020 r., zaś jemu samemu - 12 maja 2020 r.,

6 - w postępowaniu zakończonym wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 Sąd nie badał, czy Funkcjonariusz popełnił przestępstwa; wskazał, że nie należy to do jego kompetencji, zaś dla ustalenia utraty przez Funkcjonariusza przymiotu nieskazitelności, wystarczające jest przedstawienie mu zarzutów popełnienia przestępstwa; jak się jednak później okazało, Funkcjonariusza oczyszczono ze wszystkich postawionych mu zarzutów; orzeczenie prowadzącego postępowanie przygotowawcze organu jest prawomocne; u jej podstaw leżały okoliczności i dowody, które istniały już w chwili wydania pierwotnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19; nie były one jednakże znane Funkcjonariuszowi, a ponadto - z uwagi na brak decyzji procesowej, wydanej [...] kwietnia 2020 r. - nie mogły być badane przez Sąd,

7 - Funkcjonariusz nie kwestionuje, że materiał zgromadzony w chwili rozpoznawania po raz pierwszy sprawy mógł dawać Sądowi podstawy do oddalenia skargi i usankcjonowania prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej; bezspornie jednak okoliczności i dowody ujawnione w późniejszym okresie determinują jej wadliwość; tym samym winny dawać asumpt do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i ponownej oceny rozstrzygnięcia organu,

8 - rozstrzygnięciami, gdzie występuje analogiczny problem są decyzje administracyjne o zatrzymaniu prawa jazdy, w związku z przekroczeniem prędkości o oznaczoną wielkość; w przypadku następczego stwierdzenia przez sąd karny, że pomiar był wadliwy, a obwiniony nie dopuścił się zarzucanego mu wykroczenia; trafnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2324/17 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako "CBOSA"), że późniejsze uniewinnienie osoby, wobec której uprawomocniła się decyzja administracyjna, będzie stanowiło istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną - istniejącą w dniu wydania decyzji,

9 - w toku postępowania karnego - po przeprowadzonym badaniu urządzeń technicznych kilkunastu osób, sporządzeniu specjalistycznych opinii biegłych i przesłuchaniu kilkudziesięciu osób - ustalono bezspornie, że Funkcjonariusz swoim zachowaniem nie wypełnił znamion czynu zabronionego; nie upublicznił bowiem rzeczonego nagrania, a jedynie przesłał je do kolegi - funkcjonariusza, także służbowo zaangażowanego w sprawę, z którą związane było video; okoliczności te - choć oczywiście bezspornie istniejące już od początku prowadzonego postępowania - musiały zostać potwierdzone środkami dowodowymi, które gromadzono w toku postępowania; o ich istnieniu Funkcjonariusz dowiedział się dopiero z decyzji o umorzeniu postępowania (8 maja 2020 r.),

10 - bezspornie powołane okoliczności i dowody na ich poparcie miałyby wpływ na wynik sprawy; to bowiem zarzut dopuszczenia się czynu zabronionego (który okazał się być pozbawionym podstaw), stanowił jedyny czynnik determinujący wydanie rozkazu nr [...] w tym kształcie; niewinność Funkcjonariusza i brak możliwości przypisania mu jakichkolwiek zachowań, nielicujących z godnością wykonywanego zawodu, uniemożliwiłyby wydanie rozkazu o zwolnieniu go ze służby,

11 - wskutek ujawnienia okoliczności i środków dowodowych, zgromadzonych w materiale postępowania przygotowawczego, odpadła przesłanka wydania rozkazu nr [...]; nie tylko bowiem potwierdzono, że nie istniały nigdy przesłanki uzasadniające zwolnienie Funkcjonariusza ze służby, ale ponadto decyzja taka stoi wręcz w sprzeczności z ważnym interesem służby; przez blisko 15 lat służby na dokształcenie Funkcjonariusza Skarb Państwa wydatkował kwoty rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych; Skarżący ukończył kilkanaście specjalistycznych kursów, dających mu uprawnienia, których nie posiada większość szeregowych funkcjonariuszy Policji; zwolnienie pracownika, w którego rozwój i przydatność do wykonywanej pracy zaangażowano tak znaczne środki nie tylko nie stoi w zgodzie, ale wręcz silnie godzi w dobry interes samego przedsiębiorstwa, którym poniekąd jest Policja,

12 - nie sposób także pominąć przesłanek, wynikających z podstawowych zasad prawa administracyjnego - praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do władzy, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; Funkcjonariusz znajduje się bowiem w sytuacji, w której prawomocnie stwierdzono, że nie dopuścił się popełnienia przestępstwa, za które został zwolniony ze służby; ponosi więc karę za coś, czego faktycznie nigdy nie zrobił; nie przysługują mu też żadne środki z tytułu rekompensaty ani możliwość odzyskania utraconej posady; nie można przy tym tracić z pola widzenia szczególnego charakteru zatrudnienia, jakim jest służba w Policji; nie jest to praca, stanowisko, które można po prostu zmienić na inne - w konkurencyjnej firmie; wraz z utratą funkcji - mimo przepracowania prawie 15 lat - Funkcjonariusz utracił wszelkie przysługujące mu na przyszłość uprawnienia - jak prawo do wcześniejszej emerytury - oraz wszystko to, na co pracował przez tyle lat - stopień służbowy, przysługujące mu dodatki, uprawnienia,

13 - odmowa wznowienia przedmiotowego postępowania doprowadziłaby do sytuacji, gdy niewinny człowiek zostaje ukarany tylko dlatego, że - przez krótką chwilę - ktoś rzucił na niego negatywne światło, padło nań przypadkowe podejrzenie - wynikające z powagi sytuacji i jej częściowego niezrozumienia przez organy, osadzone na silnym podłożu politycznym - że mógł dopuścić się czynu, z którego ostatecznie go oczyszczono; legitymizowanie sytuacji, gdy organy administracji są władne wymierzać obywatelom dotkliwe sankcje, niezależnie czy ostatecznie zajdą ku temu podstawy, statuowałoby niebezpieczny dla wszystkich Polaków precedens; w każdej bowiem chwili rzucone pomówienie, nieuzasadnione podejrzenie mogłoby zrujnować im całą karierę, a nawet życie - jak ma to miejsce w przedmiotowej sytuacji.

14 Wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów - wchodzących w skład akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] oraz załączonego do skargi postanowienia o umorzeniu śledztwa.

15 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie.

16 Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym ze względu na treść § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 44 akt sądowych.

17 Sąd zważył, co następuje:

18 W petitum skargi przywołano ustawową podstawę wznowienia, w rozumieniu art. 280 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Wskazano mianowicie na art. 273 § 2 danego aktu, wychodząc, że - zdaniem Funkcjonariusza - przesłankami zastosowania danej regulacji powinno być zdarzenie w postaci umorzenia śledztwa – postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. Nie zachodziła wobec tego przesłanka formalna dla odrzucenia skargi przez Sąd, w myśl art. 280 § 1 zd. 2 danej ustawy.

19 Powołany w skardze art. 273 § 2 stanowi: "Można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu".

20 Wobec treści art. 281, przedmiotem rozważenia przez Sąd było w pierwszym rzędzie, czy w istocie – jak wywodzi Funkcjonariusz - wystąpiła ustawowa podstawa wznowienia postępowania - w szczególności, czy mogły je stanowić okoliczności powołane w skardze o wznowienie.

21 Wbrew wywodom skargi, przesłanki wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Wynika to z następujących uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy.

22 W uzasadnienie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19 wskazano m.in.:

23 "[...] w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy Policji prawidłowo uznały, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby, było uzasadnione. Bezsporna jest bowiem okoliczność, że w Prokuraturze Rejonowej w [...] w związku z postępowaniem karnym o sygn. akt [...] przedstawiono M. C. zarzut popełnienia czynów określonych w art. 241 § 1 Kodeksu karnego."

24 a dalej:

25 "Zgodzić się należy bowiem ze stanowiskiem organu, że policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru", jest zachowaniem nagannym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby. Podkreślenia przy tym wymaga, że sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta.".

26 Wynika stąd jednoznacznie, że – w ocenie Sądu, rozpoznającego ówcześnie daną sprawę - kluczową przesłanką, przemawiającą za zwolnieniem Funkcjonariusza – w myśl art. 41 § 2 pkt 5 ustawy o Policji nie było to, czy zasadnie postawiono mu zarzuty - w istocie był winien zarzucanych mu czynów. W określonym stanie faktycznym - wobec rodzaju postawionych Funkcjonariuszowi zarzutów – oceniono, że zasadne było jego zwolnienie z Policji, gdyż przemawia za tym interes służby - odnotowano to zresztą także w skardze o wznowienie.

27 Wobec takiego stanowiska Sądu, wyrażonego w uzasadnieniu, bez znaczenia jest powołane zdarzenie - ostateczne umorzenie śledztwa. Świadczy ono wyłącznie o późniejszym zmodyfikowaniu oceny - wedle nowego obrazu rzeczy (ustaleń śledztwa) - że postawienie wcześniej sformułowanych zarzutów nie było uzasadnione. Nie prowadzi to jednak do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu, którego uprzednie wydanie, było podstawą orzekania w sprawie rozkazem nr [...] (postanowienia o postawieniu zarzutów), zaś - jak ocenił wcześniej Sąd - ocena wystąpienia przesłanek z art. 41 § 2 pkt 5 ustawy o Policji była trafna. Gdyby więc nawet przyjąć, że w sprawie wystąpiła przesłanka późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych to nie mogło mieć to równocześnie wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warunki te muszą natomiast wystąpić równocześnie.

28 Nie mogą mieć natomiast znaczenia w rozpoznawanej sprawie - wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania - podnoszone w skardze argumenty o charakterze celowościowym - zasadność ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1438/19, a następnie rozkazu nr [...], w kontekście słusznego interesu strony (Funkcjonariusz czuje się pokrzywdzony zwolnieniem ze służby, skoro postawione mu zarzuty nie potwierdziły się) czy także publicznego (zwolnienie wyszkolonego, doświadczonego funkcjonariusza nie jest w interesie Policji). Wedle przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zawierającej zamknięty katalog przesłanek możliwości wzruszenia ostatecznych wyroków - okoliczności te nie mogą stanowić samodzielnie podstawy wznowienia postępowania.

29 Argumentacja skargi zmierza też w istocie do zakwestionowania prawidłowości orzeczenia w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. Uznano wówczas, że samo postawienie określonych zarzutów jest wystarczającą przesłanką dla zwolnienia Funkcjonariusza w stosownym trybie (tak uzasadnienie). W skardze o wznowienie nie kwestionuje się tymczasem danego faktu, lecz podnosi jednocześnie, że postawienie zarzutów nie było faktycznie zasadne. Nie było to jednak bynajmniej przedmiotem badania przez Sąd - okoliczność tą potraktowano bowiem jako niepodlegającą badaniu w tym postępowaniu. Argumentacja skargi o wznowienie koncentrują się natomiast wokół tego, czy wówczas zarzuty znajdowały podstawę. Późniejsze ustalenia przywołuje zaś, jako istotne - mogące przesądzać treść rozstrzygnięcia. W skardze zaprezentowano więc koncepcję odmienną od przyjętej przez Sąd. W postępowaniu wznowieniowym nie podlega jednak kontroli zasadność uprzednich ocen prawnych Sądu.

30 Chybiona jest też argumentacja skargi, gdzie wywodzi się podobieństwo danej sprawy do tych, których przedmiotem jest cofnięcie prawa jazdy w drodze decyzji administracyjnej. Podstawą orzekania przez sądy w takich sprawach jest bowiem przyjęcie za właściwe określonych ustaleń faktycznych - przekroczenia prędkości - nie zaś okoliczność dokonania pewnej czynności urzędowej - tu postawienie konkretnych zarzutów przez Prokuraturę. W tej sytuacji późniejsze orzeczenie sądu karnego, gdzie zakwestionowano prawidłowość pomiaru może podważyć prawidłowość ustaleń sądu administracyjnego, co do wystąpienia przesłanek cofnięcia prawa jazdy. Z kolei późniejsze ustalenie, że postawienie Funkcjonariuszowi zarzutów nie było zasadne, nie podważa faktu dokonania wobec niego, na określony dzień - gdy wydano kwestionowany przed sądem administracyjnym rozkaz nr [...] - danej czynności urzędowej. Oceniano to w kontekście, czy może to stanowić przesłankę zwolnienia, w myśl konkretnych regulacji.

31 Chybiona jest także argumentacji skargi, jakoby sytuacja, gdy zwolniony ze służby Funkcjonariusz nie ma środków do obrony swoich praw także w sytuacji postawienia mu bezpodstawnych zarzutów, miała prowadzić do oczywistych nadużyć. Wobec tego zasadna miałaby być szeroka wykładnia regulacji, zakreślających przesłanki wznowienia postępowania sądowego w przypadku takim jak Funkcjonariusza. Zdaniem Sądu, trzeba mieć tu bowiem na względzie, że gdyby w konkretnej sprawie wykazano - i było to potwierdzone wydanym w stosownym trybie orzeczeniem - że postanowienie w przedmiocie postanowienia Funkcjonariuszowi zarzutów wydano w następstwie nadużycie prawa (tzn. w istocie przemawiały za jego wydaniem inne względy, niż wskazane procedurą karną) mogłoby to w istocie stanowić podstawę wznowienia postępowania. Zagadnienie to wykracza jednak poza granice rozpoznawanej sprawy, gdzie wystąpienia takiego zdarzenia nie podnoszono. Wydanie postanowienia o postawieniu zarzutów, co do zasady, nie zawsze musi natomiast prowadzić do sporządzenie aktu oskarżenia - nie jest to sytuacja nadzwyczajna. Musiał mieć to także na względzie Sąd, orzekając w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1438/19. Pomimo to przyjął, że samo postawienie Funkcjonariuszowi pewnego rodzaju zarzutów może stanowić przesłankę do zwolnienia ze służby w Policji.

32 W takiej sytuacji skarga o wznowienie postępowania nie mogła być uwzględniona. Sąd nie dopatrzył się - wobec argumentacji Funkcjonariusza ani też z urzędu - wystąpienia podstaw ku temu, w szczególności wskazanych w art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

33 Sąd nie uwzględnił wniosku skargi o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w niej dokumentów. Nie mogło mieć to bowiem znaczenia dla wyniku sprawy. W szczególności nie jest w tej sprawie kluczowe, czy Funkcjonariusz był winny zarzucanych mu pierwotne czynów.

34 Skargę o wznowienie postępowania należało wobec tego oddalić, w myśl art. 282 § 1 in principio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.