Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2013 r., II SA/Wa 1314/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2013 r., II SA/Wa 1314/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi T. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadnienie

2 Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. poz. 1013) oraz § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie zdolności pełnienia przez [...] T. K. zawodowej służby wojskowej – kat. [...] .

3 W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu [...] maja 2009 r., w czasie wykonywania czynności służbowych, tzn. zawodów o miano najlepszego kierowcy [...] Skrzydła Lotnictwa Taktycznego w JW. [...] , [...] T. K. miał wypadek, w wyniku którego doznał ciężkich obrażeń ciała, tj. [...] . W związku z powyższym przeszedł leczenie w stosownych jednostkach medycznych i od wypadku przez cały czas pozostaje pod stałą opieką medyczną.

4 W związku z powyższym Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w P., na podstawie posiadanych uprawnień, skierował T. K. w dniu [...] sierpnia 2011 r. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. w celu orzeczenia przydatności żołnierza do dalszej służby na zajmowanym stanowisku.

5 Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., stwierdziła, że orzekany w grupie II badanych T. K. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria "[...] ". Komisja rozpoznała u badanego [...].

6 Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, T. K. odwołał się, domagając się orzeczenia jego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

7 Po rozpoznaniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W., orzeczeniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] , utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, wskazując, że nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zakwestionowanego orzeczenia.

8 Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał na prawidłowość rozstrzygnięcia organu. Z uwagi jednak na przedstawiony przez skarżącego w skardze nowy dowód – wynik badania [...], które nie było objęte zakresem badań wykonanych w toku postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi, wykonanego w dniu [...] marca 2012 r. przez lekarza specjalistę [...], a opisanego przez lekarza specjalistę [...], z którego wynika, że skarżący cierpi na "[...]" wskazał, że może on doprowadzić do zmiany stanu faktycznego w sprawie oraz może mieć znaczenie prawne i może też w konsekwencji prowadzić do zmiany treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Przy czym ocena tego pozostaje w gestii organu administracyjnego. Powyższy wyrok stał się prawomocny w dniu 26 lipca 2013 r.

9 W dniu [...] lipca 2012 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w P. ponownie skierował T. K. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. w celu orzeczenia przydatności żołnierza do dalszej służby na zajmowanym stanowisku.

10 W związku z tym Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., stwierdziła, że orzekany w grupie II badanych T. K. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria "[...] ". Komisja rozpoznała u badanego [...] .

11 W odwołaniu od powyższego orzeczenia T. K. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu, wskazując m.in. na niewykonanie przez organ wytycznych Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12.

12 W orzeczeniu z dnia [...] marca 2013 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie znalazła podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia I instancji. Wskazała też, że niezasadny jest zarzut niewykonania przez organ wytycznych Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12, ponieważ niniejsze postępowanie zostało wszczęte na podstawie skierowania Dowódcy JW. z dnia [...] lipca 2012 r. i jest postępowaniem nowym, nie jest kontynuacją procesu orzeczniczego z 2011 r.

13 Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie prawa, a także naruszenie przepisów o właściwości oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, mających wpływ na wydanie w sprawie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

14 W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

16 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

17 Skarga T. K. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

18 W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego właściwości organów orzekających w jego sprawie. Z dniem 1 stycznia 2013 r. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.), na podstawie którego orzekały organy w niniejszej sprawie, zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481 ze zm.). Wynikiem wprowadzonych zmian była m.in. utrata przez rejonowe wojskowe komisje lekarskie z dniem 1 stycznia 2013 r. kompetencji komisji odwoławczych od orzeczeń terenowych wojskowych komisji lekarskich, które zostały zlikwidowane. Natomiast do rozpatrywania odwołań od orzeczeń pozostałych wojskowych komisji lekarskich (wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia zmieniającego), upoważniona została jedynie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (§ 12 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego). Jednocześnie w myśl § 2 rozporządzenia zmieniającego, sprawy wszczęte i niezakończone przez właściwe komisje lekarskie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia rozpatrują wojskowe komisje lekarskie według właściwości określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w § 1 (rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r.), w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.

19 Nie ulega zatem wątpliwości, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] była w dniu [...] marca 2013 r. upoważniona do rozpoznania odwołania od orzeczenia TWKL w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r.

20 Przechodząc natomiast do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy wskazać, że zarówno orzeczenie TWKL w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., jak i utrzymujące je w mocy orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2013 r., naruszają, w ocenie Sądu, art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

21 Zgodnie z art. 153 cytowanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

22 Uregulowanie zawarte w cytowanym przepisie oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 cytowanej ustawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 920/10, wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. II OSK 168/12 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

23 W rozpoznawanej sprawie Komisje rozpoznające sprawę, pominęły okoliczność, że postępowanie w sprawie ustalenia zdolności T. K. do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało wszczęte na podstawie skierowania Dowódcy JW. z dnia [...] sierpnia 2011 r. W wyniku tego postępowania zostały wydane orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] i Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], przy czym ostatnie z orzeczeń zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12. Postępowanie to nie zostało zakończone, a organ nie wykonał wytycznych Sądu co do dalszego postępowania.

24 Organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że w niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało uchylone przez sąd administracyjny, co skutkowało tym, że sprawa wróciła do rozpoznania według stanu faktycznego z dnia wydania orzeczenia ostatecznego. W wyniku uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny, nie powstaje bowiem nowa sprawa, a organ ma obowiązek rozpoznać sprawę według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej.

25 Zamiast tego zostało wszczęte kolejne postępowanie (na kolejne skierowanie Dowódcy JW. z dnia [...] lipca 2012 r.) w celu przeprowadzenia postępowania w tym samym zakresie i między tymi samymi stronami, a orzeczenia zapadłe w tym postępowaniu były tej samej treści, co orzeczenia wydane w postępowaniu poprzednim i niezakończonym.

26 W ocenie Sądu wszczynanie i prowadzenie kolejnego postępowania w tym samym zakresie i miedzy tymi samymi stronami bez uprzedniego zakończenia postępowania wszczętego jest sprzeczne z zasadą praworządności i doprowadziło w istocie do naruszenia art. 153 cytowanej ustawy, poprzez niewykonanie wytycznych Sądu, zawartych w wyroku o sygn. akt IV SA/Wr 107/12. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej orzeczenia komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a orzekające komisje są w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 178/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Komisje Lekarskie mają więc obowiązek prowadzenia postępowania z poszanowaniem zasad wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, również w zakresie ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu orzeczenia ostatecznego przez sąd administracyjny.

27 Konkludując, w ocenie Sądu, zarówno orzeczenie organu I, jak i II instancji są wadliwe i naruszają przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, dlatego też należało je uchylić. Organy natomiast, ponowie rozpoznając sprawę, zakończą postępowanie wszczęte skierowaniem Dowódcy JW. nr [...] w P. z dnia [...] sierpnia 2011 r., mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 107/12.

28 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.