Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r., III SA 2259/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r., III SA 2259/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.), Antoni Hanusz, WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie, NSA (del.) Włodzimierz Kubiak (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę

Uzasadnienie

2 Syg.akt III S.A. 2259/02

3 Uzasadnienie

4 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] Izba Skarbowa w W. uchyliła w całości decyzję [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] marca 2002 r. odmawiającą H. P. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł za lata 1993-1996 i orzekła o umorzeniu podatnikowi części zaległości w kwocie [...] zł oraz odsetek w kwocie [...] zł, pozostałej zaś części zaległości podatkowej i odsetek odmówiła umorzenia.

5 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Izba Skarbowa podała, że H. P. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, iż organ ten nie wziął pod uwagę okoliczności powstania zaległości podatkowych albowiem powstały one z przyczyn od podatnika niezależnych. Powołał się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwiatnia 1999 r. sygn.akt I SS/Lu 201/98. Pomimo, że H. P. nie był zarejestrowany jako podatnik podatku od towarów i usług, to faktycznie rozliczał z niego jakby nim był. Na rachunek Urzędu Skarbowego wpływały kwoty z tytułu tego podatku, a Urząd ten nie zwrócił uwagi na zaistniałą nieprawidłowość. Zdaniem podatnika Urząd Skarbowy rozpoznając ponownie wniosek o umorzenie zaległości całkowicie pominął względy społeczne, którymi powinien kierować się powinien przy rozpoznawaniu sprawy.

6 Izba Skarbowa wskazała, że przedmiotowa zaległość podatkowa została określona decyzją wymiarową wydaną na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w dniach 6, 9 13 i 14 maja 1996 r.. W czasie kontroli stwierdzono, że H. P. w okresie od sierpnia 1993 r. do marca 1996 r. wystawiał faktury VAT, w których wykazywał podatek od towarów i usług posługując się numerem identyfikacji podatkowej NIP należącym do innego podatnika. H. P. nie złożył w Urzędzie Skarbowym zgłoszenia rejestracyjnego i nie posiadał decyzji o nadaniu mu numeru identyfikacji podatkowej.

7 Izba Skarbowa podniosła, że z dowodów wpłaty wynikało iż na konto H. P. w okresie od marca 1995 r. do 30 kwietnia 1996 r. dokonano wpłat na kwotę [...] zł plus odsetki za zwłokę [...] zł. Wpłaty te były księgowane zgodnie z adnotacją na dowodach wpłat na zobowiązania bieżące M. M. , NIP [...], którym posługiwał się podatnik. Według oświadczenia H. P. nie był on świadomy uchybień. Rachunkowość podatkową prowadził mu L. G. , który między innymi był odpowiedzialny za dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego VAT i prowadzenie ewidencji sprzedaży i zakupu VAT. Zaległość podatkowa, jak twierdzi podatnik, powstała wskutek nierzetelnego prowadzenia dokumentacji podatkowej przez osobę zatrudnioną w charakterze księgowego. Organ odwoławczy wskazał, że z protokołu o stanie majątkowym wynika, iż źródłem utrzymania podatnika jest renta w wysokości [...] zł. Łącznie z żoną osiągają dochody w kwocie [...] zł. H. P. jest przewlekle chory, mieszka w domu córki i zajmuje w nim jeden pokój. Małżeństwo P. nie posiada żądnego majątku, który mogliby sprzedać lub który można by wyegzekwować na pokrycie powstałej zaległości.

8 W ocenie Izby Skarbowej w W. sytuacja materialna podatnika, a także sposób w jaki doszło do powstania ciążących na nim zaległości podatkowych, stanowią uzasadnienie dla częściowego ich umorzenia. Organ odwoławczy uznał za bezsporne w sprawie, że mimo nie złożenia deklaracji dla potrzeb podatku od towarów i usług, podatek ten był wpłacany do Urzędu Skarbowego, co prawda w wysokościach znacznie niższych niż by to wynikało z obowiązujących przepisów prawa. Izba Skarbowa, mając na uwadze przepis art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, rozważyła ważny interes podatnika i interes publiczny i uznała za zasadne częściowe umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług, w wysokości podanej w sentencji zaskarżonej decyzji. Kwota umorzenia należności głównej odpowiada kwocie podatku naliczonego, jaka przysługiwałaby podatnikowi do odliczenia za podany okres, w wypadku gdyby był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Natomiast co do pozostałej części należności, to Izba Skarbowa w W. nie znalazła podstaw do jej umorzenia. Wskazano, że ta część zaległości odpowiada kwocie zobowiązania podatkowego jaką H. P. zobowiązany był zapłacić, gdyby przestrzegał obowiązków wynikających z ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wskazano, że ryzyko związane z prowadzoną działalnością na własny rachunek obciąża podatnika. Decyzje o powierzeniu prowadzenia dokumentacji podatkowej osobie nieodpowiedzialnej i niewiarygodnej nie może stanowić przesłanki do udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości. Podniesiono nadto, że H. P. i jego małżonka byli właścicielami domu jednorodzinnego w R. , przy ul .[...]. Dom ten sprzedali w lutym 1998 r. T. P. , który następnie w kwietniu 2000 r. dom ten odprzedał małżeństwu A. i P. G. Jak ustalono w trakcie czynności wyjaśniających A. G. jest córką T. i H. P.

9 W skardze do Sądu H. P. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2002 r. Zarzucił jej naruszenie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na odmowie umorzenia części zaległości podatkowych w sytuacji, gdy zachodzą okoliczności określone w wymienionym przepisie prawa, a w szczególności gdy do powstania długu przyczynił się organ podatkowy. Zaległość ta została określona decyzją wydaną z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, art.77 § i art.80 Kpa. Skarżący twierdzi, że mimo nie złożenia deklaracji podatkowych wpłacał przez okres trzech lat należny podatek na podstawie faktur zakupu i sprzedaży. Wobec tego nie nastąpiło uszczuplenie należności Skarbu Państwa. Skarżący uważa, że Urząd Skarbowy miał obowiązek czuwania nad tym, aby nie poniósł on szkody w toku postępowania administracyjnego z powodu nieznajomości prawa (art.9 Kpa). Całkowita bierność tego Urzędu, doprowadziła skarżącego do ruiny finansowej, nerwicy i choroby wieńcowej. W 1997 r. przeszedł zawał mięśnia sercowego, co było jego zdaniem, następstwem postępowania Urzędu Skarbowego. Od 1998 r. jedynym jego źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł.

10 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Podstawę prawną dla organu podatkowego do umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę stanowi przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że wymieniony organ może umorzyć, na wniosek podatnika, w całości lub w części zaległości podatkowe oraz odsetki za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Treść zacytowanego przepisu prawa prowadzi do wniosku, iż decyzje organu podatkowego w omawianym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wskazuje na to użyte w przepisie art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej wyrażenie "może umorzyć". W orzecznictwie sądowym, jak też w doktrynie prawa podatkowego, przyjmuje się, iż uznanie administracyjne polega między innymi na tym, że nawet gdy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości podatkowych przewidziane przepisami prawa (ważny interes podatnika lub interes publiczny), to organ podatkowy może lecz nie jest obowiązany do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego w całości lub w części wniosek podatnika w tym przedmiocie. Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności rozstrzygnięć organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych. Decyzje w tych sprawach muszą być poprzedzone postępowaniem, w trakcie którego zostanie zgromadzony pełny materiał dowodowy i materiał ten zostanie oceniony zgodnie z regułami dowodowymi obowiązującymi w postępowaniu podatkowym. Na ten obowiązek organu podatkowego zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 16 kwietnia 1999 r. sygn.akt I S.A./Lu 201/98. Wskazane w tym wyroku uchybienia, w ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej, zostały w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, a przede wszystkim w postępowaniu odwoławczym, usunięte. Zgromadzono materiał dowodowy obrazujący sytuację życiową skarżącego, jego stan zdrowia oraz uzyskiwane w związku z tym dochody. Uwzględnione zatem nie tylko przesłanki o charakterze gospodarczym, które legły u podstaw umorzenia skarżącemu sankcji w podatku od towarów i usług, ale również przesłanki osobiste i życiowe, objęte zakresem znaczeniowym użytego w przepisie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia "ważny interes podatnika". Mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uznania, że materiał ten został oceniony w zaskarżonej decyzji w sposób dowolny. Uwzględniono bowiem zarówno sytuację materialną podatnika, związaną niewątpliwie z jego stanem zdrowia, jak i okoliczności w jakich doszło do powstania zaległości podatkowych. Stąd też w zaskarżonej decyzji orzeczono o umorzeniu ponad ¾ zaległości i odsetek za zwłokę. Odmowę umorzenia pozostałej części umotywowano trafnie i przekonywująco. Zasadnie też podniesiono, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek obciąża skarżącego. Dlatego też powierzenie prowadzenia księgowości firmy niewłaściwej osobie nie może stanowić okoliczności uzasadniającej udzielenie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.

13 Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie w świetle przepisów art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270).

14 Dlatego też należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 wymienionej ustawy.

15 Małgorzata Długosz-Szyjko Antoni Hanusz Włodzimierz Kubiak