Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2004 r., III SA 1114/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2004 r., III SA 1114/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Michał Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi F. L. na decyzję Izby Skarbowej w W. – Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...]kwietnia 2003 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości i odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 206,20 zł (dwieście sześć złotych, dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku Nr [...] Urząd Skarbowy w S. odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok wraz z odsetkami za zwłokę, o co wnosił skarżący F. L.

3 Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, które zostało rozpatrzone przez Izbę Skarbową w W. – Ośrodek Zamiejscowy w R. Decyzją

4 Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszej instancji w części, dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i orzekł o umorzeniu w/w odsetek w części, odmowie ich umorzenia

5 w pozostałej części, oraz utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji

6 w zakresie odmowy umorzenia zaległości głównej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Izba powołała się m.in. na zasadę sprawiedliwości podatkowej

7 i pochodną od niej powszechność opodatkowania.

8 Decyzja Izby Skarbowej była przedmiotem skargi, wniesionej przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazane zostały okoliczności, jakie – zdaniem skarżącej – miały zasadniczy wpływ na powstanie zaległości podatkowej, a w konsekwencji także odsetek od zaległości. W szczególności podniesiony został zarzut udzielania błędnych informacji przez organy podatkowe, w tym także w środkach masowego przekazu, odnośnie zwolnienia dochodu od sprzedanych akcji, uzyskanych w drodze darowizny,

9 z podatku dochodowego od osób fizycznych. Powołano się także na dwa pisma Ministra Finansów z lutego i czerwca 1997 roku, potwierdzające powyższy pogląd.

10 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

11 Działając w sprawie niniejszej na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia

12 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Wojewódzki Sąd Administracyjny

13 w Warszawie zważył, co następuje:

14 Skarga jest częściowo zasadna.

15 Na wstępie rozważań Sąd wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej była decyzja Izby Skarbowej w W. – Ośrodek Zamiejscowy

16 w R., wydana w postępowaniu odwoławczym w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok oraz odsetek od tej zaległości.

17 W zakresie odmowy umorzenia odsetek, punktem wyjścia dla rozważań Sądu jest przepis artykułu 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.), który powołała Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji. Z treści powyższego przepisu wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, na wniosek, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższe sformułowanie przepisu zakłada dużą swobodę, pozostawioną organowi podatkowemu w zakresie rozpoznania okoliczności, uzasadniających ewentualne zastosowanie ulgi podatkowej. Wskazuje na to ocenny charakter użytych zwrotów "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Tymczasem, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, dokonując powyższej oceny organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

18 Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że Izba Skarbowa, prowadząc postępowanie odwoławcze w sprawie umorzenia podatnikowi odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok, działała z naruszeniem opisanej powyżej zasady postępowania. Organ odwoławczy nie uwzględnił

19 w sposób należyty okoliczności faktycznych, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowej po stronie skarżącego, a tym samym do naliczenia odsetek za zwłokę, których umorzenia odmówił. W szczególności Izba Skarbowa nie wzięła pod uwagę faktu, że zaległość ta powstała w związku ze rozpowszechnianym w 1997 roku stanowiskiem organów podatkowych o nieistnieniu zobowiązania w podatku dochodowym z tytułu sprzedaży akcji C., otrzymanych

20 przez skarżącego w drodze darowizny.

21 Z akt sprawy wynika ponad wszelką wątpliwość, że w chwili dokonywania przez skarżącego sprzedaży otrzymanych akcji, organy podatkowe przyjmowały interpretację przepisów prawa podatkowego, popartą pismami Ministra Finansów Nr [...]z lutego i Nr [...] z maja 1997 roku,

22 z której podatnicy wywodzili wniosek, że dochód ze sprzedaży akcji, otrzymanych w drodze umowy darowizny jest zwolniony od podatku dochodowego. Wniosek ten, jakkolwiek niezgodny z literalnym brzmieniem obowiązujących w 1997 roku przepisów, można było uzasadnić informacjami, jakie w tym okresie przekazywały podatnikom organy skarbowe, w tym także za pośrednictwem środków masowego przekazu oraz innych form rozpowszechniania. Kierując się powyższymi przesłankami, skarżący nie uwzględnił w deklaracji podatkowej dochodu uzyskanego ze sprzedaży otrzymanych akcji, co w efekcie doprowadziło do powstania zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.

23 W ocenie Sądu, Izba Skarbowa, rozpatrując sprawę umorzenia odsetek, naliczonych od powyższej zaległości, naruszyła nie tylko zasadę prawdy obiektywnej, ale także zasadę praworządności, sformułowaną w art. 120 cytowanej ustawy. Organ odwoławczy zupełnie pominął bowiem treść przepisu artykułu 14 § 3 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, że zastosowanie się przez podatnika do urzędowej interpretacji prawa podatkowego nie może rodzić dla niego negatywnych konsekwencji. Zgodnie z tym przepisem, podatnik nie może być zwolniony

24 z obowiązku zapłaty podatku, jednakże w takiej sytuacji organy podatkowe powinny odstąpić od naliczania odsetek za zwłokę. Odmowa zastosowania

25 w sprawie przez Izbę Skarbową powyższego przepisu była, zdaniem Sądu, naruszeniem zasady zaufania do organów podatkowych, wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

26 Izba Skarbowa, podejmując decyzję o umorzeniu jedynie części odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym, stwierdziła w uzasadnieniu, że całkowite ich umorzenie byłoby społecznie nieuzasadnione, a wręcz szkodliwe, gdyż naruszałoby zasadę równouprawnienia wszystkich podmiotów zobowiązanych do terminowego odprowadzania podatków. Takie uzasadnienie, w świetle okoliczności sprawy, jest niezrozumiałe i niespójne.

27 Dodatkową kwestią, który Sąd miał na uwadze rozpatrując niniejszą sprawę, był fakt wystosowania w dniu [...] stycznia 2003 roku przez Ministra Finansów pisma urzędowego Nr [...], skierowanego do organów podatkowych, w którym zaprezentowana została argumentacja, zbliżona do przedstawionego powyżej stanowiska Sądu. Pismo zawierało także istotne wskazówki dla organów podatkowych, dotyczące sposobu prowadzenia postępowania w sprawach wadliwie poinformowanych przez organy podatników, którzy otrzymali dochody ze sprzedaży akcji, nabytych w drodze darowizny. Okoliczność nieuwzględnienia przez Izbę Skarbową zaleceń Ministra Finansów przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należało uznać za działanie sprzeczne

28 z duchem art. 14 § 1 Ordynacji podatkowej

29 Z kolei w zakresie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych Sąd nie podzielił argumentacji skargi. Mimo to postanowiono jednak uchylić zaskarżoną decyzję również w tym zakresie. Sąd uznał bowiem, że organy odwoławcze powinny ponownie zbadać, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie wobec skarżącego ulgi przewidzianej w art. 67 § 1.

30 Mając na względzie całość powyższej argumentacji, a w szczególności fakt naruszenia w sprawie przez organy podatkowe zasad postępowania w sposób mający istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, jak również naruszenia

31 art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 wskazanych przepisów wprowadzających do powyższej ustawy, Sąd orzekł jak w sentencji. Orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd miał na względzie treść przepisu art. 206 p.s.a.