Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2004 r., III SA/Wa 576/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2004 r., III SA/Wa 576/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Dudra, sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za IV.2002r. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 207, art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 240, poz. 2069), po rozpoznaniu wniosku B.K. z dnia [...] sierpnia 2003 r. o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług, odmówił jego uwzględnienia.

3 W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy oraz niedokładne zapoznanie się z aktami sprawy. Skarżąca podkreśliła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

4 Po rozpatrzeniu zarzutów odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. w dniu [...] lutego 2004r. wydał decyzję, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2003 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2002 r.

5 Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy stwierdził, że sporna zaległość powstała na skutek braku możliwości wyegzekwowania należności od kontrahenta, co nie zwalnia jednak strony od odpowiedzialności związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej – w tym – z ryzyka prawidłowego doboru kontrahenta.

6 Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, że Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...], udzielił podatniczce ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na [...] raty spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2002r. Terminów płatności wyznaczonych w tej decyzji strona nie dotrzymała, jak również na poczet przedmiotowej zaległości nie dokonała żadnej wpłaty. Spłaciła natomiast swoich kontrahentów dokonując sprzedaży posiadanych środków trwałych (wg oświadczenia zawartego w piśmie z dnia [...] września 2003r.).

7 W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się, aby wystąpiły zdarzenia niezależne od sposobu postępowania strony, bądź spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu.

8 Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku pośrednim, w którym realny ciężar podatku ponosi nabywca towarów i usług, natomiast rola podatnika tego podatku sprowadza się do odprowadzenia pobranego przy sprzedaży towarów i usług podatku VAT, postawiłoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do tych podatników, którzy mimo trudności finansowych wywiązują się ze swoich zobowiązań wobec budżetu państwa.

9 W tej sytuacji organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia przesłanek wymienionych w art.. 67 Ordynacji podatkowej, pozwalających na uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.K. zarzuciła powyższej decyzji "sprzeczność istotnych okoliczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przez przyjęcie, że występuje brak podstaw do umorzenia podatku w sytuacji, gdy jednocześnie organ drugiej instancji ustala, że strona znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, co stanowi naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej" oraz "odmowę zastosowania art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa".

11 Wniosła o uchylenie decyzji.

12 Skarżąca twierdzi, że podjęła wszelkie kroki w celu odzyskania wierzytelności, ponieważ uzyskała tytuły wykonawcze względem swojego głównego kontrahenta.

13 Podnosi, iż usiłowała doręczyć fakturę korygującą nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. do faktury nr [...] z dnia [...] kwietnia .2002r. dla Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego "I." Sp. z o.o.. Korektę ostatecznie doręczyła członkowi zarządu wspomnianej spółki na jego adres zamieszkania.

14 Strona w uzasadnieniu skargi wywodzi, iż jest matką samotnie wychowująca dziecko i wobec tego musiała zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Jej jedynym źródłem dochodu jest zasiłek wychowawczy, nie posiada żadnego majątku.

15 Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

16 Instytucja umorzenia zaległości podatkowej i należnych odsetek jest instytucja wyjątkową i ma zastosowanie w przypadkach, kiedy stan majątkowy jest skutkiem czynników, na które strona nie miała wpływu i są niezależne od sposobu jej postępowania.

17 W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca nie wykazała, że jej problemy finansowe są wynikiem okoliczności, na które skarżąca nie ma wpływu. Problemy, z jakimi boryka się strona, są konsekwencją działań przez nią podjętych: nie jest uzasadnione przenoszenie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na budżet państwa.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

19 Skarga nie jest zasadna.

20 Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

21 Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego; uznanie to jest kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. sygn. III SA 659/01).

22 Organ jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższych artykułach przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet, jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika czy interes publiczny - w rozumieniu powyższych unormowań - to organ ten może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2001 syg. I SA/Wr 2975/98). Skarżąca powinna natomiast wykazać okoliczności, które uzasadniałyby zwolnienie ją od obowiązku zapłaty zaległego podatku.

23 W sprawie będącej przedmiotem skargi organy podatkowe ustosunkowały się do twierdzeń skarżącej i do ich zasadności oraz zebrały w sprawie materiał dowodowy. Należy zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., że zaległość podatkowa obciążająca skarżącą powstała w wyniku nieuregulowania należności związanej z podatkiem pośrednim, obciążającym nie podatnika, lecz nabywcę towaru lub usługi. Zdaniem Sądu należności względem budżetu państwa, jakimi są należności podatkowe, nie powinny być regulowane w ostatniej kolejności, zaś skarżąca, nie dokonując zapłaty zaległości podatkowych, spłaciła swoje zobowiązania wobec kontrahentów. Zobowiązanie skarżącej względem budżetu jest wynikiem wyborów, których dokonała i nie ma uzasadnienia przenoszenia ryzyka związanego z prowadzeniem przez nią działalności gospodarczej na państwo, czyli – w konsekwencji – na innych podatników.

24 Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne ( por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. I SA/Gd 1507/00). Sąd stwierdza, że postępowanie organów podatkowych w tym względzie było zgodne z prawem, zaś wywiedzione wnioski - zasadne.

25 Umorzenie zaległości podatkowych, o których mowa w art. 67 cyt. ustawy uzasadnione będzie jedynie w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2000 r. sygn. I SA/Kr 1977/98, por. też wyrok NSA z 18 lutego 2000 r. sygn. III SA 372/99).

26 Zdaniem Sądu każdy podmiot prowadzący własną działalność gospodarczą powinien zabezpieczyć swoje należności w ten sposób, żeby zminimalizować straty związane z niewypłacalnością kontrahentów. Trudności związane z wyegzekwowaniem należności od kontrahentów należy zaliczyć do ryzyka wchodzącego w skład działalności gospodarczej, które nie powinno obciążać budżetu państwa. Należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżącej została przyznana ulga podatkowa w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej i – wobec tego – stworzona możliwość uregulowania zobowiązań wobec budżetu państwa.

27 Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.