Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r., III SA/Wa 2742/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r., III SA/Wa 2742/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 roku 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. Z. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z [...] października [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez P. Z. (dalej: strona lub skarżący) od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z [...] listopada [...] r., określającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, październik i grudzień 2012 r.

3 Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynikało, że decyzją z [...] listopada [...] r. nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. (dalej Dyrektor UKS lub organ I instancji) określił skarżącemu wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, październik i grudzień 2012 r.

4 Powyższa decyzja została przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesyłka wróciła do organu nieodebrana, po dwukrotnym awizowaniu, wobec czego została uznana przez organ kontroli skarbowej za doręczoną 15 grudnia 2016 r. w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r.. poz. 900, z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa).

5 10 lutego 2017 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność odwołania wobec braku skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. W tej sytuacji organ I instancji ponownie przesłał skarżącemu decyzję z [...] listopada [...] r. na adres: P. Z., ul. [...]. Z powodu braku możliwości doręczenia, przesyłkę po raz pierwszy awizowano 25 lipca 2017 r., powtórnie awizowano ją 2 sierpnia 2017 r. W związku z niepodjęciem awizowanego pisma przesyłkę zwrócono do nadawcy 9 sierpnia 2017 r. Decyzję z [...] listopada [...] r. uznano za doręczoną stronie 8 sierpnia 2017 r., w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

6 19 sierpnia 2019 r. do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. (następca prawny Dyrektora UKS) wpłynął wniosek strony z o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji organu I instancji oraz odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że Dyrektor UKS, pomimo jednoznacznego i zrozumiałego oraz zgodnego z prawem wskazania adresu i pełnomocnika do doręczeń w osobie J. C., poprzez nieprawidłowe zaadresowanie wydanej decyzji, nie doręczył jej w sposób skuteczny i zgodny z prawem. Skarżący argumentował, że pismem z 8 maja 2017 r. poinformował organ I instancji o ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń w osobie J. C., zamieszkałego w W. [...], przy ul. [...]. Nowy adres do korespondencji wskazywany był również wcześniej w piśmie kierowanym do Dyrektora UKS w piśmie z 27 stycznia 2017 r.

7 W ocenie skarżącego, decyzja z [...] listopada [...] r. nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych. Skarżący zapoznał się z treścią przedmiotowej decyzji 15 sierpnia 2019 r., po otrzymaniu akt spraw od Fundacji L. Podniósł, że dochował najwyższej staranności wskazując kilkukrotnie adres pełnomocnika do doręczeń i adres do korespondencji. Nie mógł zatem przewidzieć, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., posiadając wiedzę o nowym adresie do doręczeń, będzie wysyłał korespondencję w sposób uniemożliwiający jej odebranie przez ustanowionego przez stronę pełnomocnika do doręczeń, zwłaszcza mając na uwadze fakt, iż inne organy państwowe adresowały korespondencję w sposób prawidłowy. Jednocześnie skarżący wskazał, że nie mógł wiedzieć o wszczęciu wobec niego postępowania wymiarowego w związku z brakiem doręczenia postanowienia o wszczęciu tego postępowania, ale także nie mógł zapoznać się wcześniej z treścią wydanej decyzji.

8 W ocenie strony niewątpliwie nie ponosi ona winy w niedochowaniu terminu na wniesienie odwołania (o ile termin ten w ogóle rozpoczął swój bieg), decyzja z [...] listopada [...] r. nie została jej doręczona z powodów od niej niezależnych.

9 Dyrektor IAS powołanym na wstępie postanowieniem z [...] października [...] r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ ten wskazał, że decyzję Dyrektora UKS z [...] listopada [...] r. doręczono na adres: P. Z., ul. [...], [...] W., zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. uznał doręczenie stronie tej decyzji za skuteczne wraz z upływem ostatniego dnia przechowywania jej przez placówkę pocztową, tj. 8 sierpnia 2017 r., w myśl art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy argumentował, że postanowieniem z [...] października [...] r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] listopada [...] r. Wobec braku przedłożenia przez stronę pełnomocnictwa do doręczeń dla J. C., przedmiotową decyzję prawidłowo skierowano do skarżącego na adres: ul. [...], [...] W., tj. na adres wskazany w piśmie z 8 maja 2017 r., który to adres jest tożsamy z adresem zamieszkania strony widniejącym w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników (ważny od 3 kwietnia 2017 r.). W związku z powyższym kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora UKS została rozstrzygnięta postanowieniem z [...] października [...] r. W ocenie Dyrektora IAS nie było zatem podstaw, aby zagadnienie to ponownie badać w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

10 Organ odwoławczy stwierdził też, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane przez skarżącego uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, nadto wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w siedmiodniowym terminie.

11 Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora IAS z [...] października [...] r., w której zarzuciła naruszenie: art. 162, art. 163 § 2 pkt 1 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w wyniku błędnego uznania, że wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w terminie, a brak winy w uchybieniu terminowi nie został uprawdopodobniony,

12 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

13 W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie wskazując, że w zaskarżonym postanowieniu nie dopuszczono się zarzucanych naruszeń.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 skarga zasługiwała na uwzględnienie.

16 Kwestią sporną jest ocena, czy Dyrektor IAS prawidłowo odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS z [...] października [...] roku określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r.

17 Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).

18 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sierpnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt I FSK 1443/11 wyjaśnił, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Powołany wyrok dostępny jest, podobnie jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA (pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

19 Zatem aby można było mówić o ewentualnym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, w pierwszej kolejności musi dojść do skutecznego doręczenia samej decyzji (wyrok WSA w Opolu z 12 grudnia 2018 r. w sprawie sygn. akt I SA/Op 334/18).

20 Dopiero bowiem to uchybienie terminowi daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu (także wyrok NSA z z dnia 29 sierpnia 2017 r. II FSK 1995/15). Powyższe poglądy judykatury sąd orzekający w sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne.

21 Powyższe wstępne uwagi sąd poczynił dlatego, jako że z urzędu powziął wiedzę, iż skarżący domagał się także - przede wszystkim - stwierdzenia, że decyzja z [...] października [...] r. nie została mu doręczona skutecznie, nie weszła do obrotu prawnego i nie stała się w konsekwencji decyzją ostateczną. Strona zaskarżyła do sądu postanowienie Dyrektora IAS z [...] października [...] r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] października [...] r., określającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, październik i grudzień 2012 r. Wskutek rozpoznania skargi, WSA w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2020 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2741/19, uchylił powyższe postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminowi.

22 Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie jest prostą konsekwencją wyroku wydanego 21 kwietnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2741/19. W tamtej sprawie, jak wskazano już powyżej, WSA w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] listopada [...] r. Sąd uznał, że skarżący nie uchybił temu terminowi.

23 W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia, sąd orzekający w tej sprawie uznał, że skoro skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, to wniosek o przywrócenie takiego terminu powinien być co prawda rozpatrzony odmownie, ale z zasadniczo inną argumentacją Dyrektora IAS – nie można przywrócić terminu, któremu nie uchybiono.

24 W sprawie zatem należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza art. 162, art. 163 § 2 pkt 1 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1, a także art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

25 W dalszym postępowaniu Dyrektor IAS uwzględni powyższe zapatrywanie prawne sądu orzekającego tej sprawie.

26 W okolicznościach niniejszej sprawy, sąd za zbyteczne przeprowadzanie dowodu z dokumentów w postaci pism załączonych do skargi, na okoliczność, że szereg pism kierowanych do Fundacji L., w związku z podejmowanymi prze nią interwencjami w sprawie, a także zaświadczenia Fundacji, na okoliczność objęcia skarżącego pomocą Fundacji.

27 Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.).

28 O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Koszty w sprawie stanowiło wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Skarżący został zwolniony z kosztów sądowych, nie uiścił wpisu od skargi.

29 Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził podstaw aby sprawę rozpoznać na rozprawie, gdyż akta zawierały wszystkie dokumenty potrzebne dla rozpoznania skargi w trybie uproszczonym, a nadto strony wypowiedziały się co do bezspornych w istocie okoliczności faktycznych, a także co do prawnej oceny tych okoliczności. Rozprawa w sprawie nie była więc konieczna.