Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 2420/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 2420/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata Ł. C. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w łącznej kwocie 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy).

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 8 września 2015 r. zwolniono Skarżącego – W. M. od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata, którym wyznaczony został L. C. Pełnomocnika w dniu 10 grudnia 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy. Następnie upoważnił aplikanta adwokackiego, który stawił się na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. Wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając przy tym, że opłaty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części.

3 Wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącego. Pismem z 23 maja 2016 r. pełnomocnik wniósł o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Jego odpis doręczono mu 19 lipca 2016 r.

4 Przy piśmie z 8 sierpnia 2016 r. pełnomocnik przesłał opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku. Wniósł nadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części. Z kolei w piśmie z 6 września 2016 r. pełnomocnik wyjaśnił, że opinię powyższą wysłał Skarżącemu – na wyraźną jego prośbę – na adres e-mail przez niego wskazany.

5 Postanowieniem z 16 marca 2017 r. referendarz sadowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż uznał, że pełnomocnik nie zapewnił Skarżącemu skutecznej obrony jego interesów. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w sprawie pełnomocnik nie zweryfikował podnoszonych przez Skarżącego okoliczności pod kątem występowania w sprawie szczególnie uzasadnionych przypadków do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, tj. art. 23 § 6 u.p.e.a. oraz zawarł opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej.

6 Pismem z 28 marca 2017 r., pełnomocnik wniósł sprzeciw od ww. postanowienia wskazując na błędne przyjęcie, że nie podjął w sprawie czynności uzasadniających przyznanie mu kosztów pomocy prawnej w urzędu.

7 Zaznaczył, że podjął szereg czynności prawnych i pozaprawnych, tj. zapoznał się z aktami sprawy, sporządził opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej, kontaktował się ze Skarżącym i sugerował mu potrzebę uzupełnienia skargi o okoliczności wskazane w art. 23 § 6 u.p.e.a., w związku możliwością oddalenia skargi Podkreślił, że nie otrzymał od Skarżącego stosownej dokumentacji umożliwiającej mu uzupełnienie skargi w tym zakresie.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 16 marca 2017 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące.

10 Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

11 Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

12 Zdaniem Sądu, na aprobatę zasługują te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (zob. postanowienie NSA z 2 października 2014 r., I FZ 321/14 i przywołane w jego uzasadnieniu orzeczenia, a także poglądy z piśmiennictwa).

13 Oceny zasadności wniosku o przyznanie wynagrodzenia należy zatem dokonać wyłącznie przez pryzmat czynności podjętych przez pełnomocnika z urzędu w toku postępowania sądowego od momentu jego ustanowienia.

14 Przy orzekaniu o wynagrodzeniu pełnomocnika za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie można jednak – zdaniem Sądu – zapominać o dominującym w orzecznictwie poglądzie, zgodnie z którym Sąd ma obowiązek oceniać rzetelność udzielonej pomocy prawnej. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 czerwca 2015 r. (I OZ 648/15), stosownie do art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Przepis ten nie nakłada na Sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzja o przyznaniu takiej pomocy oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (zob. też przywołane tam orzeczenia).

15 Pomoc prawna adwokata L. C. sprowadzała się do zapoznania się z aktami sprawy, złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz sporządzenia opinii o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej.

16 Do czynności, o których mowa art. 250 P.p.s.a., należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W wypadku sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona stronie. Sporządzenie takiej opinii i przekazanie jej stronie powinien wykazać pełnomocnik ubiegający się o wynagrodzenie. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i wysłał ją Skarżącemu (mailem)j. Opinię tą załączono do wniosku. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia.

17 W niniejszej sprawie zastosowanie znajdą zarówno przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Przepis przejściowy stanowi bowiem, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (zob. § 22 rozporządzenia z 22 października 2015 r.).

18 Powyższe oznacza, że podstawą przyznania adwokatowi wynagrodzenia za pomoc udzieloną w postępowaniu w I instancji będą przepisy rozporządzenia z 28 września 2002 r., zaś w postępowaniu w II instancji przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r.

19 W tej sytuacji za reprezentację Skarżącego przed Sądem I instancji pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie wynoszące 240 zł, co wynika z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, nie zaś należność pieniężna.

20 Natomiast za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnikowi należy się natomiast wynagrodzenie w wysokości 240 zł, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z 22 października 2015 r.

21 Reasumując pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie wynoszące łącznie 480 zł. Jednocześnie wynagrodzenie to podlega podwyższeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, uwzględniając powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.