Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2015 r., III SA/Wa 2312/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2015 r., III SA/Wa 2312/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynności zabezpieczające 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.

Uzasadnienie

2 Z akt sprawy wynika, że D.K. (dalej zwana: Skarżącą) wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na czynność zajęcia zabezpieczającego -samochodu marki [...] – dokonaną protokołem zajęcia z [...] listopada 2005 r. przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego L. .

3 Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. oddalił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.

4 Pismem z 5 stycznia 2012 r. Skarżąca wniosła zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

5 Wobec powyższego Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające dokonane ww. protokołem z 16 listopada 2005 r.

6 Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na w/w czynność. Uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.

7 Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia zabezpieczającego ruchomości dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez wykreślenie z protokołu zajęcia zabezpieczającego informacji o możliwości wniesienia skargi na czynność organu egzekucyjnego. Ponadto podniosła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy organu. Zaskarżone postanowienie wydano dopiero po upływie 5 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą dokonaną w dniu 16 listopada 2005 r. Zarzuciła również, że zaskarżone postanowienie "uwłacza logice i elementarnym zasadom praworządności".

8 Minister Finansów postanowieniem z [...] maja 2014r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu powołał się na treść z art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie wyjaśnił, że skarga z 28 listopada 2011 r. na czynności zabezpieczające dokonane protokołem z 16 listopada 2005 r. została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Powyższe wynika z akt sprawy jak i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] grudnia 2011 r. utrzymanego w mocy postanowieniem Ministra Finansów z [...] maja 2012 r. Składając skargę z 28 listopada 2011 r. na czynności zabezpieczające dokonane protokołem z 16 listopada 2005 r. nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające wniesiono dopiero 2 stycznia 2012 r. W świetle powyższego nie zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające dokonane 16 listopada 2005 r.

9 Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczących dokonanego zajęcia zabezpieczającego wskazał, iż kwestie te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu, którego przedmiotem może być jedynie ocena przesłanek przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia.

10 Skarżąca nie zgadzając się z wydanym postanowieniem złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o pozytywne jej rozpatrzenie. W uzasadnieniu zarzuciła, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia zabezpieczającego 16 listopada 2005 r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez umyślne i świadome wykreślenie z protokołu zajęcia zabezpieczającego (będącego zawiadomieniem o zajęciu w świetle art. 170 Ordynacji podatkowej) prawa do wniesienia skargi na niezgodną z prawem czynność egzekucyjną. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy organu. Zdaniem Skarżącej wydany dokument zajęcia zabezpieczającego pozbawiony swoich integralnych części nie stanowił źródła prawa. Dlatego też z powodu braków formalnych zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym powinno zostać uchylone z mocy prawa. Skarżąca wskazała również, że brak formalny w postaci "Klauzuli pouczenia" nie ogranicza strony terminem wniesienia skargi na niezgodną z prawem czynność zabezpieczającą.

11 Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

13 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

14 Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

15 Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga D. K. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L., naruszają prawo.

16 Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą. Organ drugiej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że Strona składając wniosek o przywrócenie terminu nie spełniła warunku przewidzianego w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U z 2013 r., poz. 263 ze zm., dalej "k.p.a."), tj. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony wraz ze złożeniem skargi na czynności zabezpieczające. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu został złożony ponad miesiąc po złożeniu skargi na czynności egzekucyjne. Tymczasem w ocenie organu pierwszej i drugiej instancji wniosek o przywrócenie terminu, dla swej skuteczności, poza spełnieniem innych wymogów określonych w art. 58, winien być złożony wraz ze złożeniem skargi na czynność zabezpieczającą. Zasadności tego stanowiska organy upatrują w regulacji zawartej w zdaniu drugim § 2 art. 58 k.p.a., które stanowi, że jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Nie dochowanie tego warunku skutkuje odmową przywrócenia terminu do dokonania czynności, dla której termin był przewidziany.

17 W ocenie Sądu stanowisko organów pierwszej i drugiej instancji jest błędne.

18 W rozpoznawanej sprawie istotnie zastosowanie znajdzie przepis art. 58 k.p.a., stosowany posiłkowo w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst Dz. U z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). W myśl uregulowań zawartych w tym przepisie organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Niespełnienie choćby jednej z wyżej wskazanych przesłanek powoduje, że uchybiony termin do dokonania danej czynności nie może jednak zostać przywrócony.

19 W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że termin nie może zostać przywrócony, albowiem strona najpierw złożyła skargę na czynności egzekucyjne, a dopiero po powzięciu informacji o przekroczeniu terminu do złożenia skargi – na skutek wydania postanowienia oddalającego skargę z uwagi na uchybienie terminu – strona złożyła wniosek o jego przywrócenie. Powyższe oznacza, że organy uznały, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka wymieniona w poprzednim akapicie w punkcie c.

20 Z taką interpretacją przepisu art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a., w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić.

21 Nie można bowiem przyjąć, że skoro przepis wymaga, aby czynność dla której przewidziany jest termin dokonana była jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, to dokonanie czynności przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, skutkować winno stwierdzeniem, że nie została spełniona przesłanka do przywrócenia terminu. Wyjaśnić bowiem należy, że warunek jednoczesności obu czynności, tj. złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności, wynikający z brzmienia art. 58 § 2 zd. drugie k.p.a. ma na celu uniknięcie takiej sytuacji kiedy to organ uwzględni prośbę, a strona nie dokonana czynności dla której przywrócono jej termin. W takiej sytuacji bowiem przywrócony termin pozostawałby niejako "otwarty" na przyszłość bez określonych konsekwencji dla braku dokonania czynności. W rozpoznawanej sprawie takiej "obawy" nie ma. Strona dokonała bowiem czynności, jeszcze przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, przy tym okoliczności jakie zadecydowały o takiej a nie innej kolejności dokonywania czynności, pozostają w ocenie Sądu, bez znaczenia dla sprawy.

22 Stanowisko takie wyrażane jest również w orzecznictwie, gdzie na tle spraw dotyczących stricte postępowania administracyjnego oraz przywrócenia prawa do złożenia odwołania (zażalenia), wskazuje się, że " (...) art. 134 k.p.a. nakazuje stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli nie zachowano ustawowego terminu do dokonania tej czynności. I tą okoliczność organ odwoławczy ma obowiązek zbadać. Uchybienie terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji (...) nie osłabia to gwarancji procesowych strony. Nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby strona, która dowiedziała się z postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania o tym fakcie, nie mogła wnieść o przywrócenia tego terminu na zasadach i w trybie określonych w art. 58 i 59 k.p.a." (wyrok NSA z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, LEX nr 497633, podobnie wyroki NSA: z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 408/09, LEX nr 595368; z 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, ONSAiWSA 2009/3/55). Wniosek potwierdzający zasadność tego stanowiska można wysnuć również z wyroku NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt I OSK 478/10, LEX nr 745245, gdzie Sąd stwierdził, iż nie ma mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

23 Warto w tym miejscu podkreślić, że poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu, a zatem stanu analogicznego do sytuacji z jaką mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

24 Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni wskazane wyżej poglądy podziela.

25 Niezależnie od powyższych rozważań wypada również stwierdzić, że niedopełnienie obowiązku jednoczesnego dokonania czynności wraz z prośbą o przywrócenie terminu skutkować może co najwyżej koniecznością zastosowania procedury z art. 64 § 2 k.p.a., polegającej na wezwaniu wnoszącego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonał pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. W żadnym przypadku nie zachodzi tu możliwość wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu.

26 Powyższe rozważania uzasadniają wniosek, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i jako takie powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne.

27 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Zakres, w jakim uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.