Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., III SA/Wa 124/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., III SA/Wa 124/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. G. na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Burmistrza Miasta W/ na rzecz S. G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 S. G. (zwany dalej "Stroną" lub ,,Skarżącym") w dniu 11 lipca 2016 r. złożył do Burmistrza Miasta W. (zwanego dalej "organem podatkowym") wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie zdarzenia przyszłego – obowiązku zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych.

3 Skarżący wyjaśnił, iż jest osobą fizyczną - adwokatem i jako profesjonalny pełnomocnik zamierza podjąć się reprezentowania podmiotów gospodarczych w sprawach związanych z windykacją przysługujących im wierzytelności. Procedura dochodzenia wierzytelności przez Skarżącego na rzecz danego klienta będzie wyglądała w następujący sposób. Klient udzieli Skarżącemu pełnomocnictwa procesowego ogólnego do reprezentowania go we wszystkich sprawach sądowych i egzekucyjnych. Skarżący będzie składał pozew przeciwko dłużnikowi klienta poprzez platformę Elektronicznego Postępowania Upominawczego. Skarżący będzie powoływał się w pozwie na udzielone mu pełnomocnictwo, jednakże nie będzie składał pełnomocnictwa do akt postępowania, co wynika z trybu prowadzenia postępowania elektronicznego określonego w ustawie z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 101, z późn.zm., dalej "k.p.c."). W związku z nieskładaniem dokumentu pełnomocnictwa, Skarżący nie będzie również uiszczał opłaty skarbowej.

4 Po otrzymaniu wydanego przez sąd nakazu zapłaty (opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz klienta), Skarżący złoży do komornika, poprzez EPU, wniosek o wszczęcie egzekucji. Po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji, Skarżący złoży komornikowi, już w formie "fizycznego" dokumentu, udzielone mu pełnomocnictwo. W opisywanym postępowaniu będzie to pierwszy moment, w którym Skarżący złoży, przed jakimkolwiek organem, dokument pełnomocnictwa udzielonego mu przez klienta.

5 W oparciu o tak przedstawiony opis zdarzenia przyszłego zadano następujące pytanie: czy Skarżący będzie zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od składanego komornikowi pełnomocnictwa ?

6 Zdaniem Strony, w opisanym zdarzeniu przyszłym, nie wystąpi obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi.

7 Burmistrz Miasta W. w interpretacji indywidualnej z dnia 6 października 2016 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

8 Organ podatkowy stwierdził, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego zagadnienia ma odpowiedź na pytanie, czy złożenie pełnomocnictwa (jego odpisu, wypisu, kopii) komornikowi sądowemu w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie przepisów k.p.c., wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (tj. Dz.U.z 2015 r., poz. 783, z późn.zm.). Zdaniem organu istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy złożenie pełnomocnictwa komornikowi należy uznać za złożenie tego dokumentu w sprawie z zakresu administracji publicznej albo w postępowaniu sądowym, o którym mowa w cytowanej ustawie o opłacie skarbowej.

9 Jak wskazał organ podatkowy, określenie "postępowanie sądowe", użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, należy pojmować w sposób szeroki, zgodnie z zakresem tego pojęcia, określonym w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Postępowanie egzekucyjne jest unormowane w części III Kodeksu postępowania cywilnego, wobec czego jest tym samym postępowaniem sądowym, o którym mowa w ustawie o opłacie skarbowej.

10 W konsekwencji Burmistrz Miasta W. uznał stanowisko Skarżącego przedstawione we wniosku złożonym w dniu 11 lipca 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie dotyczącej opłaty skarbowej za nieprawidłowe.

11 W skardze na powyższą interpretację Skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na uznaniu, iż przedłożenie przed komornikiem sądowym w postępowaniu egzekucyjnym dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, w stanie faktycznym przedstawionym przez Skarżącego, wiąże się bezwzględnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, a co za tym idzie spełniają się przesłanki określone w naruszonych przez Organ przepisach prawa materialnego.

12 W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym nie jest wystarczającą przesłanką dla powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Obowiązek ten powstaje bowiem tylko, jeśli złożony w postępowaniu sądowym dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa zostanie złożony przed jednym z organów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłacie skarbowej, to jest przed: organem administracji publicznej; podmiotem wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej, innym niż organ administracji rządowej i samorządowej; sądem. Skoro zaś komornik nie należy do żadnej z powyższych kategorii organów, to złożenie przed nim dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa nie powoduje powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej.

13 W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego, stanowisko Burmistrza Miasta W. wyrażone w zaskarżonej interpretacji, jest nieprawidłowe.

14 Na potwierdzenie słuszności podnoszonych zarzutów, Skarżący przywołał szereg interpretacji indywidualnych, wydawanych w analogicznych stanach faktycznych, m.in. interpretację indywidualną Prezydenta Miasta [...] W. z dnia 4 marca 2016 r. oraz interpretację indywidualną Prezydenta Miasta K. z dnia 31 października 2007 r.

15 W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta W. wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej interpretacji indywidualnej, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

17 Skargę była oczywiście uzasadniona.

18 W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej opłacie skarbowej podlega, między innymi, złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (lub prokury, co w dalszej części będzie pomijane) albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym, zaś art. 6 ust.1 pkt 4 tej ustawy stanowi, że obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii powstaje z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2 (tj. w podmiocie innym niż organ administracji rządowej i samorządowej, w związku z wykonywaniem przez ten podmiot zadań z zakresu administracji publicznej).

19 Jak wiadomo, ustawa o opłacie skarbowej nie definiuje określenia "postępowanie sądowe". Jednak jak trafnie podnosi się w judykaturze, komornik nie jest sądem, a prowadzone przez niego postępowanie egzekucyjne nie jest "postępowaniem sądowym (np. prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 maja 2017 r., I SA/Lu 1052/16 i powołane tam orzecznictwo – CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, że użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej sformułowanie "złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w postępowaniu sądowym" nie obejmuje złożenia dokumentu pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) komornikowi w związku z prowadzoną przez niego egzekucją. Jednocześnie nie uważa za trafne opierania zasadniczej części argumentacji w tym zakresie na regulacjach ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej "k.p.c").

20 W świetle art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - dalej "O.p."), nie może budzić wątpliwości, że jej przepisy mają zastosowanie do opłaty skarbowej, przy czym gdy w ustawie tej mowa jest o podatku, to należy przez to rozumieć również wymienioną opłatę (art. 3 pkt 3 lit.c O.p.).

21 Przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej określa zdarzenie, którego zaistnienie powoduje powstanie "obowiązku podatkowego", tj. obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, natomiast w art. 6 ust. 1 (pkt 4) wymienionej ustawy uregulowany został moment powstania tego obowiązku. Przepisy te zawierają zatem regulację różnych aspektów powstania jednego (tego samego) obowiązku i z tego powodu powinny być analizowane łącznie. Taka zaś ich analiza wskazuje, że dla powstania obowiązku, o którym mowa, istotne jest zarówno to, że złożenie dokumentu pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie, kopii) ma nastąpić "w postępowaniu sądowym", jak i to, że ma to mieć miejsce w sądzie.

22 W sądzie jako jednostce organizacyjnej mogą toczyć się różne postępowania, nie tylko postępowanie regulowane przepisami k.p.c., ale też normowane przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2016 r. poz.1749 ze zm.), ponadto podejmowane mogą być, przez właściwe organy sądu, tworzące uporządkowany ciąg czynności z zakresu prawa pracy, stosunku służbowego, zamawiania towarów i usług na potrzeby sądu, a nawet czynności z zakresu administracji publicznej. W każdej z tych kategorii postępowań mogą występować podmioty działające przez pełnomocnika, który obowiązany jest wykazać swoje umocowanie. Skoro jednak opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym, to znaczy to, że obowiązek uiszczenia opłaty powstaje w razie złożenia dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu, w którym sąd realizuje władzę sądowniczą, a nie w innym postępowaniu (co nie oznacza, że w innym postępowaniu nie powstanie obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie regulacji prawnej innej niż rozważana).

23 Komornik sądowy jest, jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2015 r. poz.790 ze zm.), funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Wykonuje on, na własny rachunek, czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych (art. 2 ust. 1 i art. 3a powołanej ustawy), a jego działalność podlega nadzorowi prezesa sądu rejonowego, przy którym działa (art. 3 ust.1 i 2 tej ustawy). Komornik jest odrębnym od sądu organem egzekucyjnym (por. art. 758 i art.759 § 1 k.p.c.), nie jest organem sądu, ani nie wchodzi w skład (nie jest częścią) sądu jako jednostki organizacyjnej. Komornika sądowego nie może więc obejmować określenie "sąd", a prowadzone przez niego postępowanie nie może być uznane za "postępowanie sądowe" w rozumieniu, o którym mowa wyżej.

24 W przepisach k.p.c. komornik sądowy oraz sąd realizujący kompetencje przypisane mu w zakresie postępowania egzekucyjnego określane są wprawdzie wspólnym mianem "sądowe organy egzekucyjne", jednak nie zmienia to pozycji ustrojowej i funkcjonalnej komornika. Jednocześnie przytoczone określenie nie zostało wykorzystane w regulacjach ustawy o opłacie skarbowej, która nie tylko wiąże obowiązek uiszczenia opłaty ze złożeniem dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym prowadzonym przez sąd, ale także – konsekwentnie – poza organami administracji rządowej i samorządowej oraz podmiotami, o których mowa w art. 1 ust. 2, wymienia wyłącznie i jednoznacznie sąd jako podmiot, który może żądać przedstawienia oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej (art. 8 ust. 5 ustawy) oraz który ma obowiązek przekazywania informacji o przypadkach nieuiszczenia tej opłaty (art. 11 ust. 2 ustawy).

25 W związku z tym należy stwierdzić, że egzekucja sądowa prowadzona przez komornika sądowego nie jest "postępowaniem sądowym" w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, a złożenie komornikowi sądowemu w związku z prowadzoną przez niego egzekucją dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) nie powoduje powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy.

26 Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ interpretacyjny winien wydać interpretację indywidualną uwzględniającą wykładnię przepisów ustawy o opłacie skarbowej przedstawioną w niniejszym wyroku.

27 Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

28 O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi, orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.