Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2014 r., I SA/Sz 840/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2014 r., I SA/Sz 840/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. spraw ze skarg K. I. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] określającej K. I. zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. w kwocie [...] zł.

3 Na podstawie ustaleń kontroli podatkowej Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe zakończone decyzją określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym. Decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 10 kwietnia 2013 r. Czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem 24 kwietnia 2013 r. i nie był to dzień wolny od pracy.

4 W dniu 7 maja 2013 r. podatnik nadał w urzędzie pocztowym przesyłkę zaadresowaną do organu odwoławczego zawierającą wniosek z dnia 7 maja 2013 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji organu I instancji.

5 Podatnik, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wskazał, że wskutek pomyłki odwołanie zostało wysłane na adres poprzedniej siedziby organu I instancji, tj. przy ulicy [...] w [...], zamiast do nowej siedziby organu, tj. przy ulicy [...] w [...], a przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji została podatnikowi zwrócona z adnotacją pracownika placówki pocztowej: "adresat wyprowadził się". Podatnik wyjaśnił, że przyczyną pomyłki był brak informacji o zmianie adresu przez organ I instancji. Do wniosku podatnik dołączył kserokopie dokumentów potwierdzających otrzymywanie korespondencji pochodzącej od organu I instancji oraz kopię koperty, na której widnieje adnotacja pracownika placówki pocztowej o jej zwrocie.

6 Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując w uzasadnieniu, że podatnik składając wniosek nie dopełnił jednego z warunków, o których mowa jest w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "o.p.", tj. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Według organu, każdorazowo w pismach kierowanych do podatnika organ I instancji podawał aktualny adres siedziby. Nowy adres organu I instancji został wskazany także w stopce decyzji organu I instancji. Organ podkreślił także, że informacja o zmienionym adresie została zamieszczona na stronie internetowej Izby Celnej oraz w prasie lokalnej. Również, podatnik osobiście był obecny w nowej już siedzibie organu I instancji, gdy zapoznawał się z aktami sprawy.

7 Wobec niewykazania przez podatnika, by wystąpiły przeszkody uniemożliwiające wniesienie odwołania w terminie, organ odwoławczy stwierdził także odrębnym, wskazanym na wstępie postanowieniem, uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

8 Według organu, konsekwencją uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

9 Podatnik, nie zgadzając się z rozstrzygnięciami organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dwie skargi: w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

10 Uzasadniając skargi, skarżący podniósł, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania było wynikiem braku należytego poinformowania go przez organ I instancji o zmianie adresu.

11 W skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego, wskazując, że organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 i § 2 o.p.), nie podejmował wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), nie zapewnił czynnego udziału skarżącemu w każdym stadium sprawy (art. 123 § 1 o.p.) i nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi kierował się w załatwieniu sprawy (art. 124 o.p.).

12 Ponadto, skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 162 § o.p. oraz wydanie postanowienia z pominięciem zasady, że w sytuacjach wątpliwych należy wypowiedzieć się na rzecz otwarcia drogi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

13 Natomiast, w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. oraz zaniechanie przez organ zbadania procedowania Poczty Polskiej przy pierwszym doręczeniu odwołania, w toku którego nie stwierdzono błędu

14 w adresie, a jedynie okoliczność, że adresat wyprowadził się.

15 W odpowiedzi na skargi, organ odwoławczy nie podzielił zasadności podniesionych w nich zarzutów i wniósł o ich oddalenie.

16 Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sąd - na podstawie przepisu art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." - zarządził o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw ze skarg skarżącego o sygn. akt I SA/Sz 840/13 i I SA/Sz 1113/13 i prowadzeniu ich dalej pod sygnaturą akt I SA/Sz 840/13.

17 Ponadto, na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, które załączył, tj. z zaświadczenia lekarskiego oraz recepty na soczewki, na okoliczność, że skarżący posiada wadę wzroku: nadwzroczność oraz starowzroczność, wymagające korekty w przypadku patrzenia w dal i do bliży, oraz że nie są to wady nowe i istniały w trakcie prowadzenia postępowania podatkowego, a także, że proces chorobowy jest dynamiczny i aktualnie skarżący musi korzystać z mocniejszych soczewek niż dotychczas. Pełnomocnik wskazał, że z tych względów skarżący nie mógł dostrzec informacji zapisanych w stopce pisma organu podatkowego I instancji.

18 Sąd - na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. - postanowił dopuścić dowód uzupełniający z zawnioskowanych i złożonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego dokumentów.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

20 Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

21 Istotą sporu jest ocena zasadności orzeczeń organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

22 W sprawie znajdują zastosowanie następujące regulacje prawne:

23 Przepis art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej: "o.p." przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki, tj. gdy zainteresowany uprawdopodobni, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy, wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie ze złożeniem wniosku, zostanie dokonana czynność, dla której był określony termin.

24 Zgodnie z brzmieniem art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

25 Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że organ odwoławczy, któremu przekazano odwołanie, jest zobowiązany do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość orzekania w sprawie co do istoty. Jednym z powodów uniemożliwiających rozpoznanie sprawy merytorycznie jest wniesienie odwołania z naruszeniem terminu do jego złożenia. W takiej sytuacji, organ odwoławczy jest zobligowany wydać postanowienie, w którym stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

26 Ponadto, zgodnie z brzmieniem art. 223 § 2 o.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób liczenia terminów do wniesienia odwołania ustawodawca określił w art. 12 o.p., wskazując, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

27 Z prawidłowo ustalonego w sprawie przez organ odwoławczy stanu faktycznego, który za podstawę orzekania przyjmuje także skład orzekający, wynika, że skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu

28 10 kwietnia 2013 r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upływał więc w dniu 24 kwietnia 2013 r. (środa), natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia skarżący wniósł w dniu 7 maja 2013 r.

29 Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że odwołanie skarżącego zostało wniesione przez pomyłkę na nieaktualny adres organu I instancji, zamiast na adres nowej siedziby i, w konsekwencji, zwrócone w dniu 30 kwietnia 2013 r. skarżącemu z adnotacją: "adresat wyprowadził się". Odwołanie zostało wniesione z opóźnieniem wynoszącym 14 dni, natomiast zachowany został przez skarżącego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (wraz z odwołaniem od decyzji).

30 Według składu orzekającego w sprawie, prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja skarżącego, jakoby do popełnionego przez niego błędu przy oznaczeniu adresu organu przyczynił się sam organ, który nie poinformował go w sposób należyty o zmianie siedziby. W aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające, że skarżący przed upływem terminu do wniesienia odwołania wiedział o zmianie adresu siedziby organu I instancji. Wskazuje na to chociażby odebrane przez skarżącego postanowienie organu I instancji z dnia 27 grudnia 2012 r. o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, w którym podano (wytłuszczono) nowy, aktualny adres siedziby organu oraz treść informacji znajdującej się w stopce, zarówno tego postanowienia, jak i decyzji organu I instancji, w której zamieszczono nowy adres.

31 Nadto, słusznie organ odwoławczy podkreślił, że skoro skarżący zapoznał się osobiście z materiałami sprawy w nowej siedzibie organu, co znajduje wyraz w protokole zaznajomienia z aktami sprawy, to posiadał pełną wiedzę o nowej siedzibie organu.

32 Dodatkowo, należy wskazać za organem odwoławczym, że informacja o zmienionej siedzibie organu I instancji była także zamieszczona w 2012 r. na stronie internetowej Izby Celnej oraz w prasie lokalnej.

33 Zatem, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, uznając, że spowodowane ono było brakiem należytej staranności skarżącego.

34 Wobec tego, że jedna z przesłanek warunkująca przywrócenie terminu, tj. uprawdopodobnienie przez skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie została spełniona, organ odwoławczy prawidłowo - zgodnie z przywołanym przepisem art. 162 § 1 o.p. - wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

35 Odnosząc się także do argumentacji pełnomocnika skarżącego i dowodów z dokumentów złożonych na rozprawie, że wada wzroku skarżącego nie pozwoliła mu na odczytanie aktualnego adresu zamieszczonego w stopce postanowienia oraz decyzji organu I instancji, należy wskazać, że wada wzroku skarżącego, tj. nadwzroczność (+2,5 i + 2,5) oraz starowzroczność (+0,5 i +0,5), wymagające korekty (tj. zmiany dotychczasowych soczewek na mocniejsze w związku z postępującą wadą wzroku), nie stanowią okoliczności uzasadniającej brak należytej staranności w odczytywaniu dokumentów urzędowych.

36 Zarzut naruszenia przepisów regulujących zasady ogólne postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 123 § 1 i art. 124 o.p. - polegające na prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, podejmowaniu wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, umożliwieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wyjaśnieniu przesłanek jakimi się kieruje organ przy rozstrzyganiu sprawy - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ w pełni stosował się do tych zasad, a wydanie zaskarżonego postanowienia, nieuwzględniającego wniosku skarżącego, nie stanowi o naruszeniu tych zasad.

37 Wobec odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy zobowiązany był - zgodnie z przepisem art. 228 § 1 pkt 2 o.p. - do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

38 Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. wskazującego brak przesłanek do rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ze względu na fakt jednoczesnego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, należy wskazać na wyrażający dominujący pogląd w orzecznictwie wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1765/10, w którym stwierdzono, że - po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu - wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest konieczne, bowiem normujący to zagadnienie przepis art. 228 § 1 pkt 2 o.p. nie przewiduje wyjątku wynikającego ze złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Stanowisko takie przedstawił NSA w licznych orzeczeniach, czego przykładem są wyroki: z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 112/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt FSK 854/08; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10.

39 Co do zarzutu zaniechania zbadania przez organ poprawności procedury doręczenia odwołania przez Pocztę Polską, według składu orzekającego w sprawie, stanowisko organu należy uznać za prawidłowe, bowiem postępowanie doręczyciela Poczty Polskiej przy dokonywaniu czynności doręczenia odwołania było prawidłowe i uwzględniało fakt, iż w dacie doręczania przesyłki siedziba organu I instancji znajdowała się w innym miejscu (pod nowym adresem). W związku z tym, uzasadnione było sporządzenie przez doręczyciela adnotacji: "adresat wyprowadził się".

40 Mając na uwadze podniesione okoliczności, skład orzekający w sprawie nie podzielił zasadności zarzutów podniesionych zarówno w skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew zarzutom skargi, postępowanie zostało przeprowadzone w pełnym zakresie i w zupełności wystarczającym do podjęcia prawidłowych rozstrzygnięć w sprawie.

41 Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

42 Uznając więc, że zarzuty skarg nie są uzasadnione - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - skargi należało oddalić.