Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2022 r., I SA/Sz 833/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2022 r., I SA/Sz 833/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na ten podatek z tytułu osiągniętych dochodów za marzec, sierpień i październik 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej M. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r. znak [...]; [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

3 po rozpatrzeniu sprawy wywołanej odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...]; ([...]), określającej M. W. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") podatek dochodowy od osób fizycznych za 2012 r., w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień złożenia zeznania podatkowego [...] za 2012 r., tj. na 19 kwietnia 2013 r., od niezapłaconych w ustawowym terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu osiągniętych dochodów, za miesiąc:

4 - marzec 2012 r. w wysokości [...] zł,

5 - sierpień 2012 r. w wysokości [...] zł,

6 - październik 2012 r. w wysokości [...] zł

7 - uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

8 Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020.1325 j.t. ze zm.;

9 dalej: "O.p."); art. 70 § 1, § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 O.p. oraz art. 5a pkt 6, art. 9 ust. 1, 1a,

10 art. 10 ust. 1 pkt 1, 3, 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2010.501.307 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f.").

11 Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w 2012 r. Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie indywidualnej praktyki lekarskiej. Podlegała ona obowiązkowi ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, zaś uzyskane w jej ramach dochody opodatkowane były na zasadach określonych w art. 27 ust 1 p.d.o.f. Ponadto w 2012 r. Strona uzyskała dochody z tytułu emerytury-renty krajowej oraz z tytułu sprzedaży trzech nieruchomości gruntowych.

12 Dnia 19 kwietnia 2013 r. Strona złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 (PIT-36). Kwota nadpłaty wynikająca z zeznania została zwrócona Stronie 10 maja 2013 r.

13 Naczelnik US postanowieniem z 1 września 2016 r. wszczął wobec Strony postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011 - 2015.

14 Organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości co do wartości wykazanych

15 w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, prowadzonej w 2012 r. dla celów pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie specjalistycznej praktyki lekarskiej. Uznał jednak, że uzyskane przez Stronę przychody z tytułu zbycia w latach 2009-2015 25 nieruchomości, w postaci udziałów w prawie własności i we współwłasności (szczegółowe zestawienie, zbywanych nieruchomości przedstawia tabela zawarta

16 na str. 9-12 decyzji pierwszoinstancyjnej), należy zakwalifikować do przychodów

17 ze źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Organ I instancji stwierdził,

18 że w sprawie nie miała miejsca zwykła wyprzedaż majątku osobistego, lecz działania spełniające przesłanki działalności gospodarczej (ciągłość, zorganizowanie, prowadzenie we własnym imieniu, cel zmierzający do osiągnięcia dochodu, ponoszone ryzyko finansowe). W efekcie organ I instancji uznał, że sprzedaż przedmiotowych nieruchomości gruntowych podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach ogólnych.

19 Wymienioną decyzją z [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji określił Stronie wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień złożenia zeznania podatkowego [...] za 2012 r., od niezapłaconych w ustawowym terminie zaliczek

20 na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu osiągniętych dochodów za marzec, sierpień i październik 2012 r.

21 Decyzją z [...] listopada 2017 r., znak: [...]; [...], Dyrektor Izby utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

22 Wyrokiem z 8 marca 2018 r. I SA/Sz 37/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Strony na ww. decyzję organu odwoławczego.

23 Wyrokiem z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości powyższy wyrok WSA w Szczecinie z 8 marca

24 2018 r., I SA/Sz 37/18 oraz zaskarżoną decyzję organu odwoławczego.

25 W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna miała uzasadnione podstawy, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były trafne. Według NSA organy wypełniły obowiązek zebrania wszelkich dostępnych dowodów, zaniechały jednak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego

26 i dokonały dowolnej jego oceny, nie uwzględniając i nie rozważając wszystkich zebranych dowodów, a z niektórych dowodów wyprowadzając wnioski, które z nich

27 w sposób logiczny nie wynikały. Tym samym doszło do naruszenia

28 art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy został zobowiązany do uwzględnienia konieczności ponownej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku.

29 Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z [...] sierpnia 2021 r. organ odwoławczy uchylił ww. decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r. i przekazał sprawę

30 do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

31 Organ podatkowy II instancji wskazał, że zobowiązanie podatkowe za 2012 r. uległoby przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2018 r. Dnia 20 grudnia 2017 r. Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby z [...] listopada 2017 r. Nastąpiło zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z kolei, jak dalej wskazał organ, 5 stycznia 2021 r. do organu wpłynął prawomocny odpis orzeczenia sądu administracyjnego wydanego w sprawie. W związku z tym po tym dniu, tj. od 6 stycznia 2021 r. rozpoczął bieg (zawieszony wcześniej) termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Z uwagi na powyższe bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego

32 od osób fizycznych za 2012 r. uległ przedłużeniu o 377 dni (liczba dni w okresie

33 od 20 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r., tj. w 2017 r. - 12 dni, w 2018 r. - 365 dni). Zatem termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego upływa 17 stycznia

34 2022 r. (377 dzień liczony od 6 stycznia 2021 r.). Dodatkowo Dyrektor Izby wskazał,

35 że akta sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwrócił 2 czerwca 2021 r. W rezultacie organ nie stwierdził przeszkód do orzekania w sprawie.

36 Dyrektor Izby wskazał, że z niespornych ustaleń stanu faktycznego wynika,

37 że Strona 20 listopada 1998 r., wraz z mężem - M. K., na podstawie aktu notarialnego repertorium A nr [...], nabyła od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, niezabudowaną działkę nr [...], położoną w obrębie K.,

38 o obszarze [...] ha, za kwotę [...]zł. Po nabyciu tej działki podjęto szereg czynności związanych z jej podziałem, uzbrojeniem w media i przygotowaniem

39 do dalszej odsprzedaży w postaci działek budowlanych (szczegółowe omówienie zawarto na str. 6-9 decyzji pierwszoinstancyjnej).

40 Proces zbywania nieruchomości powstałych z podziału ww. działki Strona rozpoczęła w ramach małżeńskiej wspólności ustawowej, natomiast po śmierci męża (11 października [...] r.), kontynuowała sprzedaż wraz z córką - A. M..

41 W latach 2009-2015 Strona zbyła łącznie 25 nieruchomości w postaci udziałów w prawie własności i we współwłasności:

42 - w 2009 r. - 6 nieruchomości, w tym 4 we współwłasności z mężem M. K., a po jego śmierci - 2 nieruchomości w udziale po [...] części

43 z córką A. M.;

44 - w 2010 r. - 4 nieruchomości w udziale po [...] części z córką A. M.;

45 - w 2011 r. - 1 nieruchomość w udziale po [...] części z córką A. M.;

46 - w 2012 r. - 3 nieruchomości w udziale po [...] części z córką A. M.;

47 - w 2013 r. - 6 nieruchomości w udziale po [...] części z córką A. M.;

48 - w 2014 r. - 2 nieruchomości Strona przekazała odpłatnie córce A. M.;

49 - w 2015 r. - 3 nieruchomości w udziale po [...] części z córką A. M..

50 S. zestawienie zbywanych nieruchomości przedstawia tabela zawarta

51 na str. 9-12 decyzji pierwszoinstancyjnej.

52 W badanym 2012 r. Strona sprzedała trzy nieruchomości, tj.:

53 - udział wynoszący [...] części w prawie współwłasności niezabudowanej nieruchomości działki nr [...] o obszarze [...] ha, położonej

54 w miejscowości K., za łączną kwotę [...]zł - kwota przypadająca na Stronę to [...] zł - oraz darowiznę udziałów wynoszących po [...] części nieruchomości niezabudowanej, stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 0,5953 ha położonej w miejscowości K. (akt notarialny Repertorium A numer [...] z [...] marca 2012 r.);

55 - udział wynoszący [...] części w prawie współwłasności niezabudowanej działki

56 nr [...] o obszarze [...] ha, położonej w miejscowości K. za łączną kwotę [...]zł - kwota przypadająca na Stronę to [...] zł

57 (akt notarialny Repertorium A numer [...] z 24 sierpnia 2012 r.);

58 - udział wynoszący [...] części w prawie współwłasności niezabudowanej działki

59 nr [...] o obszarze [...] ha, położonej w miejscowości K., za łączną kwotę [...]zł - kwota przypadająca na Stronę to [...] zł

60 (akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia 11 października 2012 r.).

61 Biorąc pod uwagę zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte

62 w ww. wyroku NSA z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18 organ odwoławczy uznał,

63 że podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie, w tym ewentualnego określenia Stronie w prawidłowej wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r., wymaga przeprowadzenia przez organ I instancji uprzedniego postępowania dowodowego w znacznej części. Dyrektor Izby wskazał, że organ I instancji, rozstrzygając ponownie sprawę, winien – zgodnie z zaleceniami NSA wskazanymi

64 w powołanym wyroku - ustalić na nowo stan faktyczny sprawy, a następnie dokonać jego oceny. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy zatem:

65 1) wziąć pod uwagę zarówno okoliczności, że jedno z małżonków może samodzielnie prowadzić pozarolniczą działalność gospodarczą, wykorzystując

66 do tego rzeczy wchodzące w skład majątku wspólnego, jak i to, że z uwagi

67 na istniejący między małżonkami ustrój majątkowy, strona musiała jako współwłaścicielka brać udział w niektórych czynnościach, m.in. w sprzedaży nieruchomości, uzyskaniu pozwolenia na budowę;

68 2) uwzględnić fakt, że małżonkowie musieli wspólnie rozstrzygać istotne kwestie dotyczące ich wspólnego majątku;

69 3) ocenić, czy wiedza i zgoda podatniczki na działania podwyższające wartość zakupionej nieruchomości rolnej i pozwalające na jej sprzedaż z zyskiem, wynikały z obowiązków małżonków, co do majątku wspólnego i były zgodą jedynie

70 na prowadzenie przez zmarłego małżonka pozarolniczej działalności gospodarczej, czy też stanowiły formę aktywności podatniczki pozwalającej uznać, że także i ona tę działalność (w zakresie obrotu nieruchomościami) prowadziła;

71 4) rozważyć, biorąc pod uwagę opisane w wyroku NSA z 17 listopada 2020 r.,

72 II FSK 1974/18 regulacje prawne i znane organowi okoliczności dotyczące źródeł przychodów strony, czy rzeczywiście współdziałała ona z małżonkiem

73 jako przedsiębiorca i podatnik dokonujący odpłatnego zbycia nieruchomości

74 w wykonywaniu działalności gospodarczej (czy strona wykazywała własną aktywność); czy jedynie, w ramach obowiązków małżeńskich, zgadzała

75 się na prowadzenie działalności wyłącznie przez małżonka z wykorzystaniem majątku wspólnego, współdziałając z małżonkiem jedynie w takim zakresie,

76 w jakim było to konieczne z uwagi na specyfikę obrotu nieruchomościami stanowiącymi wspólność majątkową;

77 5) ustalić, czy strona w okresie trwania małżeństwa wykazywała jakąkolwiek aktywność właściwą osobie zajmującej się profesjonalnym obrotem nieruchomościami;

78 6) ocenić działalność strony po śmierci męża, w szczególności trzeba zbadać

79 czy strona i jej córka podjęły decyzję co do prowadzenia wspólnie działalności gospodarczej na bazie przedsiębiorstwa męża podatniczki (w rozumieniu

80 art. 551 Kodeksu cywilnego);

81 7) uwzględnić fakt, że strona wyraziła zgodę na przeniesienie pozwolenia na budowę zespołu domów na córkę (współwłaścicielkę nieruchomości) i została w związku

82 z tym wydana decyzja z [...] listopada 2011 r. o przeniesieniu na jej córkę pozwolenia na budowę zespołu budynków i przyłączy do nich;

83 8) wyprowadzić wnioski z faktu, że córka strony prowadziła budowę domów mieszkalnych, na co najmniej trzech działkach i pokrywała koszty dotyczące

84 tej budowy z własnych środków; ze środków córki strony i na podstawie umowy, którą ona zawarła ze swoim mężem, budowana była droga zapewniająca dostęp do podzielonych nieruchomości;

85 9) rozpatrzyć w kontekście innych dowodów, fakt udzielenia przez stronę 2 września 2009 r. pełnomocnictwa zięciowi Richardowi Gregorowi Manteufel do sprzedaży nieruchomości na rzecz dowolnych osób, w tym także na rzecz pełnomocnika,

86 za cenę według jego uznania, w tym do odbioru i pokwitowania ceny;

87 10) uwzględnić dowody z faktur wystawionych na córkę strony (k. 180 i 297 akt podatkowych), współwłaścicielkę nieruchomości, a dotyczących wspólnych

88 ze stroną nieruchomości.

89 Według Dyrektora Izby organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić w sprawie dodatkowego postępowania w znacznej części, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego.

90 Strona zaskarżyła w całości ww. decyzję organu odwoławczego z [...] sierpnia 2021 r. skargą wniesioną do tutejszego sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

91 Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj.:

92 1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a") poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18, którymi

93 w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy był związany, a pomimo tego bezpodstawnie zdecydował o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

94 2) art. 233 § 2 O.p. poprzez wydanie decyzji przekazującej sprawę

95 do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, podczas gdy organ odwoławczy powinien, będąc związany oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu kasacyjnego, uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości

96 i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję umorzyć postępowanie w sprawie;

97 3) art. 121 O.p. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady zaufania do organów podatkowych w związku z wydaniem rozstrzygnięcia wbrew wskazaniom i ocenie prawnej powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w sposób zmierzający do kontynuowania wieloletniego już postępowania podważającego zaufanie Skarżącej

98 do praworządnego działania organów państwa.

99 W ocenie Skarżącej powyższe naruszenia przepisów prawa proceduralnego implikują jednocześnie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5a pkt 6

100 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

101 w wyniku przyjęcia, że w okolicznościach sprawy sprzedaż działek wchodzących

102 w skład majątku osobistego posiadanego przez dłuższy okres nosi znamiona działalności handlowej, a nie stanowi źródła dochodu określonego w art. 10 ust. 1

103 pkt 8 powołanej ustawy, o czym przesądził wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., 1974/18.

104 W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca wskazała, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego w znacznej części, gdyż zgodnie z ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrano wszelkie dostępne dowody, zaniechano jednak wszechstronnego ich rozważenia i dokonano dowolnej ich oceny. Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem orzeczenie co do istoty sprawy.

105 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia ani przepisów prawa procesowego, ani materialnego. Dokonując rozpoznania sprawy

106 w postępowaniu odwoławczym, Organ szczegółowo zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą przy uwzględnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18 zaś przekazując sprawę

107 do ponownego rozpatrzenia, Organ wskazał okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym jej rozpatrzeniu, a więc wywiązał się z obowiązku wskazanego w art. 233 § 2 O.p.

108 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

109 Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

110 Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy COVID-19 biorąc pod uwagę brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość

111 z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Zastępczyni Przewodniczącej Wydziału I z 8 grudnia 2021 r. Informacja o powyższym zarządzeniu przekazana została do wiadomości pełnomocnika Skarżącej oraz do organu pismami z 10 grudnia 2021 r. doręczonymi odpowiednio: pełnomocnikowi Skarżącej 14 grudnia 2021 r. zaś Organowi 10 grudnia 2021 r.

112 Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...]; [...] uchylająca w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...]; ([...]) określającą Skarżącej podatek dochodowy od osób fizycznych za 2012 r. oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień złożenia zeznania podatkowego [...] za 2012 r., tj. na 19 kwietnia

113 2013 r., od niezapłaconych w ustawowym terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu osiągniętych dochodów za marzec, sierpień

114 i października 2012 r.

115 Jako, że rozpoznawana sprawa dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Sąd na wstępie wskazuje, że w sprawie tej zobowiązanie podatkowe – w myśl art. 70 § 1 O.p. - uległoby przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2018 r. Jak jednak zasadnie wskazał organ 20 grudnia 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby z [...] listopada 2017 r. Nastąpiło zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p. Dnia 5 stycznia 2021 r. do organu wpłynął prawomocny odpis orzeczenia NSA z dnia 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18. W związku z tym po tym dniu, tj. od 6 stycznia 2021 r. rozpoczął bieg (zawieszony wcześniej) termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 70 § 7 pkt 2 O.p. Zasadnie zatem uznał organ, że z uwagi na powyższe bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. uległ przedłużeniu o 377 dni (liczba dni w okresie od 20 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r., tj. w 2017 r. - 12 dni, w 2018 r. - 365 dni). Tym samym – jak wskazał organ - termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego upływał 17 stycznia 2022 r. (377 dzień liczony od 6 stycznia 2021 r.) zaś zaskarżona decyzja wydana została [...] sierpnia 2021 r. Dodatkowo Dyrektor Izby wskazał, że akta sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwrócił 2 czerwca 2021 r.

116 Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że sporne zobowiązanie podatkowe Skarżącej za 2012 r. nie uległo przedawnieniu. Skarżąca okoliczności

117 tej nie kwestionuje.

118 Sąd podkreśla ponadto, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r.,

119 II FSK 1974/18:

120 - wyroku tutejszego Sądu z 8 marca 2018 r., I SA/Sz 37/18 oddalającego skargę na decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2017 r., znak: [...]; [...] utrzymującą w mocy

121 ww. decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r.;

122 - decyzji organu odwoławczego z [...] listopada 2017 r., znak: [...]; [...] utrzymującej w mocy

123 ww. decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r.

124 Powyższy wyrok NSA w oczywisty sposób korzysta z przymiotu prawomocności

125 i wiąże nie tylko na zasadzie art. 153 (zasada związania oceną prawną wyrażoną

126 w wyroku), ale także art. 170 P.p.s.a. (zasada prawomocności materialnej). Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku,

127 w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397;

128 M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r.,

129 s. 544). Jak z kolei stanowi art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże

130 nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

131 Wartości, które stanowią podstawę obu ww. instytucji są przy tym zbliżone

132 i opierają się na założeniach pewności i stabilności orzeczeń sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Związanie orzeczeniem sądowym oznacza, że nie można w nowych postępowaniach formułować ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba że istnieją ku temu wyraźne podstawy. Sądy administracyjne, jak również organy i inne podmioty, zobowiązane są więc podporządkować się tym wiążącym rozstrzygnięciom w pełnym zakresie. Ratio legis wskazanych rozwiązań polega zatem na gwarancji zachowania spójności i logiki działania organów państwowych i sądów, zapobiegając w swej istocie funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie wymiaru sprawiedliwości (czyli wzajemnie sprzecznych).

133 Sąd podkreśla zatem, że art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd,

134 tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej

135 w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W myśl natomiast utrwalonego

136 w tej mierze orzecznictwa wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci zawartych w wyroku wskazań co do dalszego postępowania, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej

137 (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007 r., II GSK 240/06), co jednakże w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Sąd rozpoznając ponownie niniejszą sprawę nie stwierdził zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie

138 - tak przez organ jak i sąd - od oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18.

139 A zatem w pierwszej kolejności wymaga zatem rozważenia, czy organ odwoławczy – wydając decyzję kasacyjną na podstawie art. 233 § 2 O.p. - stosownie do powyższego, uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego

140 z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18. Przy czym najdalej idącym w skutkach prawnych zarzutem skargi jest właśnie zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a.

141 Analiza wskazanego wyroku prowadzi do wniosku, że u podstaw wydania orzeczenia uchylającego ww. wyrok tutejszego Sądu i decyzję organu odwoławczego z [...] listopada 2017 r., na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., legły uchybienia natury proceduralnej na etapie postępowania administracyjnego.

142 Mając zatem powyższe na uwadze, niezbędne jest przytoczenie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania w tej sprawie wskazanych w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18, w kontekście dokonanej oceny prawnej sprawy.

143 W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA wprost wskazał, że:

144 - "Z akt sprawy podatkowej wynika, że w tej sprawie organy wypełniły obowiązek zebrania wszelkich dostępnych dowodów, a tym samym uczyniły zadość zasadzie prawdy obiektywnej, uregulowanej w art. 122 o.p. Słusznie jednak podniesiono w skardze kasacyjnej, że organy zaniechały wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonały dowolnej jego oceny, nie uwzględniając i nie rozważając wszystkich zebranych dowodów, a z niektórych dowodów wyprowadzając wnioski, które z nich

145 w sposób logiczny nie wynikały. Tym samym doszło do naruszenia

146 art. 187 § 1 i art. 191 o.p., którego to naruszenia nie dostrzegł sąd pierwszej instancji, a które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy

147 i zastosowanie przez sąd niewłaściwego środka kontroli’;

148 - "Należało zatem rozważyć, biorąc pod uwagę wyżej opisane regulacje prawne

149 i znane organom okoliczności dotyczące źródeł przychodów skarżącej,

150 czy rzeczywiście współdziałała ona z małżonkiem jako przedsiębiorca

151 i podatnik dokonujący odpłatnego zbycia nieruchomości w wykonywaniu działalności gospodarczej (wykazywała własną aktywność), czy jedynie,

152 w ramach obowiązków małżeńskich, zgodziła się na prowadzenie działalności wyłącznie przez małżonka z wykorzystaniem majątku wspólnego, współdziałając z nim jedynie w takim zakresie, w jakim było to konieczne

153 z uwagi na specyfikę obrotu nieruchomościami stanowiącymi wspólność majątkową ...... Tymczasem organy podatkowe nie ustaliły i nawet

154 nie twierdzą, że poza "przyzwoleniem" skarżąca w odniesieniu do wspólnej nieruchomości wykazywała w okresie trwania małżeństwa jakąkolwiek aktywność właściwą osobie zajmującej się profesjonalnym obrotem nieruchomościami. Nie kwestionowały także dowodu z zeznań skarżącej,

155 z których wynikało, że nie zajmowała się ona sprawami związanymi

156 z nieruchomością. Wyprowadzone przez organy podatkowe wnioski

157 nie wynikają zatem z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tymczasem prawidłowa ocena materiału dowodowego, uwzględniająca także wyjaśnienia skarżącej co do jej roli w zakupie nieruchomości, jej podziale, uzbrojeniu, zabudowie przed śmiercią męża, miała niewątpliwy wpływ

158 na ocenę charakteru aktywności skarżącej w badanym w niniejszej sprawie roku podatkowym";

159 - "Także w odniesieniu do oceny działalności skarżącej po śmierci męża organy podatkowe, mimo zebrania zupełnego materiału dowodowego, dokonały dowolnej jego oceny, pomijając niektóre z zebranych dowodów

160 oraz przeinaczając treść niektórych z nich. Przede wszystkim wątpliwości budzą ich ustalenia co do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami z córką skarżącej";

161 - "Wyprowadzone przez organy podatkowe wnioski o prowadzeniu

162 przez skarżącą działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami nie zostały zatem przez organy podatkowe logicznie uzasadnione i poprzedzone wszechstronnym rozważeniem całego zebranego i istotnego dla załatwienia sprawy materiału dowodowego";

163 - "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni konieczność ponownej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny".

164 Jak zatem jednoznacznie wynika z uzasadnienia ww. wyroku NSA, Sąd ten uznał, że organy wypełniły obowiązek zebrania wszelkich dostępnych dowodów, a tym samym uczyniły zadość zasadzie prawdy obiektywnej, uregulowanej

165 w art. 122 O.p. Uznać zatem należy, że – w ocenie NSA zawartej w ww. wyroku

166 - materiał dowodowy rozpoznawanej sprawy był zupełny.

167 Ponadto, co również jednoznacznie wynika z uzasadnienia wyroku NSA

168 z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18, podstawą uchylenia wyroku Sądu I instancji

169 i decyzji organu odwoławczego z [...] listopada 2017 r. było przekroczenie przez organy podatkowe zasady swobodnej oceny dowodów, tj. naruszenie w tym jedynie zakresie przepisów art. 187 § 1 i art. 191 O.p., którego to naruszenia nie dostrzegł sąd pierwszej instancji, a które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, co wynika z powyższego, jednoznacznie wskazał

170 na naruszenie przez organy, w trakcie oceny – zupełnego w sprawie materiału dowodowego – zasad logiki, na pominięcie niektórych z zebranych dowodów

171 oraz przeinaczenie treści niektórych z nich. NSA ocenę w tym zakresie poprzedził również wykładnią przepisów prawa materialnego.

172 A zatem powyższe okoliczności przesądzają, że obowiązkiem organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, było dokonanie ponownej oceny materiału dowodowego, który cechował się zupełnością, z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z nakazu

173 tego nie wynika konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie i to w zakresie wypełniającym normę

174 art. 233 § 2 O.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

175 Powyższe stanowisko tutejszego sądu wprost wynika z końcowych wskazań zawartych w ww. wyroku NSA. Sąd ten bowiem jednoznacznie wskazał,

176 że "przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni konieczność ponownej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny".

177 Powyższe oznacza zaś, że organ odwoławczy, uchylając decyzję organu podatkowego I instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p., bezpodstawnie zastosował

178 tę normę postępowania, naruszając tym samym zasadę związania wyrażoną

179 w art. 153 P.p.s.a.

180 Reasumując w rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy wydając

181 decyzję kasacyjną na podstawie art. 233 § 2 O.p. nie uwzględnił oceny prawnej

182 i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18. Organ odwoławczy

183 - wbrew wiążącej normie postępowania, przewidzianej w przytoczonym wyżej

184 art. 153 P.p.s.a., nie dokonał bowiem samodzielnej oceny prawnej sprawy i oceny zupełnego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z wykładnią prawa przedstawioną przez Sąd II instancji. W to miejsce organ odwoławczy uznał bowiem, że podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie, w tym ewentualnego określenia Skarżącej

185 w prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym

186 od osób fizycznych za 2012 r., wymaga w znacznej części przeprowadzenia uprzedniego postępowania dowodowego przez organ I instancji, po czym wskazał, że Organ I instancji rozstrzygając ponownie przedmiotową sprawę winien - zgodnie

187 z zaleceniami NSA wskazanymi w powołanym wyroku - ustalić na nowo stan faktyczny sprawy, a następnie dokonać jego oceny, po czym przedstawił okoliczności, które organ I instancji winien uwzględnić rozpatrując ponownie sprawę.

188 Tym samym zasadny okazał się zarzut skargi w zakresie naruszenia

189 art. 153 P.p.s.a., co skutkowało równocześnie zasadnością zarzutów skargi

190 w zakresie naruszenia art. 233 § 2 O.p. jak i art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie

191 do organów podatkowych. Przedwczesnym zatem okazało się odnoszenie

192 do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego,

193 tj. art. 5a pkt 6 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.

194 Z tych powodów skargę należało uwzględnić.

195 Na marginesie Sąd wskazuje ponadto, że w analogicznej do rozpoznawanej sprawie, dotyczącej jednakże roku podatkowego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 8 września 2021 r., I SA/Sz 485/21 uwzględnił skargę Skarżącej i uchylił decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2021 r., II FSK 1393/21 oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku sądu I instancji.

196 Rozpoznając sprawę ponownie Organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę prawną i zrealizuje wskazania ujęte w wyroku NSA z dnia 17 listopada 2020 r., II FSK 1974/18, tj. uwzględni konieczność ponownej oceny materiału dowodowego

197 z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny

198 w powyższym wyroku, mając przy tym na uwadze, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwalifikacja prawnopodatkowa osiągniętych przez Skarżącą przychodów z tytułu zbycia wyodrębnionych działek gruntu do źródła przychodów z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.

199 Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

200 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

201 Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego oparte zostało na treści art. 200 P.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu

202 za wynik tego postępowania, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.

203 Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...] zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

204 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265); kwota [...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi ustalona na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości

205 oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535 j.t.) oraz kwota [...] zł tytułem opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada

206 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).

207 Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.