Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 września 2014 r., I SA/Sz 588/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 września 2014 r., I SA/Sz 588/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Dyrektorem") zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Kierownikiem") z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

3 Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 23 stycznia 2014 r. Kierownik wydał ww. rozstrzygnięcie. Decyzję skierowaną do M. D., doręczono stronie w dniu 27 stycznia 2014 r.

4 W dniu 13 lutego 2014 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz

5 z zaświadczeniem lekarskim, z którego wynikało, że strona w dniach

6 od 10 do 12 lutego 2014 r. przebywała w szpitalu na leczeniu [...].

7 Dyrektor postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko, organ wskazał,

8 że z uwagi na fakt, iż do dnia 11 lutego 2014 r. (10 luty 2014 r. wypadał na dzień wolny od pracy), strona nie złożyła odwołania, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania nie został zachowany. Organ dodał, że strona dopiero w dniu 13 lutego 2014 r. wniosła odwołanie, jednakże nie załączyła do niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

9 Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i w skardze wniesionej

10 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2014 r. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

11 – naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 58 § 1 ustawy

12 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

13 z 2013 roku, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: "K.p.a." poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie przyznania płatności

14 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w niższej wysokości pomimo istnienia ku temu podstaw;

15 – błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia

16 i polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne było rozpoznanie odwołania strony, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do odmiennych wniosków. Skarżący wskazał bowiem, że w dniach od 10 – do 12 lutego 2014 r. był hospitalizowany w szpitalu,

17 w związku z tym nie mógł wnieść w ustawowym terminie odwołania. Jednakże następnego dnia po opuszczeniu szpitala, złożył odwołanie.

18 Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o:

19 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Dyrektora

20 do merytorycznego rozpoznania odwołania;

21 a z ostrożności procesowej wniósł o:

22 2) przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu

23 I instancji.

24 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

26 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

27 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena

28 ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygaw granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

29 W ocenie składu orzekającego w sprawie, przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji organu I instancji, wykazała, że skarga zasługuje

30 na uwzględnienie z przyczyn, które sąd wziął pod uwagę, działając z urzędu.

31 Na wstępie wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są zobligowane do rozstrzygania sprawy z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasady udzielania informacji (art. 9 K.p.a.).

32 W myśl zasady praworządności organy administracji publicznej działają

33 na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 K.p.a. organ odpowiedzialny jest

34 za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, do których należy również ustalenie, czego w istocie domaga się obywatel występujący do organu. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną - między innymi - w art. 63 K.p.a., art. 65 K.p.a., art. 128 K.p.a. i 140 K.p.a. jest zasada ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania.

35 Zauważyć należy, że na organ zostały nałożone szczególne wymogi procesowe po to, by sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Każde pismo kierowane przez stronę winno być zatem, w myśl przywołanych zasad postępowania administracyjnego, należycie wyjaśnione i ocenione nie tylko przy użyciu wykładni gramatycznej, ale również przy dokładnym ustaleniu woli strony w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć poprzez wniesienie swojego pisma. Taki tok postępowania nakazuje nie tylko zasada wyrażona w art. 7 K.p.a., ale także zasada wynikająca z art. 9 K.p.a. nakładająca na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Obowiązek ten powinien być rozumiany szeroko, zaś jego naruszenie należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji.

36 Według sądu w zależności od okoliczności sprawy, jeśli pismo strony nie zawiera jednoznacznego wniosku, organ administracji publicznej, mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszcza ustawa, a które mogłyby służyć należytemu wyjaśnieniu i załatwieniu sprawy. Podkreślić należy, że na organie ciąży obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wniesionego przez nią może budzić wątpliwości. Ustawa nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 K.p.a. Zatem strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody. Jest to istotne zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi.

37 W ocenie sądu bez wątpienia wniesione w dniu 13 lutego 2014 r. odwołanie

38 i zaświadczenie lekarskie o pobycie strony w szpitalu, świadczą o konieczności wyjaśnienia rzeczywistego charakteru tych pism, a mianowicie, czy intencją strony było wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem

39 o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z powołanymi powyżej przepisami organ administracji publicznej powinien w tej sytuacji zwrócić się

40 do skarżącego o zajęcie przez niego jednoznacznego stanowiska i sprecyzowanie czy wniesienie przez skarżącego tego samego dnia odwołania (które zostało złożone w dniu 13 lutego 2014 r., tj. z uchybieniem terminu) oraz zaświadczenia lekarskiego (z którego wynikało, że w terminie do jego wniesienia, tj. od dnia 10 do dnia 12 lutego 2014 r.- przebywał w szpitalu) miał zamiar złożyć odwołanie od decyzji oraz wniosek

41 o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero po ustaleniu woli strony

42 co do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ winien rozpoznać wniosek, a następnie – w zależności od podjętego rozstrzygnięcia – nadać dalszy bieg sprawie.

43 Według sądu działanie organu należy uznać za niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogło to doprowadzić do zmiany żądania strony, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane (wyrok WSA w Krakowie

44 z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 46/13 - dostępny w internetowej bazie orzeczeń na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

45 Odstąpienie od tej czynności stanowiło naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec niedokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 K.p.a.) i niedostatecznego poinformowania strony o okolicznościach mających istotny wpływ na jej obowiązek (art. 9 k.p.a.), należało uznać, że jest to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy.

46 Ponownie rozpoznając sprawę, organ orzekający kierując się normą zawartą

47 w art. 153 p.p.s.a., uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku.

48 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.