Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2007 r., II SA/Sz 804/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2007 r., II SA/Sz 804/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II Sz na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej D. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia (...(, wydanym z powołaniem się na art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: DzU z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t.: DzU z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. odmówił D.B. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z (...(, którym nałożono na stronę obowiązek uiszczenia kary w kwocie (...( za nielegalne użytkowanie budynku wypoczynkowego (letniskowego), wybudowanego na terenie działki o numerze ew. (...( położonej przy ul. (...( w P.

3 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało doręczone D.B. w dniu 30 sierpnia 2006 r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Postanowienie to zawiera prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, stosownie do przepisu art. 141 § 2 K.p.a.

4 W dniu 30 sierpnia 2006 r. strona poinformowała telefonicznie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., że nieoczekiwany wyjazd za granicę jest przyczyną niewniesienia zażalenia w ustawowym terminie. D.B. oświadczyła również, że w ciągu dwóch tygodni będzie mogła zająć stanowiska w przedmiotowym postępowaniu. Z rozmowy została sporządzona notatka służbowa.

5 W dniu 12 września 2006 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie z dnia (...(, natomiast prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia złożyła 10 października 2006 r., bezpośrednio do organu drugiej instancji. W ocenie organu odwoławczego, powyższe oznacza, iż D.B. wniosła swoje podanie z naruszeniem przepisu art. 58 § 2 K.p.a., który stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Organ ten uznał również, że strona uchybiła przepisowi art. 58 § 1 K.p.a., albowiem w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., D.B. zarzuciła powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 58 § 1 i art. 59 § 1 w związku z art. 8 K.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy oraz zawarcie w postanowieniu pouczenia, że przysługuje na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., podczas gdy, zgodnie z art. 59 § 1 K.p.a., na takie postanowienie służy zażalenie.

7 Uzasadniając swoje zarzuty, skarżąca wskazała m.in., że prawdą jest, iż zażalenie złożyła po upływie siedmiodniowego terminu, jednakże czynności tę dokonała niezwłocznie po ustaniu przyczyny, dla której nie mogła jej dokonać o czasie. Swoją rozmowę telefoniczną z urzędnikiem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. strona potraktowała jako usprawiedliwienie opóźnienia, a nie została poinformowana, że po powrocie wraz z zażaleniem powinna złożyć odrębną prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i dlatego tego nie uczyniła. Skarżąca wskazała również, że niezwłocznie po otrzymaniu pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 22 września 2006r, z którego dowiedziała się, iż z własnej winy wniosła zażalenie po terminie i nie wystąpiła o przywrócenie terminu, złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu. Dochowała zatem należytej staranności i spełniła obowiązek wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na kwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła także, że wbrew stanowisku organu odwoławczego uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy, ponieważ w swoim zażaleniu podała przyczyny uchybienia terminowi, jednakże organ zupełnie to pominął.

8 W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

10 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolując zaskarżone postanowienie z punktu widzenia powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie narusza bowiem normy postępowania administracyjnego, wskazane w przepisach art. 7, art. 9 i art. 77 Kpa.

11 Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, iż prośba ta została złożona z uchybieniem przepisom art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. W ocenie organu, prośba strony była spóźniona i nie uprawdopodabniała braku winy wnioskodawczyni w uchybieniu terminu.

12 Tymczasem takie stanowisko organu odwoławczego nie znajduje prostego odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. doręczono skarżącej 30 sierpnia 2006 r. W tym też dniu strona skarżąca skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem organu pierwszej instancji, który sporządził na tę okoliczność notatkę służbową. Jednakże w notatce zapisano, że strona poinformowała, iż przebywa poza granicami Polski, w związku z czym nie może zająć stanowiska w sprawie wskazanego rozstrzygnięcia oraz wskazała, że do kraju przyjedzie za dwa tygodnie i dopiero wówczas będzie mogła fizycznie zająć stanowisko w przedmiotowym postępowaniu. Natomiast z wniosku skarżącej o przywrócenie terminu wynika, iż dzwoniąc do organu pierwszej instancji prosiła ona o przesunięcie terminu do wniesienia zażalenia o tydzień, a (cyt.) "Pan, który odebrał telefon poinformował (...), że sporządzi na tę okoliczność notatkę służbową". Organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na zaistniałą rozbieżność pomiędzy treścią notatki służbowej i prośby strony. Pominął również fakt, iż pracownik organu pierwszej instancji nie zastosował się do jednej z generalnych zasad postępowania administracyjnego, określonej w art. 9 K.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podobny obowiązek nakłada na organy administracji także przepis art. 10 ust. 3 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, zgodnie z którym w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jego działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

13 W rozpatrywanej sprawie, wobec tego, że strona, dokładając należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy, skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem organu i wyłuszczyła powody, dla których nie będzie mogła w siedmiodniowym terminie złożyć zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, organ miał wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić stronie całokształt okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Jest to jedyny sposób rozumienia przepisu art. 9 K.p.a., odpowiadający konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawa oraz zasadzie zaufania obywatela do organów państwa i stanowionego przez nie prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA 4506/03, LEX nr 177377). Natomiast brak stosownej informacji ze strony organu uniemożliwiał uznanie, że strona miała pełną wiedzę o następstwach złożenia zażalenia w terminie późniejszym, aniżeli wskazany w art. 144 § 2 K.p.a. W tym przypadku należało przyjąć, że skoro strona nie była świadoma uchybienia terminu, termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, iż zażalenie złożone zostało z uchybieniem terminu (vide: NSA z dnia 1 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98, LEX nr 42915). Jak wynika z treści skargi, wiadomość taką skarżąca powzięła z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 22 września 2006 r., i tę okoliczność organ odwoławczy powinien był poddać ocenie. Poprzestając na porównaniu daty złożenia zażalenia z datą wniesienia prośby o przywrócenie terminu, organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7 i art. 77 K.p.a., które nakładają na organy administracyjne obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

14 W przypadku ustalenia przez organ drugiej instancji, iż prośba o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia została wniesiona w terminie określonym w art. 58 § 2 K.p.a., organ ten powinien również wnikliwie rozważyć i wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, czy wskazane we wniosku o przywrócenie terminu przyczyny uchybienia terminowi uprawdopodabniają brak winy skarżącej. Przy czym, w razie wątpliwości, organ może wezwać wnioskodawczynię do przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających przywołane przez nią okoliczności.

15 Na marginesie, wskazać należy, że organ odwoławczy w swoim postanowieniu z dnia 12 czerwca 2007 r. zawarł prawidłowe pouczenie odnośnie przysługujących stronie środków zaskarżenia. O ile bowiem przepis art. 59 § 1 K.p.a. stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie, o tyle - stosownie do treści art. 59 § 2 K.p.a. - o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Oznacza to, że postanowienie dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia jest rozstrzygnięciem o charakterze ostatecznym i przysługuje na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego.

16 Uznając zatem, że wskazane organowi odwoławczemu uchybienia natury formalnoprawnej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o niewykonalności zaskarżonego postanowienia - w myśl art. 152 tej ustawy.