Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2024 r., II SA/Sz 168/24
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2024 r., II SA/Sz 168/24
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. A. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 9 października 2023 r., nr [...], w sprawie przyznania N. A. (dalej jako: "strona", "skarżąca") zasiłku celowego pieniężnego na zakup posiłku w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.
3 Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy decyzja została doręczona stronie w dniu 18 stycznia 2024 r., zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 lutego 2024 r. (poniedziałek).
4 W dniu 26 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego), strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium. W treści skargi zawarty zostały wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
5 Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II SPP/Sz 40/24) starszy referendarz sądowy WSA w Szczecinie umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił na rzecz strony radcę prawnego.
6 Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wyznaczył r.pr. A. L. pełnomocnikiem N. A..
7 Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2024 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 28 grudnia 2023 r., poprzez wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu oraz okoliczności uprawdopodobniających, że uchybienie terminu do dokonania tej czynności nastąpiło bez winy skarżącej - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu.
8 W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik strony wyjaśniła, że datą, w której ustała przyczyna do wniesienia skargi na ww. decyzję Kolegium jest data, którą opatrzone jest pismo Skarżącej, tj. 23 lutego 2024 r.
9 Natomiast okolicznościami uprawdopodobniającymi, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez skarżącej winy jest jej stan zdrowia. Skarżąca jest osobą zmagającą się z licznymi zaburzeniami, m.in.: zespołem stresu pourazowego, zaburzeniami nerwicowymi, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami osobowości, nerwicą natręctw. Powyższe zaburzenia zostały rozpoznane m.in. w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w K. IV Wydział Pracy w sprawie pod sygn. akt IV U [...] w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności, w ramach opinii biegłych sądowych z zakresu psychologii i psychiatrii.
10 Na dowód stanu zdrowia skarżącej pełnomocnik przedłożyła opinię sądową z dnia 14 stycznia 2024 r. W przywołanej opinii wskazano, że skarżąca wymaga hospitalizacji i obserwacji, stosownych badań celem dokonania pełnej diagnozy jej stanu psychicznego, a biegłe podniosły, że wiele wskazuje na występowanie u skarżącej przewlekłej choroby psychicznej - schizofrenii prostej. Nadto skarżąca ma zapisywanych wiele leków, a działanie tychże leków także wpływa istotnie na jej funkcjonowanie.
11 Powyższe okoliczności powodują, że nie jest w stanie (często nie jest w stanie "na czas") ustosunkować się logicznie i merytorycznie do pism sądowych, ani pism pochodzących od organów i instytucji. Tygodniami funkcjonuje w taki sposób, że nie jest w stanie nawet wstać z łóżka, w ogóle nie opuszcza swojego mieszkania z powodu natręctw utrudniających jej właściwe funkcjonowanie. Sporadycznie, w pojedynczych dniach funkcjonuje na tyle dobrze, że jest zdolna do napisania pisma.
12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
13 Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 tj.), dalej "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
14 Na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
15 Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie.
16 W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia skargi (termin ten minął z dniem 19 lutego 2024 r.). Składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca spełniła warunki formalne, gdyż złożyła go w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a.
17 Dokonując oceny kwestii winy w uchybieniu terminu wskazać należy, że w orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
18 Zaznaczenia wymaga, że obowiązkiem strony jest jedynie uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, a wątpliwości, z uwagi na konstytucyjne prawo do sądu, należy interpretować na korzyść strony skarżącej.
19 W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.
20 W ocenie Sądu argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, potwierdzona znajdującą się w aktach sprawy opinią sądową psychologiczno-psychiatryczną z dnia 14 stycznia 2024 r., wystawioną przez lekarzy specjalistów stanowi uprawdopodobnienie okoliczności, że skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do złożenia skargi.
21 Podkreślić również należy, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wyłącznie nagłe i niemożliwe do przewidzenia schorzenie może być przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
22 O ile pogląd ten - powszechnie akceptowany w orzecznictwie - należy podzielić, to nie jest on adekwatny w stosunku do chorób psychicznych, których objawy mogą wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawinienie (brak zawinienia), które jest przesłanką przywrócenia terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I GZ 39/21, dostępne w CBOSA).
23 Jak podkreśla się w orzecznictwie kryterium należytej staranności może być zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1784/14, z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1756/15, z 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 233/16, wyrok WSA w Gliwicach z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 916/17).
24 Sąd, mając na względzie charakter choroby skarżącej stoi na stanowisku, że choroba ta mogła w sposób zasadniczy uniemożliwić jej normalne funkcjonowanie, a w szczególności dochować terminu do wniesienia skargi.
25 Mając powyższe na uwadze należało orzec stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jak w postanowieniu.