Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2004 r., SA/Rz 2502/01

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2004 r., SA/Rz 2502/01

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ asesor WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. stażysta Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi N. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2001 r Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej powierzchni i granicy zachodniej działki nr 980/3 oraz co do działki nr 982/3, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części określonej w punkcie I, IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej N. S. koszty postępowania sądowego w kwocie 30 złotych /trzydzieści/.

Uzasadnienie

2 SA/Rz 2502/01

U Z A S A D N I E N I E

3 Zaskarżoną decyzją z dnia [...].09.2001 r., Nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] w sprawie wprowadzenia w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów wsi S. zmian co do powierzchni i granic działek nr, nr 980/3, 980/4, zmiany oznaczenia działki nr 982/1 oraz zmiany osoby właściciela działki nr 982/3 i orzekł jak niżej:

4 I. w części opisowej operatu okręgu S. gmina J. dotychczasową powierzchnię działki nr 980/3 wpisaną na rzecz N. S. /0,5502 ha/, zastąpił powierzchnią 0,6018 ha, w miejsce działki nr 982/1 o pow. 0,4912 ha /wpisanej na rzecz N. S./ wpisał działki nr, nr 982/3 o pow. 0.0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha, zaś w miejsce działki nr 980/4 o pow. 0,6812 /wpisanej na rzecz B. G./ wpisał działkę nr 980/4 o pow. 0,6296 ha,

5 II. w części kartograficznej operatu – na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 nakazał wykazać przebieg granic działek nr, nr 980/3, 980/4, 982/3 i 982/4 zgodnie z mapą uzupełniającą włączoną w dniu 29.06.2001 r. do Zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...].

6 W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Starosta decyzją z dnia [...].07.2000 r., Nr [...] orzekł o zatwierdzeniu projektu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i założonej ewidencji budynków dla obrębu S. gm. J. oraz o zastąpieniu nim dotychczasowego operatu ewidencyjnego. W punkcie III-2 decyzji oddalił zastrzeżenia zgłoszone przez N. S. dotyczące powierzchni działek nr, nr 980/3, 982/1 i 982/2.

7 W uzasadnieniu podał, że granice tych działek zostały przyjęte na zgodne oświadczenie stron, a różnica powierzchni nie wynikła ze zmiany przebiegu granic, ale z dokładniejszych metod pomiaru i obliczeń. Przedmiotowa decyzja w części dotyczącej oddalenia zastrzeżeń zgłoszonych przez N. S. została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...].09.2000 r., Nr [...] i sprawa w tym zakresie została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

8 Starosta po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] orzekł o wprowadzeniu w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów wsi S. następujących zmian:

9 - zmienił przebieg granicy działki nr 980/3 z działką nr 980/4,

10 - zmienił powierzchnię działki nr 980/3 z 0,5502 ha na 0.6018 ha,

11 - zmienił powierzchnię działki nr 980/4 /własność B. G./ z 0,6812 ha na 0,6296 ha,

12 - podzielił działkę nr 982/1 o pow. 0,4912 ha na działki nr, nr 982/3 o pow. 0,0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha,

13 - działkę nr 982/3 wpisaną dotychczas na rzecz N. S., wpisał na nowego właściciela – Urząd Gminy w J.

14 W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył, że w obecności N. S. oraz innych zainteresowanych stron został przeprowadzony pomiar kontrolny działek nr, nr 980/3 i 982/1, a wyniki tego pomiaru zostały wykazane w operacie geodezyjnym włączonym do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 29.06.2001 r., za numerem [...] i na tej podstawie ustalono powierzchnię działki nr 980/3 /własność N. S./ i działki nr 980/4 /własność B. G./. Podał również, że część działki nr 982/1 zajęta jest pod drogę i w związku z tym dokonano podziału tej działki na działki nr, nr 982/3 o pow. 0.0019 i 982/4 o pow. 0,4893.

15 Kierując się treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stwierdził, że działka nr 982/3 o pow. 0.0019 ha stała się z mocy prawa własnością Gminy J.

16 W odwołaniu N. S. zarzuciła, że działka nr 982/3 położona przy ulicy W. należy do Urzędu Miasta J., a nie do Urzędu Gminy J. podniosła, że nie otrzymała stosownej mapy z naniesionymi wynikami pomiarów, co uniemożliwia jej sprawdzenie wiarygodności dokonanego pomiaru.

17 Oprócz tego zarzuciła, że organ I instancji nie wyjaśnił na piśmie sprawy naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poprzez wywieszenie na tablicach ogłoszeń decyzji z dnia [...].07.2000 r.

18 Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy na wstępie stwierdził, iż celem modernizacji ewidencji gruntów wsi S. /gm. J./ było dostosowanie istniejącej ewidencji do systemu informatycznego prowadzenia ewidencji i przejścia na komputerowe zbiory danych. Projekt zmodernizowanego operatu ewidencji gruntów i założonej ewidencji budynków w okresach 13.12.1999 r. – 18.12.1999 r., 20.12.1999 r. – 21.12.1999 r. był wyłożony do publicznego wglądu zainteresowanych stron celem zapoznania się. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wykazanie w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów powierzchni działek N. S. o numerach 980/3 i 982/1. Zdaniem odwołującej się powierzchnia tych działek została zawyżona o 0,07 ha.

19 Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że przebieg granic pomiędzy działkami nr, nr 982/1 i 982/2 /własność N. S./, a działkami sąsiednimi nr, nr 981/1 i 911/1 wykazany został na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 zgodnie z granicą prawną ustaloną w 1984 r. w postępowaniu rozgraniczeniowym. W trakcie rozprawy administracyjnej /16.11.2000 r./ ustalono, że granice działek nr, nr 982/1 i 982/2 /południowa, zachodnia i wschodnia/ są na gruncie zastabilizowane rurkami metalowymi /granice ustalone podczas rozgraniczenia/. Stwierdzono, że część działki nr 982/1 od strony północnej przy granicy miasta J. zajęta jest pod drogę asfaltową.

20 Organ I instancji badając zastrzeżenia ustalił, że wykazany na mapie ewidencyjnej przebieg granicy pomiędzy działką nr 980/3, a działką nr 980/4 /własność B. G./ nie jest zgodny ze stanem na gruncie w związku z czym zarządził wykonanie pomiaru kontrolnego.

21 Pomiar w obecności N. S. i B. G. został wykonany w dniu 8.05.2001 r.

22 W/w strony jednozgodnie wskazały przebieg granicy pomiędzy tymi działkami, zatem zarzut zawarty w odwołaniu, że brak mapy z naniesionymi miarami z pomiaru uniemożliwia jej sprawdzenie wiarygodności dokonanego pomiaru jest niezasadny. W oparciu o wyniki pomiaru kontrolnego zostały obliczone współrzędne punktów, a następnie powierzchnia działek nr 980/3 i 980/4. Na podstawie tych czynności ustalono, że powierzchnia działki nr 980/3 wynosi 0,6018 ha, zaś powierzchnia działki nr 980/4 wynosi 0,6296 ha.

23 Podczas pomiaru nie została zamierzona granica pomiędzy działką nr 980/3, a działką 962 /własność A. R./, bowiem strony w dniu 24.11.2000 r. wycofały się ze wskazanego wcześniej przebiegu granicy i A. R. nie była obecna przy dokonywanym pomiarze. Z akt sprawy wynika, że na zmodernizowanej mapie ewidencyjnej przebieg granicy pomiędzy działką nr 980/3, a działką nr 962 został wykazany zgodnie z granicą ustaloną w 1998 r. przy opracowaniu mapy zasadniczej.

24 Granica działki 980/3 z działką nr 962 przebiega ciek wodny, który od założenia ewidencji gruntów wsi S. nie stanowił odrębnej własności, zatem zarzut zawarty w odwołaniu, że grunt ten powinien być odliczony od powierzchni jej działki nie znajduje uzasadnienia. W trakcie pomiaru dokonano również wydzielenia z działki nr 982/1 gruntu zajętego pod drogę i na skutek tego wydzielenia powstały działki nr, nr 982/3 i 982/4. Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, nabycie własności przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie stanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne potwierdza Wojewoda w drodze decyzji wydanej na wniosek zarządu drogi, zatem ewentualna decyzja wojewody potwierdzająca nabycie własności działki nr 982/3 przez jednostkę samorządu terytorialnego stanowić będzie podstawę do dokonania w operacie ewidencyjnym zmiany osoby właściciela.

25 Stosownie do art. 49 K.p.a., strony mogą być zawiadomione o podjętych decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.

26 Przepisem szczególnym w sprawach dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest ustawa z dnia 17.05.1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Zgodnie z § 39 ust. 6 obowiązującego w okresie prowadzenia przez Starostę prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i założeniem ewidencji budynków obrębu S. rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, decyzję o zatwierdzeniu projektu operatu opisowo-kartograficznego podaje się do wiadomości zainteresowanym poprzez wywieszenie jej na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu oraz właściwego miejscowo urzędu gminy, a także przez podanie informacji w tej sprawie do wiadomości publicznej w sposób przyjęty w danej miejscowości.

27 W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca N. S. zarzuciła, że nowowydzielona działka 982/3 /zajęta pod drogę/ nie stanowi jej własności i wynika to z map z 1938 r. i z 1970, a także z postępowania rozgraniczeniowego.

28 Została włączona do jej działki przy pomiarach wykonywanych w 1999 r.

29 W roku 1970 dokonano podziału działek i wówczas geodeta popełnił błędy, gdyż powierzchnia działki nr 316/17 /poprzednie oznaczenie/ wykazana na mapie nie była zgodna ze stanem na gruncie. Także granica pomiędzy działką nr 308/20 z działkami nr, nr 308/5 i 308/6 wykazana na mapie nie była zgodna ze stanem na gruncie.

30 Również w czasie pomiaru w 1999 r. granica pomiędzy tymi działkami była niezgodna ze stanem rzeczywistym.

31 Sprostowania dokonano dopiero w 2001 r.

32 Co się tyczy ustalenia granicy pomiędzy działką 980/3, a działką nr 962, to nie zna ustaleń z 1998 roku.

33 W konkluzji wniosła cytuję "o rozpatrzenie różnicy powierzchni działek nr 980/2 i 979 będących własnością p. B. G., syna mojej siostry Z. G. z działką 978/1 o powierzchni 0,0980 ha będącej własnością G. W. o łącznym obszarze 0,5901 ha". Nadmieniła, że pan Ś. na podstawie aktu notarialnego z roku 1963 zakupił działkę o powierzchni 57,55 ha i na różnicę nie posiada prawnych dokumentów. Zasygnalizowała, aby zająć stanowisko odnośnie strumyka płynącego obok jej działki nr 980/3, a w szczególności czy grunt pod tym strumykiem powinien być doliczony do powierzchni w/w działki.

34 Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

35 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

36 Skarga jest częściowo zasadna.

37 Niesporna jest okoliczność, iż skarżąca N. S. była właścicielką trzech działek o numerach 982/1, 982/2 i 980/3, położonych w S. i objętych Kw [...]. Przed modernizacją ewidencji gruntów działki te miały następujące powierzchnie:

38 - dz. 982/1 – 44 ary,

39 - dz. 982/2 – 21 ary,

40 - dz. 980/3 – 52 ary

41 /wypisy z rejestru gruntów przedstawiające stany ewidencyjne z 1998 r. i z 21.08.2000 r. K. 1 i 7 akt I instancji/.

42 Poza sporem też jest, iż część działki nr 982/1 /część pn.-zach./ przed 1.01.1999 r. została zajęta pod drogę publiczną /gminną/, co pokazano na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 /K. 31 akt I instancji/.

43 Z tego względu w toku modernizacji podzielono działkę 982/1 na działki: 982/3 /droga/ o pow. 0,0019 ha i 982/4 o pow. 0,4893 ha /K. 61 i 64 akt I instancji/.

44 Organ I instancji kierując się treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 135, poz. 872/ przyjął, iż działka nr 982/3 /zajęta pod drogę/ stała się z mocy prawa własnością Gminy J. i w związku z tym w decyzji z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] wprowadził do ewidencji gruntów zmianę podmiotową polegającą na wpisaniu Urzędu Gminy J. jako właściciela działki nr 982/3 o pow. 0,0019 ha w miejsce N. S.

45 Organ odwoławczy decyzją reformacyjną z dnia [...].09.2001 r., Nr [...], zachowując podział działki 982/1, nie podzielił poglądu organu I instancji, iż art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających z 1998 r. stanowi samoistną podstawę do dokonania zmian własnościowych i przyjął, iż zmiana taka może być dokonana tylko na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, wydanej na wniosek właściwego zarządu drogi /art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r./. Taka decyzja nie została wydana, zatem N. S. jest nadal właścicielką działki 982/1 /zajęta pod drogę/.

46 Stanowisko organu odwoławczego zakwestionowała skarżąca, która uważa, że grunt zajęty pod drogę publiczną nie stanowi jej własności.

47 Zdaniem Sądu stanowisko organu II instancji jest wątpliwe.

48 Otóż art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r. stanowi, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody wydana na wniosek właściwego zarządu drogi. Połączenie art. 73 ust. 1 i 3 w/w ustawy prowadzi do konkluzji, iż taka decyzja jest decyzją deklaratoryjną czyli stwierdzającą nabycie prawa własności z dniem 1.01.1999 r. /wywołuje skutek ex tunc/. Niewątpliwie ma rację organ odwoławczy, że brak takiej decyzji uniemożliwia ujawnienie w księdze wieczystej przejście prawa własności gruntu zajętego pod drogę na rzecz właściwej gminy. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086/, ewidencja gruntów stanowi podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami.

49 Pozostawienie wpisu, że skarżąca jest właścicielką działki nr 982/3 /droga/ może pociągać za sobą obowiązek uiszczania od tej działki stosownego podatku, a także może wywoływać inne komplikacje prawne. Skarżąca nie ma wpływu na przejście prawa własności gruntu zajętego pod drogę, bowiem wniosek powinien złożyć właściwy zarządca drogi.

50 Faktycznie skarżąca działką nr 982/3 nie włada. W takim stanie rzeczy /do czasu wydania decyzji z art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających z 1998 r./ istniała możliwość wpisania właściwej gminy jako podmiotu władającego działką nr 982/3. Za tym przemawia zdaniem Sądu § 10 ust. 2 i § 12 ust. 2 w zw. z § 44 pkt 2, 46 ust. 1 i 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

51 Osobnym zagadnieniem jest przebieg granicy zachodniej działki nr 980/3.

52 Organy na skutek nie wskazania tej granicy przez skarżącą oraz właścicielkę działki nr 962 /A. R./ przyjęły granicę uwidocznioną na mapie zasadniczej z 1998 r. Na rozprawie sądowej /8.04.2004 r./ pełnomocnik Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, iż granica przebiega środkiem strumyka. Zdaniem skarżącej powierzchnia pod wodami strumyka nie powinna wchodzić w skład powierzchni działki nr 980/3 i dodała, iż w pozostałym biegu strumyk ten nie wchodzi w skład działek osób fizycznych.

53 Organy nie zbadały tej kwestii na gruncie ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. Nr 115, poz. 1229/, a w szczególności nie wyjaśniły czy przedmiotowy strumyk jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 tego prawa.

54 Powierzchniowe wody płynące stanowią własność publiczną w rozumieniu art. 10 prawa wodnego /zob. też – Jan Szachułowicz – Nowe prawo wodne z komentarzem, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2003 r., str. 49/. Tego rodzaju wody, według reguły przedmiotowej /czyja woda tego grunt/, nie mogą stanowić własności osób fizycznych. W takim stanie rzeczy nie wyjaśnienie zasygnalizowanej kwestii stwarza równocześnie wątpliwość czy zasadne było zaliczenie gruntu pod strumykiem do powierzchni działki nr 980/3.

55 Pozostałe zarzuty skarżącej nie są zasadne.

56 Z protokołu z dnia 8.05.2001 r. /K. 63 akt I instancji/ wynika, że granica wschodnia działki nr 980/3 została wytyczona według stanu użytkowania wskazanego na gruncie przez skarżącą i właściciela działki sąsiedniej nr 980/4 B. G. Taki sposób ustalenia granicy dopuszcza § 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów z dnia 29.03.2001 r.

57 Oznacza to równocześnie, iż granica ta nie jest granicą sporną. W takim stanie rzeczy dokonywanie pomiarów i obliczanie powierzchni innych działek /położonych w kierunku wschodnim od działki nr 980/4/, nie miałoby wpływu na przebieg granicy wschodniej działki skarżącej nr 980/3.

58 Pozostałe granice w/w działki nie są kwestionowane przez skarżącą.

59 W roku 1984 dokonano rozgraniczenia działek 982/1 i 982/2 /własność skarżącej/ z działkami nr 911/1 i 981, czyli ustalono wówczas granicę wschodnią i zachodnią powyższych działek skarżącej /plan sytuacyjny rozgraniczenia K. 57 akt I instancji/.

60 W toku modernizacji stwierdzono, iż na gruncie są zastabilizowane znaki graniczne z dokonanego rozgraniczenia, przeto w oparciu o tak ustalone granice obliczono powierzchnię działki 982/4, która wynosi 0,4893 ha.

61 Różnica powierzchni do stanu z 1998 r. jest wynikiem dokładniejszych pomiarów i metod obliczeniowych oraz skutkiem odliczenia powierzchni działki nr 982/3.

62 Natomiast powierzchnia działki nr 982/2 nie uległa zmianie i wynosi 0,2071 ha.

63 Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 152 i art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, Sąd orzekł jak w punktach I – III wyroku.

64 O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 powyższych przepisów wprowadzających.

65 Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazówki Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, które odnoszą się do działki nr 982/3 /grunt zajęty pod drogę/ oraz do granicy zachodniej działki nr 980/3.

66 W przypadku ewentualnego ustalenia, że grunt pod strumykiem nie stanowi własności skarżącej, ustali nową granicę zachodnią działki nr 980/3 według linii brzegu, stosownie do zasad przewidzianych w prawie wodnym, po czym obliczy powierzchnię tej działki.