Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2017 r., I SA/Rz 458/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 sierpnia 2017 r., I SA/Rz 458/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędzia WSA Kazimierz Włoch / spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005 roku do grudnia 2010 roku uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

2 I SA/Rz 458/17

3 Uzasadnienie

4 Wnioskiem z dnia 17 lutego 2017r. Z. P. (dalej: zobowiązany/skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005r. do grudnia 2010r. Zobowiązany wskazał, że deklaruje spłatę comiesięcznych rat zaległości wynikających z decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2016r., jednakże nie jest w stanie spłacać odsetek od nieopłaconych składek, gdyż stan jego zdrowia uległ znaczącemu pogorszeniu i już w styczniu poniósł koszty rehabilitacji w wysokości 500zł oraz opłaty za leki w wysokości 200zł.

5 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005r. do grudnia 2010r. w kwocie 12.041,00zł powstałych w związku z prowadzoną pozarolniczą dzielnością gospodarczą.

6 ZUS wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami umorzenie należności z tytułu składek może na nastąpić na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r, poz. 963 ze zm.), dalej w skrócie "u.s.u.s." jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

7 ZUS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż z pobieranego przez zobowiązanego świadczenia emerytalnego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze wszczęte. Ponadto z ustaleń ZUS wynikało, że zobowiązany w 2002 i 2009r. nabył dwa samochody osobowe, a w 2004r. - spadek. Również w 2004r. zobowiązany przekazał w formie darowizny kwotę 19.000,00zł. Zobowiązany jest właścicielem mieszkania o pow. 74,30m2, dwóch garaży oraz współwłaścicielem dwóch działek: działki stanowiącej plac zabudowany, garaż oraz działki stanowiącej inne tereny zabudowane. Zdaniem ZUS, powyższe okoliczności wykluczają wystąpienie całkowitej nieściągalności.

8 ZUS nie stwierdził również przesłanek do umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Z ustaleń organu wynikało, że zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.645,87 (netto) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe

9 z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.247,52 (netto). Kwota, którą dysponuje rodzina zobowiązanego z tytułu świadczenia emerytalnego, pokrywa wskazane przez niego koszty związane z bieżącym utrzymaniem w wysokości 2.376,00zł miesięcznie. Natomiast choroba zobowiązanego nie ma wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu i nie pozbawia go możliwości zarobkowania – prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie może wpłynąć na ograniczenie wysokości osiąganych z niej dochodów.

10 Odmawiając umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, ZUS zaproponował spłatę zadłużenia w układzie ratalnym, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku i spełnieniu określonych warunków.

11 Zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po rozpatrzeniu którego, ZUS decyzją z dnia [...] maja 2017r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

12 Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego ZUS wskazał, że nie podlegają one uwzględnieniu, gdyż - jak prawidłowo stwierdził organ I instancji – każda osoba decydująca się na prowadzenie działalności gospodarczej jest zobowiązana ustawowo do znajomości i realizacji przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych

13 i ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązkiem osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą jest terminowe i w pełnej wysokości opłacanie należnych składek, co wynika z art. 46 u.s.u.s. Oznacza to, że każdy płatnik, bez wezwania ZUS, powinien w ustawowym terminie regulować należne składki. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien być świadomy, że jest odpowiedzialny za prawidłowość składanych dokumentów zgłoszeniowych, rozliczeniowych oraz zapłatę należnych składek. Niewywiązywanie się z powyższego obowiązku skutkuje powstaniem zaległości, w tym również odsetek za zwłokę, które ZUS zobowiązany jest naliczyć na zasadach i wysokości określonych w ustawie

14 z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.).

15 Ustosunkowując się do twierdzeń zobowiązanego odnośne zasugerowania mu przez ZUS, że ma możliwość zarobkowania, organ wskazał, że w decyzji organu

16 I instancji stwierdzono jedynie, że problemy zdrowotne nie pozbawiły zobowiązanego możliwości zarobkowania - prowadzenia działalności gospodarczej.

17 Zdaniem ZUS, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, prawidłowo oceniono jego sytuację majątkową.

18 Odnośnie przedstawionego przez zobowiązanego dodatkowego materiału dowodowego w postaci orzeczenia z dnia 24 kwietnia 2017r. o stopniu niepełnosprawności jego żony, ZUS stwierdził, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

19 i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141 poz.1365 – dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r.), gdyż z uwagi na uprawnienie do pobierania świadczenia emerytalnego stan zdrowia tej osoby nie ma związku z pozbawieniem możliwości uzyskiwania dochodu.

20 Na ww. decyzję zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji

21 i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji.

22 Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2016r., poz. 23 – dalej: K.p.a.).

23 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone rozstrzygnięcia są niesprawiedliwe i naruszają zasady współżycia społecznego, zaś uzasadnienia decyzji są lakoniczne. ZUS nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący jest osobą starszą i od 1997r. inwalidą. Ponadto ZUS, który został powiadomiony już w 2000r.

24 o rozpoczęciu przez skarżącego działalności gospodarczej, błędnie poinformował skarżącego, że jako emeryt z orzeczoną grupą inwalidzką nie musi płacić składek na ubezpieczenie zdrowotne i przez 15 lat nie wykonał żadnej czynności, która wyeliminowałaby ten stan sprzeczny z prawem. Skarżący podkreślił, że naliczenie odsetek nie zostało przerwane nawet wtedy, gdy został on wezwany w sprawie składek do siedziby ZUS. Dopiero w 2015r. ZUS dokonał pierwszych czynności związanych z nieopłaceniem przez skarżącego składek.

25 Zdaniem skarżącego, ZUS powinien uwzględnić, że do powstania tak znacznej kwoty odsetek, która zrównała się z kwotą zaległych składek, przyczynił się w sposób zasadniczy sam organ.

26 W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko

27 i wniósł o oddalenie skargi.

28 Na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2017r. skarżący podniósł, że w jego ocenie zaległość z tytułu składek powstała wyłącznie z powodu zaniedbań leżących po stronie ZUS, poczuwa się jednak do obowiązku ich zapłaty, jednakże uważa, że odsetki powinny zostać umorzone. Skarżący wskazał również, że wbrew twierdzeniom organu, samochód stanowi współwłasność z córką oraz że dysponuje on jedynie jednym garażem bo z drugiego korzysta córka.

29 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

30 Skarga jest częściowo zasadna.

31 W przedmiotowej sprawie należało zebrać wyczerpujący materiał dowodowy, zarówno odnośnie dochodów Skarżącego, ale i w zakresie jego wydatków i wnikliwie go ocenić i dopiero wtedy rozważyć czy zachodzi ważny interes publiczny dla umorzenia odsetek jak i interes osobisty Skarżącego w tym zakresie.

32 W piśmie z dnia 17 lutego 2017r. znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że już w styczniu 2017r., Skarżący poniósł na samą rehabilitację koszty w wysokości 500zł. Ponadto co miesiąc wydatkuje na lekarstwa kwotę 200zł. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się dokument o skierowaniu Skarżącego na leczenie sanatoryjne. Należało ustalić jak często Skarżący korzysta z leczenia sanatoryjnego i jakie są z tym związane koszty, ewentualnych dopłat z tego tytułu, koszty dojazdu.

33 W związku z tym należy przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe dla ustalenia miesięcznych kosztów leczenia np. w okresie roku.

34 Odnośnie zaś co do hipotetycznych możliwości zarobkowania, to należałoby wyprowadzić wnioski w tym względzie, po dogłębnej analizie dokumentacji lekarskiej i dopiero po uwzględnieniu schorzeń Skarżącego i jego wieku ocenić logicznie, czy istnieje jeszcze po jego stronie jakakolwiek możliwość zarobkowania.

35 Organ uwzględnił, że Skarżący posiada dwa garaże, jest współwłaścicielem innych nieruchomości, jednakże należałoby wyjaśnić, czy z tego tytułu uzyskuje jakieś przychody – dochody, czy też nie.

36 W tego typu sprawie, z uwagi na bardzo odległy okres, organ powinien również wyjaśnić, czy nie nastąpiło przedawnienie, odnośnie przynajmniej części zaległych składek zdrowotnych, a przez to i odsetek, gdyż odsetki dzielą los należności głównej.

37 Same zaś zarzuty Skarżącego, iż organ w ogóle nie reagował na niepłacenie składek zdrowotnych przez tak długi okres, gdyż ich nieuregulowanie przez niego wynika z niewiedzy, aczkolwiek moralnie zasadne, prawnego skutku odnieść nie mogły.

38 Z uwagi na powyższe ponieważ nastąpiło naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, 8 § 9 i 80 K.p.a. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.