Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2023 r., I SA/Rz 27/23
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2023 r., I SA/Rz 27/23
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 21 października 2022 r., nr SKO.4140.99.2022 w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2022 rok 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokat E.M. w kwocie 110,70 (sto dziesięć 70/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 20,70 (dwadzieścia 70/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Uzasadnienie
2 Przedmiotem skargi J. K. (dalej: podatnik/skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: SKO) z dnia 21 października 2022 r. nr SKO.4140.99.2022, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2022 r.
3 Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Wójt Gminy B. ustalił skarżącemu oraz współpodatnikom (T. K., B. K., I. F., Gminie B., E. G., A. K., Z. K., A. M., J. M., H.) zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2022 r. w wysokości 56 zł.
4 Zobowiązanie zostało ustalone za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. dla działek położonych w miejscowości B. o nr [...] i [...]. W/w przedmioty opodatkowania stanowiły grunty o powierzchni łącznej 0,3669 ha przeliczeniowego, zaś za stawkę podatku przyjęto 153,70 zł (równowartość pieniężna 2,5 q żyta od 1 ha przeliczeniowego).
5 Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że oparł swoją decyzję na danych z ewidencji gruntów i budynków.
6 Podatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc, że podatek rolny został naliczony bezprawnie, ponieważ postepowanie spadkowe dotyczące opodatkowanych gruntów nie zostało prawidłowo przeprowadzone i zakończone, wobec powyższego wydana decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym.
7 SKO decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że organ I instancji nie wskazał indywidualnie oznaczonych dowodów, na podstawie których ustalił podatników, przedmiot i wysokość opodatkowania.
8 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. [...] ustalił skarżącemu i pozostałym w/w. współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2022 r. w wysokości 56 zł.
9 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie zawiadomienia Starosty Powiatowego zmianie z dnia 1 kwietnia 2020 r. nr zmiany [...], dowód zmiany: [...], skarżący nabył spadek po J. K.: 120/2880 część w działce nr [...] o pow. 0,6478 ha i w działce nr [...] o pow. 0,1195 ha.
10 Podatnik ponownie wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc, że z uwagi na fakt, że postępowanie spadkowe nie zostało zakończone, nie może być podatnikiem podatku rolnego od przedmiotowych działek.
11 Decyzją z dnia [...] października 2022 r., opisaną na wstępie, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2022 r.
12 Organ II instancji zaznaczył, że ewidencja gruntów i budynków ma moc dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone.
13 Organ odwoławczy powołał w uzasadnieniu zawiadomienie z dnia 1 kwietnia 2020 r. otrzymane ze Starostwa Powiatowego o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek w związku z nabyciem spadku po J. K. przez skarżącego oraz I. F., E. G., A. K., T. K., Z. K., B. K., A. M., J. M., H. R. a także K. H., która następnie sprzedała swój udział w działce [...] i [...] Gminie B. (zawiadomienie z dnia 31 maja 2021 r.).
14 DIAS wyjaśnił, że podatek dla skarżącego i współpodatników został naliczony w oparciu o zaktualizowane dane z ewidencji gruntów i budynków.
15 Podatnik nie zgodził się z w/w decyzją DIAS z dnia 21 października 2022 r. i pismem datowanym na 9 grudnia 2022 r., wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
16 W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji. Skarżący określił podatek w przedmiotowej sprawie jako "bezprawny i nielegalny". W szczególności podniósł, że - jak wykazują jego badania - w sprawie nie było rzetelnego i zakończonego prawomocnie postępowania spadkowego, zaś skarżący nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie udziału w przedmiotowych działkach i nie zostały mu podane przez organy podatkowe ani numer sprawy, ani sygnatura, ani data takiego dokumentu. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie przed sądem cywilnym to jego zdaniem zostało jedynie ustalone prawo do spadku a nie nastąpiło przydzielenie (podział) spadku, więc nie poczuwa się do płacenia podatku od czegoś czego nie posiada.
17 W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
18 Skarżący w piśmie datowanym na 1 marca 2023 r., stanowiącym replikę na odpowiedź organu, podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, zaznaczając, że nie może być podatnikiem przedmiotowych działek, działania organów mają charakter przestępczy, a w postępowaniu naruszono szereg norm, m.in. przepisy o ochronie danych osobowych. Skarżący podał w wątpliwość legalność przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie.
19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
20 Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
21 Kwestie opodatkowania podatkiem rolnym reguluje ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333 ze zm. , dalej: ustawa o podatku rolnym). Ustawa ta określa zarówno powstanie obowiązku podatkowego, kogo ten obowiązek obciąża, jak również zasady, według których organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa stawki tego podatku.
22 Kwestie proceduralne rozstrzyga z kolei ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa).
23 Przepisy powyższych ustaw – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - zostały trafnie przywołane we wstępie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako mające zastosowanie w sprawie.
24 W myśl art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
25 Z kolei na podstawie art. 3 ust.1 pkt 1 przywołanej ustawy, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2. Przywołany ust. 2 stanowi, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.
26 Jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 (art. 3 ust. 5).
27 Jak natomiast stanowi ust. 6 powołanego artykułu, jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości, zaś zgodnie z ust. 7, zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe, o której mowa w ust. 5, nie stosuje się, jeżeli jeden lub kilku współwłaścicieli (posiadaczy) jest zwolnionych od podatku rolnego albo nie podlega temu podatkowi. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach (posiadaczach), którzy podlegają podatkowi rolnemu oraz nie są zwolnieni od tego podatku, w zakresie odpowiadającym ich łącznemu udziałowi w prawie własności lub posiadaniu.
28 W oparciu o treść art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:
29 1. dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;
30 2. dla pozostałych gruntów – liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.
31 Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
32 Jak wynika z powyższych uregulowań, w przypadku współwłasności nie ma możliwości odrębnego opodatkowania podatkiem rolnym każdego ze współwłaścicieli jedynie co do przypadającego mu udziału w nieruchomości. Organ podatkowy obowiązany jest wydać jedną decyzję adresowaną do wszystkich współwłaścicieli, a obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej: Kodeks cywilny) dla zobowiązań cywilnoprawnych. Z kolei art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Zatem zapłata w całości ustalonego łącznego zobowiązania przez jednego ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Poza tym uregulowaniem pozostaje natomiast wzajemne rozliczenie się współwłaścicieli z dokonanej zapłaty podatku, bowiem w drodze roszczeń regresowych mają oni prawo dochodzić należności od pozostałych współwłaścicieli w stosunku do posiadanych przez nich udziałów we współwłasności. Kwestia ta należy jednak do kognicji sądów powszechnych (cywilnych).
33 Z punktu widzenia istoty sporu, kluczowym w niniejszej sprawie jest art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne). Zgodnie z tym przepisem podstawę m.in. wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak zasadnie wskazywał organ odwoławczy, z powyższego przepisu wynika związanie organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.
34 Organy podatkowe, w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, danych tych – co do zasady – nie mogą kwestionować. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Ewidencja zawiera również dane o właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących gruntami (art. 2 pkt 8) Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Dane te stanowią podstawę wymiaru podatków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też, dopóki zapis w ewidencji nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu wiążąca (zob. uchwały NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09 oraz z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, a także wyroki NSA: z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12; z 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12; z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2314/14; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 897/17, wyrok z 29 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2027/13).
35 Jak ustalono w toku postępowania, skarżący jest współpodatnikiem podatku rolnego, a wymiar podatku został ustalony na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów z uwzględnieniem ceny skupu kwintala żyta.
36 Porównanie danych zawartych w informacji o działkach (zawiadomienie starosty z 1 kwietnia 2020 r. oraz z dnia 31 maja 2021 r. o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek) z danymi uwidocznionymi w treści zaskarżonej decyzji pozwalają przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
37 Z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika, że przedmiot opodatkowania stanowią grunty będące współwłasnością skarżącego i współpodatników. Wprawdzie skarżący podważa wiarygodność tych danych i ich prawdziwość, jednakże nie wskazał żadnych innych danych, w szczególności tych znajdujących odzwierciedlenie w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym czy też innych urzędowych dokumentach, w oparciu o które można byłoby ustalić podatek rolny. Jeżeli skarżący uważa, że dane w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu, to powinien zainicjować postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w tym rejestrze, na zasadzie art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Po dokonaniu aktualizacji, podstawą wymiaru podatku dla organu będą dane zaktualizowane.
38 Godzi się nadto zauważyć, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, stanowiącej w sprawie podatkowej podstawę wymiaru podatku, zawiadamia organy podatkowe m.in. o każdej zmianie danych objętych działem I księgi wieczystej, a więc co do oznaczenia nieruchomości i prawa własności.
39 W niniejszej sprawie organ podatkowy został powiadomiony o zmianie co do stanu prawa własności przedmiotu opodatkowania ze wskazaniem dokumentu stanowiącego podstawę dokonanych zmian. Skarżący kontestując te dane, w tym postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 26 listopada 2018 r. sygn. akt [...] dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po jednej ze współwłaścicielek J. K., nie przedstawia żadnych dowodów, które wskazywałyby, że w/w orzeczenie straciło moc, i że jak twierdzi, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nadal toczy się.
40 Organ podatkowy nie jest zobowiązany do weryfikacji danych wynikających z tego urzędowego zbioru danych. Z zawiadomieniem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o zmianach w danych ewidencyjnych związane jest domniemanie wiarygodności przypisane dokumentom urzędowym (art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej).
41 Nieuzasadnione są również twierdzenia skarżącego, odnośnie naruszenia przez organy przepisów postępowania oraz łamania praworządności. Skarżący przede wszystkim nie precyzuje swoich zarzutów w tym zakresie, ograniczając się jedynie do niepopartych argumentami opinii. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym zawiadomienie starosty z 1 kwietnia 2020 r. i z dnia 31 maja 2021 wskazujący skarżącego jako współwłaściciela przedmiotowych działek, pozwalał na wydanie decyzji w przedmiocie podatku rolnego.
42 Końcowo, w nawiązaniu do twierdzeń dotyczących naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, Sąd zauważa, skarżący nie sprecyzował na czym polegałoby takie naruszenie. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) i e) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dziennik Urzędowy UE z 2016 r., nr 119, tzw. RODO) przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, jeśli jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz jeśli jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi.
43 Dokonana kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pozwoliła na ustalenie, że zarówno podmiot, jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone w sposób prawidłowy, a wydane decyzje nie naruszają prawa.
44 Na marginesie godzi się zauważyć, że Sąd w analogicznej sprawie dotyczącej sposobu opodatkowania skarżącego podatkiem rolnym w odniesieniu tych samych działek rolnych za rok poprzedzający to jest 2021, wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 538/21 podzielił zbieżne stanowisko organów podatkowych i oddalił skargę podatnika a NSA wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 96/22 oddalił jego skargę kasacyjną.
45 Mając to wszystko na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
46 Na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. Sąd przyznał adwokat E. M. – Kancelaria Adwokacka w R. kwotę 110,70 (sto dziesięć i 70/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 20,70 (dwadzieścia i 70/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu, aplikując przy tym wskazania z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt SK 78/21, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j.t. Dz. U. z 2019r. poz. 18) przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Dlatego też Sąd w niniejszej sprawie uznał za stosowne ustalenie należnego wynagrodzenia dla wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu skarżącej - adwokata, w oparciu o stawkę przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.) adekwatną do rodzaju niniejszego postępowania, w tym wypadku określoną w § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, z uwzględnieniem pozostałych zapisów rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w tym zasady ubruttowienia opłaty przysługującej pełnomocnikowi z urzędu.