Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2020 r., II SA/Rz 720/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2020 r., II SA/Rz 720/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2020 r. nr [...].

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, dalej: "ustawa"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania J. W. (dalej: "Skarżący") zasiłku okresowego od 1 lutego 2020 r. do 31 marca 2020 r. w kwocie 181 zł miesięcznie.

3 W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że wnioskiem z dnia 11 lutego 2020 r. Skarżący wystąpił o przyznanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie zasiłku okresowego. Prezydent przyznał Skarżącemu zasiłek okresowy za luty i marzec 2020 r. w kwocie 181 zł miesięcznie, wliczając do dochodu kwotę czynszu płaconego przez syna. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreśliło, że o ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany - jeżeli tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, o tyle samo rozstrzygnięcie o wysokości zasiłku okresowego - w ustawowo określonych granicach oraz o okresie, na jaki jest przyznawany, ustawodawca pozostawił do uznania organu. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. Zakres uznania administracyjnego co do wysokości zasiłku okresowego został ograniczony jedynie kryteriami określającymi jego maksymalną i minimalną wysokość, które to wielkości wynikają wprost z art. 38 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy. Wskazało, że organ nie może przyznać stronie świadczenia w kwocie ani niższej, ani wyższej, niż to zostało określone w ustawie o pomocy społecznej. W ustalonych w ten sposób "widełkach" organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą bezrobotną. Na dochód składały się wpłaty za czynsz od syna w kwotach 340,00zł w miesiącu styczniu i lutym 2020 r. Prawidłowo zatem organ obliczył wysokość przyznanego zasiłku okresowego jako kwotę nie niższą niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (701 zł - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy) a dochodem skarżącego (340 zł). Przyznana kwota zasiłku okresowego mieści się zatem w ustalonych przez ustawodawcę "widełkach". Kolegium podkreśliło, że ustalając wysokość świadczenia organ miał na względzie nie tylko sytuację Skarżącego oraz jego potrzeby, ale także własne możliwości finansowe (art. 3 ust. 4 ustawy), a także to, że pomoc społeczna w swej istocie ma charakter subsydiamy, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Kolegium dodało, że nawet z treści odwołania sprawy wynika, że odwołujący jest objęty szeroką pomocą MOPS i korzysta z różnych form pomocy społecznej, a jego sytuacja faktyczna jest dobrze znana organowi I instancji.

4 W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy. Podkreślił, że opłacania czynszu przez syna nie można traktować za dochód Skarżącego. Jest to świadczenie w naturze, a jak wynika z przepisu art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy, do dochodu nie wlicza się wartości świadczenia w naturze. W związku z tym, że od 1 października 2018 r. kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej jest kwota 701 zł, to zasiłek okresowy winien wynosić 351 zł miesięcznie.

5 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 skarga jest uzasadniona.

8 Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustaleń faktycznych dotyczących wysokości dochodu Skarżącego, a mianowicie czy do dochodu wlicza się kwoty czynszu płaconego za mieszkanie, w którym mieszka Skarżący w sytuacji, gdy mieszkanie jest własnością syna Skarżącego i właściciel czynsz ten opłaca. Ustalenia te przełożyły się na prawo materialne, na podstawie którego ustalono wysokość świadczenia.

9 Organy obu instancji za dochód Skarżącego uznały kwoty po 340 zł miesięcznie (za luty i marzec br.). Wpłaty te dokonane zostały przez syna Skarżącego, jako czynsz za mieszkanie, w którym mieszka Skarżący. Jest poza sporem, że mieszkanie zajmowane przez Skarżącego stanowi własność jego syna - P. Z akt wynika, że syn kwoty czynszu przelał bezpośrednio na konto spółdzielni mieszkaniowej, wykonując tym samym ciążące na nim zobowiązanie czynszowe.

10 Nieodpłatne zapewnienie mieszkania członkowi najbliższej rodziny stanowi świadczenie w naturze, o którym mowa art. 8 ust. 4 pkt 4 ustawy. Pod pojęciem świadczeń w naturze rozumie się świadczenia w formie innej niż pieniężna, a także nieodpłatne otrzymanie rzeczy lub praw. Zapewnienie mieszkania ojcu jest świadczeniem w formie niepieniężnej i niczym nie różni się od innych świadczeń tego rodzaju, jak np. zapewnienie posiłku. Wartość tego świadczenia może zostać określona, ale zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy, nie wlicza się jej do dochodu. Użyczenie mieszkania jest swoistego rodzaju świadczeniem w naturze, z którego Skarżący czerpie korzyść w postaci uzyskania lokalu zaspokajającego jego potrzeby mieszkaniowe, ale jednocześnie zamieszkiwanie nie wprowadza u Skarżącego żadnych zmian w faktycznych dochodach. Zamieszkiwanie w lokalu syna nie stanowi źródła utrzymania Skarżącego, przy czym zaznaczyć należy, że pogląd taki jest jednolicie prezentowany w orzecznictwie (zob. np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Rz 427/20 i powołane tam orzecznictwo).

11 W niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy nie można więc przyjąć, że Skarżący uzyskał od syna jakiekolwiek środki pieniężne, które stanowiły dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Oznacza to, że organy obu instancji naruszyły prawo materialne, tj. art. 8 ust. 4 ustawy poprzez jego niezastosowanie, co przełożyło się na błędne ustalenie dochodu Skarżącego i w konsekwencji na wysokość przyznanego zasiłku okresowego.

12 Z tych względów Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).