Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Rz 393/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lipca 2012 r., II SA/Rz 393/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala-

Uzasadnienie

2 II SA/Rz 393/12

U Z A S A D N I E N I E

3 Przedmiotem skargi I. B. jest postanowienie Samorządowego

4 Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] orzekającej o zwrocie świadczenia uznanego za nienależnie pobrane w drodze ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...].

5 W podstawie prawnej tego postanowienia organ wskazał art. 129 § 2 w zw. z art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ - zwana dalej k.p.a.

6 Z jego uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] orzekł o zwrocie świadczenia uznanego za nienależnie pobrane w drodze ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w łącznej wysokości 4900 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

7 I. B. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. odwołała się od w/w decyzji, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniosła, że nie mogła złożyć odwołania w ustawowym terminie z uwagi na chorobę córki.

8 Po rozpatrzeniu wniosku SKO postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez I. B. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że I. B. nie określiła, kiedy ustała choroba córki, która stanowiła przeszkodę w złożeniu odwołania w terminie. Nie podając żadnych dowodów mogących stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w ocenie organu odwoławczego wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki dotyczącej uprawdopodobnienia braku winy oraz dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

9 W postanowieniu zawarto pouczenie, że "na postanowienie przysługuje prawo wniesienia wniosku do SKO o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia".

10 Stosując się do ww. pouczenia I. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po jego rozpoznaniu SKO postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2011 r.

11 Na skutek złożonej przez I. B. skargi postanowienie to zostało objęte kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 16/12 stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wydane rozstrzygnięcie rażąco narusza art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Sąd podał, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zastosowanie będzie miał w takim przypadku art. 59 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od wydanego w tym trybie postanowienia przysługuje stronie zażalenie. Natomiast § 2 tegoż artykułu stwierdza, że przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpoznania odwołania lub zażalenia, czyli organ wyższego stopnia nad organem właściwym w sprawie, chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zainteresowanemu przysługuje zażalenie, natomiast w przypadku, gdy postanowienie wydał organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (w sprawie SKO), zażalenie nie służy. Takie postanowienie wydane przez organ, o którym mowa w art. 59 § 2 K.p.a. jest bowiem ostateczne (nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia w administracyjnym toku postępowania) i jako orzeczenie kończące postępowanie w tym zakresie podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

12 Organ orzekający w wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy czyni to funkcjonalnie jako organ drugiej instancji, ze wszelkimi tego konsekwencjami. Sąd zauważył, że wpadkowe rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 59 § 2 k.p.a. ma charakter jednoinstancyjny w tym tylko sensie, że nie może zostać w żaden sposób zaskarżone w administracyjnym toku instancji. Nie można mylić pojęcia jednoinstancyjności z pierwszoinstancyjnością. Organ – w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze - załatwiając taki wniosek, działa już funkcjonalnie jako organ drugiej instancji (właściwy do rozpatrzenia szczególnego środka odwoławczego), nie mieści się zatem w hipotezie normy art. 127 § 3 K.p.a.. Przepis ten mówi bowiem o zaskarżaniu decyzji, wydanej przez organ w pierwszej instancji, co zgodnie z art. 144 K.p.a. będzie miało odpowiednie zastosowanie do wydanych przez organ pierwszej instancji postanowień.

13 Sąd orzekający w sprawie zaznaczył dodatkowo, że nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy błędne pouczenie, przez SKO skarżącej o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kwestia ta może być ewentualną podstawą do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia skargi do tut. Sądu na postanowienie SKO z dnia [...] września 2011 r.

14 Stosownie do wskazań zawartych w wyroku, I. B. w dniu [...] marca 2012 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie SKO z dnia [...] września 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

15 W treści skargi zawnioskowała o uchylenie postanowienia z dnia [...] września 2011 r. i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniosła, że jest w trudnej sytuacji materialnej i istotne jest dla niej złożenie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o zwrocie świadczenia uznanego za nienależnie pobrane. Wskazała, że nie mogła złożyć odwołania w terminie ze względu na długoletnią chorobę córki K. B., która w terminie do złożenia odwołania wymagała ciągłej opieki. W zaistniałej sytuacji nie była w stanie funkcjonować na tyle, by wnieść odwołanie w ustawowym terminie. W momencie, gdy stan zdrowia córki się poprawił złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Wyjaśniła, że przyczyna niedochowania terminu istniała cały czas i nie potrafi określić, kiedy mogła ustać, dlatego córka otrzymała zaświadczenie lekarskie, potwierdzające jej chorobę. Wskazała, że jej sytuacja jest bardzo ciężka, jest załamana i nie może uzyskać od nikogo pomocy.

16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

17 Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 393/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przywrócił I. B. termin do wniesienia skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

19 Sprawowana przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

20 W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

21 Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2011 r. została jej doręczona w dniu [...] lipca 2011 r. I. B. złożyła odwołanie od tej decyzji [...] sierpnia 2011 r. a więc z przekroczeniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu i instancji.

22 Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

23 Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie co oznacza, że niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przywrócenie terminu.

24 Skarżąca podała, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie była choroba jej córki, która w 2001 r. przebyła operację kręgosłupa. Od połowy lipca 2011 t. jej stan się pogorszył dlatego wymagała ciągłej pomocy skarżącej przy wykonywaniu codziennych czynności. Trudna sytuacja sprawiła, że skarżąca nie była w stanie wnieść odwołanie w nakazanym przez prawo terminie.

25 Należy stwierdzić, że pierwszą przesłanka umożliwiająca przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić, gdy nie dopełnienie obowiązku było spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia to znaczy taką, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( tak B. Adamiak, K. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 282). Do przeszkód, o których mowa powyżej można zaliczyć przerwę w komunikacji, powódź, pożar a także nagłą chorobę, która wymaga leżenia w łóżku a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą ( por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08).

26 Z treści pism przedłożonych przez skarżącą a także z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego wynika, że choroba córki trwa od dłuższego już czasu natomiast od lipca 2011 r. nasiliły się jej objawy. Jednak nie jest to choroba nagła, która mogła zaskoczyć skarżąca do tego stopnia, iż ta nie była w stanie podjąć nakazanych prawem czynności, w tym wnieść odwołania w ustawowym terminie. Dolegliwości córki nasiliły się w połowie lipca 2011 r. a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W ocenie Sądu skarżąca, chcąc skutecznie wnieść odwołanie mogła sporządzić pismo w domu i nadać je przez pocztę wyręczając się domownikiem. Należy także wskazać, że I. B. podniosła w skardze, iż nie liczyła kiedy powinna złożyć odwołanie ponieważ przyczyna niedochowania terminu, czyli ciężka choroba córki istniała cały czas. Nie kwestionując ciężkiej sytuacji życiowej skarżącej Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie I. B. nie uprawdopodobniła okoliczności niezależnych, które powstały w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania i trwały po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

27 Ponadto zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i wynosi 7 dni licząc od tego dnia. Skarżąca nie wskazała kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, lecz podniosła jedynie, że okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu trwają cały czas. Wyklucza to zdaniem Sądu możliwość stwierdzenia, że wniosek został złożony w terminie.

28 Wobec nie uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu i nie wskazania kiedy ustała przyczyna jego uchybienia nie można było przywrócić terminu do wniesienia odwołania.

29 Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

30 Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.