Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2017 r., I SA/Po 87/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2017 r., I SA/Po 87/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił [...] [...] (dalej zwanej również skarżącą) wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") z uwagi na uchybienie terminu do ich zgłoszenia.

3 Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...] w związku z brakiem zapłaty kary pieniężnej w kwocie [...] zł. W toku egzekucji nastąpiło zajęcie wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...] zł należnej od [...] (zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz skarżącej [...]). Dokonano również zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie 37,00 zł należnej od Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej [...]).

4 Skarżąca w piśmie z dnia [...], wniosła zarzuty na prowadzone względem w niej postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych oraz zarzut pominięcia przez wierzyciela faktu, że zobowiązany wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, która stała się podstawą wydania tytułu wykonawczego oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Jednocześnie skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć, a także wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania wniesionych zarzutów. Organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, jednak postanowienie to zostało w całości uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...]. Organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wniesionych zarzutów i uchybienia terminowi do ich wniesienia. Kierując się wytycznymi organu II instancji Dyrektor Izby Celnej w [...] pouczył skarżącą o dostępnych środkach zaskarżenia oraz wezwał do sprecyzowania zakresu pisma z dnia [...]. Skarżąca udzielając odpowiedzi na wezwanie organu I instancji wyjaśniła, że wskazane w piśmie z dnia [...] zarzuty obejmują: naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj., wydanie tytułu wykonawczego mimo braku wymagalności obowiązku, naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a., tj. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. oraz naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

5 Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej dnia 23 października 2014 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Tymczasem pismo zawierające zarzuty nadano w placówce pocztowej dnia 06 czerwca 2016 r. Zgodnie z 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie organu I instancji postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów nie może być wszczęte z uwagi na przekroczenie terminu do ich zgłoszenia. Końcowo wskazano, że w części dotyczącej zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wydano postanowienie z dnia [...], nr [...] o uznaniu tego zarzutu za nieuzasadniony.

6 Skarżąca wniosła zażalenie wnosząc o uchylenie wymienionego na wstępie postanowienia i rozpoznanie zarzutów. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu Dyrektora Izby Celnej w [...] zarzucono naruszenie art. 33 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie przysługują zarzuty w związku z uchybieniem terminu.

7 Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...], sprostowanym następnie postanowieniem tego organu z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

8 Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ II instancji zaznaczył, że z uwagi na wyjaśnienia skarżącej udzielone w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w sprawie wydano dwa postanowienia, tj. wymienione na wstępie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 2 i 10 w zw. z art. 26 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz postanowienie nr [...] o uznaniu zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w przytoczonym przepisie ma charakter procesowy, wyraża ono negatywne stanowisko organu co do możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Skarżąca wniosła zarzuty w piśmie z dnia 06 czerwca 2016 r., nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy doręczono skarżącej dnia 23 października 2014 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Wobec uchybienia terminowi do złożenia zarzutów, należało w ocenie organu II instancji odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.

9 Wyżej wymienione postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

10 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 33 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowej sprawie nie przysługują zarzuty w związku z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarzuty zostały złożone niezwłocznie po zawiadomieniu o dokonaniu zajęć egzekucyjnych. Zaznaczono, że w zarzutach podniesiono, iż wierzyciel stosuje w niniejszej sprawie zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Podniesiono również, że w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości stosowania art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych.

11 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

13 Skarga okazała się bezzasadna.

14 Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi legalność wydanego przez organ postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów skarżącej wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 10 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 2); niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy (pkt 10). Przepisy u.p.e.a. łączą powstanie prawa do wniesienia zarzutów z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej [tak: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 8, Komentarz. Warszawa 2016, dostęp w bazie danych Legalis]. Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera: pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie w przepisie tym nie został wskazany termin początkowy, od którego należy liczyć owe 7 dni, to jednak logicznym jest, iż skoro obowiązek pouczenia o terminie do wniesienia zarzutów organ ma obowiązek zawrzeć w tytule wykonawczym - powinien być on liczony od dnia otrzymania przez zobowiązanego tytułu wykonawczego (odpisu tytułu wykonawczego) [tak: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 3220/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy z dnia [...]., nr [...] został doręczony skarżącej w dniu [...] (k. 1 akt adm.), z uwagi na co wynoszący 7 dni termin na wniesienie zarzutów upływał z dniem 30 października 2014 r. Tymczasem zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o których mowa w art. 33 § 1 pkt 2 i 10 u.p.e.a. zostały wniesione przez skarżącą pismem z dnia 06 czerwca 2016 r. nadanym w dniu 08 czerwca 2016 r. (k. 14 akt adm.). Nie może budzić więc wątpliwości, że wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nastąpiło z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Za trafne należało zatem uznać zastosowanie przez organ I instancji postanowień art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej [por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., II FSK 3770/14]. Skutki których skarżąca upatruje się w dalszym prowadzeniu egzekucji administracyjnej nie mogą wywrzeć wpływu na ocenę legalności poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia. Również argumenty co do technicznego charakteru przepisu, z którego wypływa egzekwowany obowiązek nie mogą wpłynąć na tok podejmowanych przez organ czynności egzekucyjnych. Wskazać w tym miejscu należy, że skład powiększony NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16 uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. W uchwale tej orzeczono również, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.). Odnosząc się do podnoszonych w uzasadnieniu skargi twierdzeń co do stosowania względem skarżącej zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych należy wskazać, że zarzut ten został wyłączony do osobnego rozpoznania i uznany za niezasadny postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...].

15 W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 33 u.p.e.a. Skargę jako bezzasadną należało więc oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).