Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2005 r., I SA/Po 541/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2005 r., I SA/Po 541/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Karol Pawlicki(spr.) Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Syndyk Spółki A sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej podatnika oraz określenia wysokości pobranego a niewypłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2001 roku. 1.Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] o nr [...] 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego Spółka A kwotę [...] zł([...])tytułem zwrotu kosztów postępowania 3.Orzeka, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ M. Skwierzyńska /-/ Wł. Zygmont

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy orzekł o odpowiedzialności Syndyk Spółki A sp. z o.o. w [...] jako płatnika za zobowiązania podatkowe, określając wysokość pobranego, a nie wpłaconego podatku dochodowego od wypłat wynagrodzeń za lipiec ,sierpień, wrzesień ,październik, listopad i grudzień 2001r. w kwocie [...] zł oraz w kwocie [...] zł na dzień upadłości .

3 W odwołaniu od powyższej decyzji Syndyk Spółki A wniósł o uchylenie w/w decyzji w części dotyczącej oznaczenia płatnika , którego decyzja dotyczy .

4 W uzasadnieniu wskazano ,że postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział XV Gospodarczy Spraw Upadłościowych i Układowych ogłosił upadłość Spółki A. Mając powyższe na uwadze Syndyk stwierdził ,iż zobowiązanie podatkowe, którego dotyczy decyzja , powstało przed ogłoszeniem upadłości . W związku z tym niedopuszczalne jest oznaczenie w treści decyzji masy upadłości jako odpowiedzialnego za to zobowiązanie. Według Syndyka z masy upadłości mogą być zaspokojone tylko wierzytelności osobiste w stosunku do upadłego i tylko takie wierzytelności podlegają zgłoszeniu w trybie art. 150 Prawa upadłościowego z 1934r. Z kolei wierzytelności powstałe przed ogłoszeniem upadłości i przysługujące do upadłego mogą zostać zaspokojone wyłącznie w drodze zgłoszenia ich sędziemu – komisarzowi i podziału funduszów masy .

5 Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

6 Zdaniem organu odwoławczego niedopełnienie przez płatnika obowiązku wpłacenia pobranych zaliczek obliguje organy podatkowe- zgodnie z art. 30 Ordynacji podatkowej – do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika. Wydana w takiej sytuacji decyzja ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy nowych praw i obowiązków – wskazuje tylko kiedy i w związku z wystąpieniem jakich okoliczności powstało z mocy prawa zobowiązanie podatkowe. Dlatego też zanim organ podatkowy zgłosi w postępowaniu upadłościowym roszczenie wynikające z niezapłacenia należnego podatku , jest zobowiązany do uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania. Wydanie takiej decyzji nie narusza wyłączności postępowania upadłościowego – umożliwia wręcz zgłoszenie przez organy podatkowe roszczenia w tym postępowaniu.

7 Ponadto w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe , brak jest stwierdzenia , iż postępowanie upadłościowe może odbywać się z pominięciem norm prawnych określonych w przepisach prawa podatkowego.

8 W skardze wniesionej do Ośrodka Zamiejscowego NSA w Poznaniu zarzucono decyzji Izby Skarbowej naruszenie art. 8 Ordynacji podatkowej oraz art. 150 i art. 204 - Prawa upadłościowego przez błędne określenie podmiotu odpowiedzialnego za zobowiązanie podatkowe. Skarżący podkreślił, iż nie kwestionuje zasadności decyzji w zakresie istnienia zobowiązania podatkowego, jego wysokości , czy też konieczności jej wydania celem umożliwienia dochodzenia należności Skarbu Państwa w postępowaniu upadłościowym. Istotą sporu jest wyłącznie określenie jako podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku spółki A w upadłości w stosunku do zobowiązań, które powstały przed ogłoszeniem upadłości. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 150 Prawa upadłościowego tylko zgłoszenie wierzytelności osobistej do masy jest jedyną drogą dochodzenia jej podczas postępowania upadłościowego.

9 Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa zwróciła uwagę ,że zarzut skargi oznacza ,iż syndyk bezpodstawnie łączy sprawę określenia zaległości z samym trybem dochodzenia wierzytelności po dniu ogłoszenia przez sąd upadłości , a określonym w art. 150 i 204 – Prawa upadłościowego . Zaskarżona decyzja została skierowana do upadłego , a nie - jak wywodzi syndyk do masy upadłości.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

11 Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

12 Jednocześnie na podstawie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości . Z akt sprawy wynika ,że w dniu [...] ogłoszono Spółki A . Bezsporne jest ,że postanowieniem z dnia [...] orzeczono o odpowiedzialności Spółki A w upadłości jako płatnika za zobowiązania podatkowe określając wysokość pobranego , a nie wpłaconego podatku dochodowego od wypłat wynagrodzeń.

14 Istota sporu sprowadza się do tego , czy po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe mogą prowadzić postępowanie i wydać decyzje administracyjne , a w okolicznościach niniejszej sprawy , czy mogą orzekać o odpowiedzialności płatnika za zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości.

15 Z treści art. 204 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe ( tj. Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm. ) wynika, że ustawodawca przewidział odrębną kolejność zaspokojenia wierzytelności z masy upadłości łącząc je w grupy według zasady pierwszeństwa. Z treści przepisu wynika też, że po ogłoszeniu upadłości wierzyciele , w tym również organy podatkowe, nie mogą samodzielnie realizować swoich wierzytelności poza kolejnością ustanowioną w postępowaniu upadłościowym.

16 W tym miejscu skład orzekający zwraca uwagę na tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2004r. o sygn. FSK 213/04 ( opubl. " Przegląd Podatkowy" z 2004r. Nr 11, s. 60, "lex" Nr 142462) : "po ogłoszeniu upadłości organy podatkowe tracą uprawnienie do korzystania z instytucji zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych w trybie określonym w przepisie art. 75 Ordynacji podatkowej , a zaległości te powinny być realizowane i podlegać regułom zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych wyznaczonych przepisami Prawa upadłościowego , a w szczególności przy zachowaniu kolejności wyznaczonej przepisami art. 204 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe. Przepisy prawa upadłościowego mają zatem charakter szczególny w stosunku do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa". W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono ,że z treści art. 150 Prawa upadłościowego wywieść można zasadę ,zgodnie z którą po ogłoszeniu upadłości wierzyciele ( w tym także wierzyciele uprzywilejowani , np. Skarb Państwa ) nie mogą samodzielnie realizować swoich wierzytelności poza postępowaniem upadłościowym .

17 Zaległości podatkowe podlegają regułom zaspokojenia wierzytelności publicznoprawnych wyznaczonych przepisami Prawa upadłościowego , a w szczególności kolejności zaspokojenia określonej w art. 204.

18 Powyższa teza była już wielokrotnie potwierdzona orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego ( między innymi wyrok NSA z 26 maja 2000r. w sprawie I SA/Wr 2549/98 i z dnia 5 marca 2003r. w sprawie III SA 2326/01)

19 Przepisy Prawa upadłościowego mają więc charakter lex specialis w stosunku do przepisów podatkowych zawartych w Ordynacji podatkowej .

20 Powyższe rozważania odnieść można również do okoliczności niniejszej sprawy.

21 Uznając ,że zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem prawa materialnego na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153. poz. 1271 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku .

22 O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach – na podstawie art. 200 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

23 /-/ K. Pawlicki /-/ M. Skwierzyńska /-/ Wł. Zygmont

24 AA