Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 września 2004 r., I SA/Po 2404/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 września 2004 r., I SA/Po 2404/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki /spr./, Sędzia NSA Janusz Ruszyński, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska, po rozpoznaniu w dniu 02 września 2004r. sprawy ze skargi Narodowego Banku Polskiego Oddział Okręgowy w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2002 rok oddala skargę /-/ J. Ruszyński /-/ S.Zapalska /-/ J.Małecki

Uzasadnienie

2 Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] nr [...]

3 (k. [...] akt administracyjnych) odmówił Narodowemu Bankowi Polskiemu Oddział Okręgowy w P. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń i luty 2002 r.

4 Uzasadniając decyzję przywołano treść art. 79 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa zgodnie, z którym jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w P. pismem z dnia [...] lutego 2002 r. złożył deklarację korygującą w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. równocześnie zwracając się z prośbą o zwrot dokonanej nadpłaty za miesiąc styczeń i luty tego roku w kwocie [...] zł. Organ odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości

5 z uwagi na brak podstaw do takiego stwierdzenia. Podatnik wskazał, ze prowadzona przez niego działalność nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) i dlatego nie powinien zostać obciążony stawkami podatku od nieruchomości związanymi z zarobkową działalnością gospodarczą, rozumianą jako zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie, eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Organ wskazał, że NBP udzielając kredytu refinansowego bankom, przyjmując od banków weksle do dyskonta i redyskonta, udzielając kredytów w walutach obcym bankom krajowym, emitując i sprzedając papiery wartościowe, sprzedając i kupując papiery wartościowe w operacjach otwartego rynku, organizując obrót papierami wartościowymi i obracając wartościami dewizowymi prowadzi szereg czynności

6 o takim charakterze. Wysokość prowizji i opłat stosowanych przez NBP z tytułu tych czynności określa Zarząd NBP na podstawie art. 17 ust. 4 pkt 7 ustawy o Narodowym Banku polskim, nie ulega więc wątpliwości, że jest to działalność zarobkowa.

7 Od decyzji organu pierwszej instancji złożono odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia.

8 Samorządowego Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

9 Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę zakres zadań NBP, nie ulega wątpliwości, że bank prowadzi działalność w sposób zorganizowany i ciągły. Przedmiotem sporu jest zarobkowy charakter prowadzonej działalności. Organ zauważył,

10 że jednym z wyznaczników wskazujących na zarobkowy charakter działalności jest fakt iż NBP jako państwowa osoba prawna jest organem samofinansującym. Zgodnie z art. 68 i 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o NBP (Dz.U. Nr 140, poz. 938 ze zm.) Prezes NBP składa Radzie Ministrów roczne sprawozdanie finansowe, na które składają się bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa. Wskazano, że zgodnie z art. 52

11 ust. 3 ustawy o NBP Narodowy Bank Polski nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa w zakresie zawierania i realizacji umów kredytowych oraz obsługi zadłużenia zagranicznego państwa. W opinii organu zarobkowy charakter działalności banku potwierdza art. 65

12 ust. 1 ustawy o NBP, zgodnie z którym bank ma prawo tworzyć fundusz premiowy z odpisów z rocznego zysku. Zauważono, że choć osiąganie zysku nie stanowi głównego celu działalności NBP, to bank ten prowadzi działalność generującą zysk. W odniesieniu

13 do zawartego w odwołaniu argumentu, iż NBP na równi z jednostkami budżetowymi korzysta ze zwolnieni od podatków oraz opłat sądowych i skarbowych, organ zauważył, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych zwolnienia od podatku od nieruchomości zostały wyliczone w art. 7, jednak przepis ten nie wprowadza zwolnień na rzecz jednostek budżetowych,

14 a zatem NBP jest obowiązany przedmiotowy podatek uiścić.

15 Na decyzję organu odwoławczego wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

16 W odpowiedzi na skargę- organ drugiej instancji podtrzymał stanowisko wyrażone

17 w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

19 Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r.

20 i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

21 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

22 W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie swoje tetyczne umocowanie i określone granice

23 w postanowieniach art.134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności - sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w konkretnej i zaskarżonej sprawie podatkowej

24 z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

25 Podstawą orzekania o zgodności z prawem zaskarżonych decyzji podatkowych jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie też z postanowieniami art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- przed sądem administracyjnym uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone zostało do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzanie postępowania dowodowego przed sądem, z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. Cytowany powyżej przepis nie daje zatem wystarczających podstaw prawnych do dopuszczenia w postępowaniu sądowym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego co do interpretacji obowiązującego prawa podatkowego

26 (por. np. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarza, Warszawa 2004, s. 164 i n. oraz nadal aktualną w tej materii tezę wyroku składu 7 sędziów NSA z dnia 25 września 2000 r., sygn. akt FSA 1/00, ONSA 2001, Nr 1, poz. 1) Z tych względów, wobec braku podstaw prawnych, w postępowaniu dowodowym nie można było

27 w postępowaniu sądowym dopuścić dowodu z opinii prawnej prof. R. Mastalskiego i wydanej bez podstawy prawnej opinii Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru Ministerstwa Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r., a złożonych na rozprawie przez pełnomocników strony. Zgodnie z art. 14 §4 Ordynacji podatkowej - Minister właściwy

28 do spraw finansów publicznych nie dokonuje interpretacji przepisów prawa podatkowego

29 w indywidualnych sprawach podatników.

30 Odnośnie zasadniczego sporu prawnego między stronami, a dotyczącego tego czy skarżący Narodowy Bank Polski w miesiącu styczniu-lutym 2002 r. prowadził działalność gospodarczą i w związku z tym miał obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości według stawek określonych w art. 5 ust.1 pkt.2 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach

31 i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) - skład sądzący Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całej rozciągłości uznaje za uzasadnione i przyjmuje

32 za swoje - stanowiska wyrażone w tej kwestii w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 22 marca 2002 r., sygn. akt. SA/Rz 2363/00 "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2004, nr 3, poz. 67 oraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 stycznia 2003 r., sygn. akt III RN 134/02. Obydwa te wyroki wraz z uzasadnieniem są znane stronie skarżącej.

33 Dodatkowo skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, iż zarówno w doktrynie prawa ( por. np. R.Mastalski, Interpretacja prawa podatkowego, Wrocław 1989, s. 94 i n.;

34 M. Zieliński, Wykładnia Prawa, Warszawa 2002, s.132 i n) oraz w orzecznictwie sądowym wielokrotnie już wyjaśniano, iż gdy w danym tekście prawnym brakuje legalnej definicji określonego zwrotu (w niniejszej sprawie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych

35 z 09 stycznia 1991 r. nie zdefiniowano określenia "działalność gospodarcza"), to w takich sytuacjach należy ów zwrot wyjaśniać poprzez rozumienie tego terminu na gruncie potocznego języka etnicznego. W języku polskim - działalność gospodarczą jest kojarzona powszechnie z tymi jednostkami organizacyjnymi, które z tytułu swojej działalności osiągają dodatnią nadwyżkę nad kosztami swojej działalności, czyli osiągają zysk. Także w naukach finansowych - kategoria zysku jest kojarzona tylko i wyłącznie z działalnością gospodarczą, zysk odzwierciedla wynik działalności gospodarczej jednostki w całym profilu jej działalności oraz uwzględnia straty lub zyski spowodowane wypadkami losowymi (Leksykon finansów, pod. red. J. Głuchowskiego, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2001, s. 367). Zgodnie z postanowieniami art. 58 i rozdziału 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

36 o Narodowym Banku Polskim ( Dz. U. Nr 140, poz. 938 z późn. zm.) skarżący bank ( który nie jest ani urzędem, ani klasycznym przedsiębiorcą ani też bankiem operacyjnym) winien prowadzić swą gospodarkę finansową polegającą na gromadzeniu i rozdysponowywaniu środków pieniężnych w związku z realizowanymi celami i zadaniami w ten sposób,

37 by osiągać zysk (niedopuszczalne jest ogłoszenie upadłości NBP) Osiągany przez bank centralny zysk jest w części odprowadzany do budżetu państwa w formie parapodatkowej

38 (tzw. wpłat z zysku NBP), a w pozostałej części służy dla tworzenia funduszy własnych.

39 Według "Raportu Rocznego 2002" Narodowego Banku Polskiego, Warszawa wrzesień 2003, s. 132 : "W 2002 r. zysk Narodowego Banku Polskiego zamknął się kwotą [...] tys. zł, wyższą o [...] tys. zł od wielkości zrealizowanej w poprzednim okresie sprawozdawczym. Po zatwierdzeniu Rocznego sprawozdania finansowego NBP

40 za 2002 r. przez Radę Ministrów wyżej wymieniona kwota wyniku finansowego NBP zostanie podzielona na odpisy na fundusze NBP ( rezerwowy i premiowy) oraz na wpłatę

41 do budżetu państwa. Przy kształtowaniu się wyniku finansowego NBP na poziomie [...] tys. zł odpisy na fundusze NBP wyniosą [...] tys. zł, a wpłata z zysku do budżetu wyniesie [...] tys. zł".

42 Niepoprawne metodologicznie i wskazujące na nieznajomość reguł funkcjonowania jednostek budżetowych finansowanych metodą brutto jest też zrównywanie reguł gospodarki finansowej, którymi rządzi się Narodowy Bank Polski ( gospodarka finansowa netto).

43 Mając zatem na względzie argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 22 marca 2002 r. sygn. akt SA/Rz 23631/00 i w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 stycznia 2003 r., sygn. akt III RN 134/02 oraz to, iż uzyskiwany przez skarżącą zysk jest cechą immanentną działalności gospodarczej - na podstawie art.. 151 ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.

44 /-/ J.Ruszyński /-/ S.Zapalska /-/ J.Małecki

45 MK