Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2007 r., IV SA/Po 814/06
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2007 r., IV SA/Po 814/06
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak–Owczarczak Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adw. D. B. kwotę [...] ([...])zł i kwotę [...] ([...]) tytułem stawki 22% VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/P. MIładowski mb
Uzasadnienie
2 Decyzją nr [...] z [...] lipca 2006r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. na podstawie art. 39 ust. 1, ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.) odmówił przyznania A.G. pomocy finansowej w formie ekwiwalentu za opał (2 sezony po 2 tony – [...] zł). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pomoc na wskazany cel została udzielona skarżącemu decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r.
3 W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że kwota przyznana mu decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r. stanowi jedynie ułamek kwot przyznawanych innym gospodarstwom, wobec czego uznał to za pogwałcenie zasady równości obywateli.
4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się pojęciem ekwiwalentu opałowego, a jedynie przewiduje możliwość ubiegania się o pomoc na ogrzewanie mieszkania. Świadczenie to jest związane z zakupem opału niezbędnego do ogrzania mieszkania, przy czym organ wskazał, że koszt ogrzewania ujęty jest w czynszu, na zapłatę którego skarżący otrzymuje zasiłek stały i pomoc celową. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organy mogą przyznać pomoc na realizację bieżących potrzeb, a nie na koszty utrzymania mieszkania z okres 3 lat wstecz. Organ odwoławczy wskazał także na ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L.
5 W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu A.G. podtrzymał swoje stanowisko, dołączając kopię zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] lipca 2006r. z którego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] czerwca 2006r. skarżący otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłków stałych w łącznej kwocie [...] zł.
6 Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację i podkreślając, że pomoc została już mu przyznana decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r.
7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
8 Skarga jest bezzasadna.
9 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
10 Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.
11 W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, albo osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego – w myśl art. 40 ust. 1 u.p.s.
12 Jak wynika z powołanych przepisów, wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. wobec czego oczywistym jest że nie tylko przyznanie świadczenia w wysokości innej niż wnioskowana, ale również odmowa jego przyznania, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności.
13 W notatce służbowej z dnia [...] lipca 2006r. organ przedstawił zestawienie posiadanych środków budżetowych i liczbę złożonych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna Wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu jego działania.
14 Ponadto z odpowiedzi na skargę wniesioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wynika, że skarżący jest objęty stałym wsparciem ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] lipca 2006r. udzielona została mu pomoc w kwocie [...] zł. Jak wynika więc z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, właściwe organy administracji publicznej wspierają skarżącego w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia mu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
15 Skarżący oprócz tego przedstawił także zaświadczenie wystawione przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] lipca 2006r. z którego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] czerwca 2006r. otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłków stałych w łącznej kwocie [...]zł.
16 Przed tutejszym Sądem zawisłe są także inne sprawy A.G., z akt tych spraw wynika, że skarżący otrzymuje świadczenia pomocy społecznej, przy czym nie oznacza to że udzielane są one przez odpowiednie organy w wysokości wnioskowanej przez skarżącego.
17 Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przyznania zasiłku, organ może orzec o odmowie jego przyznania. Trudna sytuacja bytowa występująca po stronie skarżącego podlega weryfikacji z możliwościami budżetowymi organu przyznającego zasiłek celowy. Wobec czego udzielenie skarżącemu zasiłku w wysokości go satysfakcjonującej możliwe jest dopiero po zweryfikowaniu stanu finansów przeznaczonych na pokrycie tego rodzaju świadczeń (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2006r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, publ.: LEX nr 194040 ).
18 Mając na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że organy słusznie uznały, że wobec ograniczonych możliwości finansowych przeznaczonych na ten cel, niemożliwe jest przyznanie skarżącemu pomocy celowej z tytułu ogrzewania mieszkania. Podkreślić trzeba także fakt, że skarżącemu przyznana została już pomoc na ogrzewanie mieszkania – decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r.
19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, słusznie wskazało – czego skarżący nie kwestionuje, że koszty opału przez niego ponoszone ujęte są w czynszu. Skoro bezspornym jest, że skarżący pobiera zarówno zasiłek stały jak i okresowy, to zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. winne być one przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, w tym na opłacanie czynszu.
20 Odnosząc się do rozmiaru pomocy społecznej udzielanej skarżącemu, Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, wysuwa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964r., nr 9, poz. 59 ze zm. ) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stąd też zważyć należy, czy oprócz pomocy publicznej, nie ma innych osób zobowiązanych do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego.
21 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 zgodnie z art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).
22 /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski
23 MB