Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r., IV SA/Po 742/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r., IV SA/Po 742/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata G. W. z dnia (...) r. w przedmiocie zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych p o s t a n a w i a odmówić zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 742/13, oddalił skargę M. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów wywiadów środowiskowych. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła adwokat T. S.

3 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (dalej: "NSA") poprzedzającej wydanie wyroku z dnia 03 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 245/14, Skarżącego reprezentował adwokat G. W., który następnie pismem z (...) r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, składając przy tym oświadczenie, iż koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części (k. 239–240).

4 W wyroku z dnia 03 czerwca 2015 r. NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż, jak wskazał w uzasadnieniu, przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postepowaniu określonym w art. 258–261 p.p.s.a. W związku z tym NSA wskazał, że po zwrocie akt do Sądu pierwszej instancji, ten Sąd rozpozna wniosek pełnomocnika zawarty w skardze kasacyjnej.

5 Postanowieniem z 05 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/po 742/13, referendarz sądowy tut. Sądu odmówił adw. G.W. zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

6 We wniesionym sprzeciwie, pełnomocnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 210 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie przy rozstrzyganiu wniosku o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy znajduje on tylko zastosowanie wyłącznie do kosztów postępowania między stronami, a nie w zakresie przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Na tej podstawie wniósł o zmianę postanowienia i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu.

7 W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik wskazał, że w dniu (...) r. został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie do pełnienia czynności przed NSA jako pełnomocnik z urzędu w sprawie skargi kasacyjnej Skarżącego od wyroku WSA z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 742/13. W ramach podjętych czynności pełnomocnik uczestniczył w rozprawie przed NSA w dniu 05 maja 2015 r. oraz 03 czerwca 2015 r. Po wydaniu wyroku w dniu 03 czerwca 2015 r. przez NSA, pismem z 16 lipca 2015 r. pełnomocnik zwrócił się do WSA o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, składając przy tym oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Zdaniem pełnomocnika, w świetle ugruntowanego orzecznictwa NSA, przepis art. 210 § 1 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania podczas przyznawania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu i w związku z tym nie było podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną Skarżącemu z urzędu.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

9 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 09 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658, zwanej dalej: "ustawą zmieniającą") przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a"), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

10 W niniejszej sprawie postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostało wszczęte w dniu 25 czerwca 2013 r. (data złożenia skargi w organie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy), przedmiotowy wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu złożono 16 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego), a więc w konsekwencji – wobec brzmienia art. 2 ustawy zmieniającej – do postępowania tego stosuje się w pewnym zakresie przepisy dotychczasowe, a w szczególności art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

11 W myśl art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie.

12 Natomiast zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przy czym przyznanie wynagrodzenia następuje niewątpliwie na wniosek pełnomocnika, co wynika już z generalnej, przestrzeganej przez polski system prawny, zasady, że bez zgody osoby zainteresowanej nie tylko nie można nikogo zobowiązać, ale nie można także przyznać jemu prawa (por. Z. Radwański, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2005, s. 25, Nb 62).

13 Na tym tle normatywnym należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmuje się – co potwierdza także treść zapadłego w niniejszej sprawie wyroku NSA o sygn. akt I OSK 245/14 – iż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. odnoszą się zasadniczo do kosztów postępowania między stronami, natomiast nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należne jemu od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a. Bliższa analiza odnośnych judykatów wskazuje jednak, że owo wyłączenie nie dotyczy określonego w art. 210 § 1 p.p.s.a. terminu do skutecznego zgłoszenia wniosku o przyznanie "należnych kosztów" – lege non distinguente: także kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W przeciwnym bowiem razie należałoby uznać, że ustawodawca w ogóle nie zakreślił terminu do złożenia takiego wniosku, co wydaje się trudne do zaakceptowania.

14 Poza tym przyjętą tu interpretację wspiera w rozpoznawanej sprawie treść uzasadnienia ww. wyroku NSA o sygn. akt I OSK 245/14, w którym wyraźnie wskazano, że po zwrocie akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Sąd ten rozpozna "wniosek pełnomocnika zawarty w skardze kasacyjnej".

15 Jak wynika z protokołów znajdujących się w aktach sprawy, na rozprawie przed NSA w dniu 05 maja 2015 r. adwokat G. W. złożył wyłącznie wniosek o odroczenie rozprawy, który został przez Sąd drugiej instancji uwzględniony. Z kolei na rozprawie w dniu 03 czerwca 2015 r. reprezentujący Skarżącego pełnomocnik złożył jedynie oświadczenie, iż wnosi i wywodzi jak skardze. Adwokat G. W. nie złożył natomiast wniosku o przyznanie jemu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną Skarżącemu z urzędu, jak i oświadczenia, iż nie zostały one opłacone przez Skarżącego choćby w części, co było wymogiem wynikającym z § 20 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

16 Mając na uwadze fakt, że złożony przez wnoszącą skargę kasacyjną, adwokat T. S., w treści tej skargi wniosek o przyznanie jej wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną Skarżącemu z urzędu, jak i oświadczenie, iż nie zostały one opłacone przez Skarżącego, nie mogły odnieść skutku wobec adwokata G. W., stwierdzić należy, że w świetle art. 210 § 1 p.p.s.a. utracił On uprawnienie do żądania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną Skarżącemu z urzędu. W związku z tym wniosek o zasądzenie ww. wynagrodzenia złożony przez Niego już po rozpoznaniu sprawy i zamknięciu rozprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny należy ocenić jako spóźniony.

17 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.