Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2008 r., IV SA/Po 740/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2008 r., IV SA/Po 740/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 maja 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r. IV SA/Po 96/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi Z. R. uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku nr [...].

3 Sąd podniósł, iż Kierownik Urzędu dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm. - dalej "ustawa o kombatantach")- przez przyjęcie, że organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz należy do kategorii określonych w art. 4 ustawy o kombatantach, wobec nie ujęcia danego obozu w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001r., nr 106, poz. 1154).

4 Zdaniem Sądu wykładnia językowa owego przepisu nie prowadzi do wniosku, że tylko pobyt w obozach wymienionych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozwala na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kombatantach.

5 Sąd wskazał, iż w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że o charakterze obozu decyduje nie jego nazwa, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, lecz jego funkcja w realizacji polityki eksterminacyjnej okupanta wobec Polaków, warunki życia w obozie, zadania obozu czy przyczyny osadzania w nim ludności polskiej (przykładowo- wyrok NSA z 6 lutego 1985- II SA 1789/84- OSP 12/85/240, akceptowany przez A. Świątkowskiego "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych, kombatantów, osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s. 75). Z badań historycznych wynika, że warunki pobytu w poszczególnych obozach przesiedleńczych, zwłaszcza podczas pierwszych wysiedleń w ramach pierwszego planu krótkofalowego (od początków listopada do 17 grudnia 1939 r.) były trudniejsze, niż w obozie Poznań- Główna (zwłaszcza w okresie od początku 1940 do likwidacji obozu), który wymieniono w § 6 rozporządzenia.

6 Umieszczenie w § 6 rozporządzenia takich obozów jak np. Poznań- Główna, Gniezno i Młyniewo, przy pominięciu innych obozów przesiedleńczych, w sytuacji, gdy deportacje ludności polskiej, żydowskiej i cygańskiej odbywały się pod nadzorem policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa III Rzeszy- wespół z placówkami i centralami przesiedleńczymi i podległymi im obozami dla wysiedlanych Polaków i Żydów ( M. Rutowska- op. cit. s. 28- 37, 40, 50), nie znajduje dostatecznego uzasadnienia historycznego. Nie ulega wątpliwości, że osoby osadzone w każdym z uprzednio wymienionych obozów przejściowych pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa; przyczyny represji miały charakter polityczny, narodowościowy, religijny bądź rasowy, a pobyt w tych miejscach odosobnienia miał charakter eksterminacyjny dla dzieci do lat 14 w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.

7 Sąd zauważył, iż Kierownik Urzędu z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i 4 kpa pominął fakty powszechnie znane, wskazujące na istnienie obozu przesiedleńczego w [...] i nie przeprowadził postępowania dowodowego celu ustalenia czy i w jakich warunkach Skarżąca w tym obozie przebywała.

8 Sąd nakazał Kierownikowi Urzędu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy ustalić warunki pobytu w obozie, przyczyny osadzenia w nim skarżącej i jej rodziny, charakteru i funkcji obozu w [...] w realizacji ludobójczej polityki okupanta wobec Polaków. Sąd wskazał, iż należy też przeprowadzić dowód z przedstawionych przez skarżącą dokumentów, a także zwrócić się o dodatkowe materiały do odpowiednich instytucji lub osób, jeśli w trakcie postępowania okaże się to konieczne.

9 Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym zaciągnięciu opinii Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich.

10 Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosła Z. R. wskazując, iż jest zaskoczona decyzją, która ignoruje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i jego uzasadnienie. Skarżąca podniosła również, iż wbrew twierdzeniem organu opartych na opinii Instytutu Pamięci Narodowej obóz w [...] nie był "punktem zbornym".

11 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając sprawę na skutek złożonego wniosku, po ponownym uzyskaniu opinii Instytutu Pamięci Narodowej, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...].

12 W uzasadnieniu organ wskazał, iż nie kwestionuje faktu pobytu skarżącej wraz z rodziną w obozie [...] oraz że zasadniczą kwestią sporną jest ocena charakteru obozu (miejsca odosobnienia). Organ powołując się na pisma Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wskazał, iż w [...] istniał tzw. punkt zborny, w którym przebywali wysiedleni Polacy i który podlegał władzom, które organizowały i przeprowadzały przesiedlenia. Organ podniósł, iż w okresie kiedy funkcjonował obóz w [...] przesiedleniami zajmował się specjalny sztab do wysiedleń Polaków i Żydów, jako organ roboczy Komisarza do Spraw Umacniania Niemczyzny.

13 Wysiedleńcy nie pozostawali w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy, toteż na tej podstawie obozy przesiedleńcze mimo że były miejscami odosobnienia, nie spełniają warunków art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach Organ podkreślił, iż zgodnie ze stanowiskiem Instytutu Pamięci Narodowej brak jest podstaw do uznania, by obóz w [...] był miejscem odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Organ zwrócił uwagę, iż wysiedleńcy przebywający w [...] nie pozostawali w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy, a po wtóre nie ma podstaw do przyjęcia, by pobyt dzieci w tym obozie miał charakter eksterminacyjny. Zdaniem organu z opinii Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu jednoznacznie wynika, że obóz w [...] nie spełnia wymogów art. 4 ust. 1 pkt1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach - zatem nie był to obóz koncentracyjny, więzienie lub ośrodek zagłady względnie obóz lub inne miejsca odosobnienia, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

14 Organ przyznał, iż opinia Instytutu Pamięci Narodowej nie jest dla niego wiążąca to jednakże nie można jej pominąć, skoro pochodzi od kompetentnego podmiotu, a inne dowody w sprawie tylko potwierdzają jej ustalenia. Jako taki dowód organ wskazał m.in. opracowanie Marii Rutkowskiej Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 (Instytut Zachodni, Poznań 2003, s. 163-169) z którego zdaniem organu nie wynika, iż warunki panujące w [...], gdzie wysiedleńcy zajmowali sale zlokalizowane w murowanym dworze wyposażonym w centralne ogrzewanie, elektryczność i bieżącą wodę miały charakter eksterminacyjny. Organ podniósł, iż dowody zaoferowane przez stronę nie dają podstaw do uznania, by osoby osadzone w [...] podlegały hitlerowskim władzom bezpieczeństwa.

15 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Z. R. podnosząc, iż odmowa przyznania uprawnień opiera się na:

16 1. trzech gołosłownych opiniach Instytutu Pamięci Narodowej, których główną tezą było twierdzenie, że obozy przejściowe były w istocie punktami zbornymi,

17 2. na zakwestionowaniu zdania umieszczonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że osoby osadzone w obozie przejściowym w [...] pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa . Skarżąca powołując się na notatkę z dnia [...] r. wskazała, iż w trakcie spotkania Naczelnik Wydziału III Departamentu Orzecznictwa w oparciu o przedłożone dokumenty uznał, iż Obóz Przejściowy w [...] był obozem znajdującym się pod nadzorem i w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy,

18 3. na przedstawieniu własnej opinii o charakterze i warunkach panujących w Obozie Przejściowym.

19 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż obszerne postępowanie dowodowe nie wykazało, że obóz w [...] posiadał cechy wskazane w art. 4 ust. 1 pkt1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach i w konsekwencji, aby pobyt w nim stanowił podstawę przyznania uprawnień kombatanckich. Organ podniósł również, iż skarżąca nietrafnie zinterpretowała przebieg rozmowy z dnia [...] r. dowolnie wywodząc, że pracownik Urzędu uznał, że obóz w [...]znajdował się pod nadzorem i w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy.

20 Pismem z dnia [...] r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę przesłanej przez organ argumentując, iż brak obozu przejściowego w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów nie wyklucza przyznania internowanym tam dzieciom i obywatelom uprawnień kombatanckich. Skarżąca podała również, iż organ nie kwestionował notatki ze spotkania aż do czasu kiedy wycofał się z ustalonych uzgodnień.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

23 W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

24 W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, iż Kierownik Urzędu rozpoznając sprawę ponownie, za pomocą dostępnych środków dowodowych winien ustalić charakter i zadanie obozu przesiedleńczego w [...] w realizacji niemieckiej polityki eksterminacyjnej wobec ludności polskiej.

25 Wobec powyższego zadaniem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy było przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia charakteru i zadań obozu przesiedleńczego oraz warunków w nim panujących.

26 Oceniając legalność zaskarżonej decyzji z tego punktu widzenia Sąd uznał, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

27 Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił w swym rozstrzygnięciu ocenę prawną, a przeprowadzając postępowanie wyjaśniające zrealizował wskazania co do zakresu postępowania administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. w sprawie IV SA/Po 96/05. Zakres przeprowadzonego postępowania administracyjnego, był zdaniem Sądu wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy.

28 Skarżąca upatrywała uprawnień kombatanckich w tym, iż w [...] r. wraz z matką i bratem w czasie wysiedlania z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa podlegała represjom, o których mowa w art. 1 ust 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. W szczególności przebywała w miejscach odosobnienia, w których według twierdzeń strony warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby osadzone pozostawały w dyspozycji Hitlerowskich Władz Bezpieczeństwa. Skarżąca twierdzi, że taki charakter miał obóz w [...].

29 Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego.

30 Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:

31 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

32 a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

33 b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

34 c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, (...).

35 Ust. 2 atr. 4 ustawy o kombatantach stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

36 Z informacji pozyskanych w toku postępowania administracyjnego nie wynika, by w [...] istniał obóz koncentracyjny, względnie było tam inne miejsce odosobnienia, w których przebywanie pozwalałoby uzyskać uprawnienia kombatanckie. (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c)).

37 Instytut Pamięci Narodowej (pismo z [...] r. ), po dokonaniu analizy materiałów będących w ich posiadaniu jak i dokumentów dostarczonych przez skarżącą (pismo starosty i dowód wystawiony przez Komendanta obozu w [...]) uznał, iż obóz w [...] nie spełnia warunków ustawy o kombatantach art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. c. Instytut Pamięci Narodowej zwrócił uwagę, iż wysiedlenie i przebywanie w obozach przesiedleńczych nie było represją objętą obecnie przepisami ustawy o kombatantach i osobach represjonowanych. Wyjątek stanowi przebywanie dzieli do lat 14 w obozach przesiedleńczych, w których pobyt miał charakter eksternistyczny. Instytut w piśmie z dnia [...] r. wskazał, iż wedle posiadanej wiedzy takim obozem nie był obóz w [...]. W obozie nie przeprowadzano selekcji i nie rozdzielano dzieci od rodziców. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, iż przypadki zgonów w obozie nie są znane, a młodsze i starsze dzieci w oczekiwaniu na przetransportowanie ich do Generalnego Gubernatorstwa, pozostawały pod opieką dorosłych.

38 Instytut Pamięci Narodowej wyjaśnił również, iż obozy przesiedleńcze i punkty zborne podlegały władzom, które organizowały i przeprowadzały przesiedlenia. W okresie między [...] a [...] r., a więc w okresie, kiedy funkcjonował obóz, a de facto punkt zborny w [...], przesiedleniami zajmował się specjalny sztab do wysiedleń Polaków i Żydów, jako organ roboczy Komisarza Rzeszy do Spraw Umacniania Niemczyzny. Wysiedleńcy nie pozostawali w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy, a żandarmi i policjanci pomocniczy pilnujący wysiedlonych w obozach przesiedleńczych i punktach zbornych, w tym w [...], byli częścią policji porządkowej stanowiącej organ wykonawczy władz administracyjnych.

39 W ocenie Sądu uprawnione było ustalenie organu, oparte na informacjach uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i naukowych źródłach historycznych, iż w obóz w [...] nie spełnia wymogów art. 4 ust. 1 pkt1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach. Jak słusznie wskazał organ opinie te nie mają charakteru wiążące to jednak mając na uwadze cele i zadania Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynikające z ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ( tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. , Nr 63 poz. 424 ze zm. ) uznać należy, iż uzyskane informacje miały charakter rzetelny i wiarygodny dając podstawy do niewadliwych ustaleń organu stanowiących z kolei zasadniczą podstawę faktyczną kwestionowanej decyzji. Wskazać również należy, iż opinia Instytutu Pamięci Narodowej znajduje potwierdzenie w dokumentach nadesłanych przez skarżącą. Wprawdzie z pisma Inspektora Żandarmerii wynika, iż zabronił on dodatkowego wyżywienia ze środków własnych aby zapobiec nierównościom to jednakże z opracowań Marii Rutkowskiej- pracownika naukowego Instytutu Zachodniego w Poznaniu, na które skarżąca się powołuje wynika, iż faktycznie istniała możliwość zdobycia dodatkowego jedzenia (Maria Rutkowska, Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 (Instytut Zachodni, Poznań 2003, s. 163-169).

40 Z akt sprawy nie wynika by skarżąca i jej rodzina podlegała represjom jakim podlegały osoby osadzane w obozach koncentracyjnych. Generalnie za obozy koncentracyjne uznaje się miejsca odosobnione, przeznaczone do izolacji, niewolniczej eksploatacji fizycznej i eksterminacji. Były one pilnie strzeżone, zaś w ich sąsiedztwie z uwagi na względy bezpieczeństwa nie mogły znajdować się żadne zabudowania. Osadzonych zmuszano do wykonywania wyniszczającej fizycznie pracy, przy stworzeniu celowo złych warunków bytowych, żywieniowych, sanitarnych. Reżim panujący w takich obozach był daleko surowszy niż warunki panujące w [...]. Jak wynika z opracowań na które powołuje się skarżąca i na co zwrócił uwagę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wynika, by warunki panujące w [...] miały charakter eksterminacyjny. Z opracowania Marii Rutkowskiej Obóz przesiedleńczy w Cerekwicy (październik-grudzień 1939 r.). Wysiedlenia ludności polskiej z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa w latach II wojny światowej (w: Zapiski Jarocińskie, Kwartalnik społeczno-kultularny Ziemi Jarocińskiej, Rok 2005 nr 1) wynika, iż budynek w którym przebywali przesiedleńcy posiadał dwie łazienki, ponadto wyposażony był w centralne ogrzewanie, wodociągi i światło elektryczne. Ponadto z przytoczonych ww. opracowaniu wspomnień osób przebywających w obozie wynika, iż w obozie raz w tygodniu był lekarz (str. 37 opracowania), nauczyciele uczyli starsze dzieci, organizowano pogadanki z historii sztuki oraz opowiadano o podróżach po świecie i spotkaniach z interesującymi ludźmi, osoby oprócz sprzątania i pomocy w kuchni nie były zmuszane do pracy. Sąd nie neguje, iż w [...] panowały trudne warunki oraz że obóz był ogrodzony i był pilnowany przez strażników to jednakże z obiektywnego punktu widzenia, biorąc pod uwagę warunki w nim panujące, nie można uznać, że pobyt w obozie stanowił represje w rozumieniu ustawy o kombatantach.

41 Wobec powyższego nie można uznać, iż obóz w [...] był hitlerowskim więzieniem lub obozem koncentracyjnym lub ośrodkiem zagłady. Obozu w [...]nie można również uznać za inne miejsce odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

42 Z akt sprawy, w tym z dokumentacji nadesłanej przez skarżącą, nie wynika, iż pobyt w [...] dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny. Jak wskazał Instytut Pamięci Narodowej przypadki zgonów w obozie nie są znane. Również z opracowań historycznych nie wynika, iż pobyt dzieci miał charakter eksterminacyjny. Pomimo pobytu w obozie dzieci pozostawały pod opieką rodziców, a dodatkowo, jak wskazano już wyżej, dzieci miały możliwość nauki oraz były wypuszczane z obozu wraz z rodzicami celem kontynuowania podróży do GG. Samo rozdzielenie rodzin i zakaz kontaktu w godzinach pomiędzy 20 a 8 rano nie oznacza, iż dzieci były odbierane rodzicom ani że obóz miał charakter eksterminacyjny. Powyższe wskazuje również, iż skarżącej nie można zaliczyć do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

43 W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż ocenę charakteru miejsca odosobnienia wpływają także warunki transportu z obozu. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 4.11.1982- III UZP 5/82, trafnie zwrócił uwagę na gehennę dzieci w czasie hitlerowskich akcji wysiedleńczo- pacyfikacyjnych i śmierć wielu dzieci w czasie transportu (OSNC 5-6/83/67 s. 22 akapit 1). W niniejszej sprawie skarżąca w dniu [...] r. została zwolniona z obozu z poleceniem udania się do majątku [...] w powiecie [...], gzie miała dotrzeć najpóźniej dnia [...] r. Powyższe wynika z dokumentu zatytułowanego Ausweis. W dokumencie tym wskazano również, iż matka skarżącej wraz z rodziną w trakcie podróży mogła się zatrzymać u swojej matki w [...]. Zatem również warunki transportu (zaprzęg konny, autobus oraz kolej) nie wskazują, iż obóz w [...] spełnia wymogi z art. 4 ust. 1 pkt1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach.

44 Należy również podać, iż trafne jest stanowisko organu, że osoby osadzone w obozie nie pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Z opracowań Marii Rutkowskiej wynika, iż ogólne zwierzchnictwo nad obozem sprawował landrat jarociński (urzędnik państwowy stojący na czele powiatu ziemskiego, który sprawował władzę administracyjną i policyjną), komendantem obozu był szef Żandarmerii, a faktycznie funkcję komendanta obozu pełnił inspektor Żandarmerii. Z powyższego wynika, iż obóz podlegał niemieckiemu zarządowi miasta. Osadzonych w obozie Polaków pilnowało 2 żandarmów oraz 12 policjantów z policji pomocniczej. W opracowaniu Marii Rutkowskiej Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 (Instytut Zachodni, Poznań 2003, s. 163) wskazano, iż pierwszą akcję wysiedleńczą Polaków w powicie jarocińskim przeprowadziły niemiecka żandarmeria oraz członkowie tzw. policji pomocniczej w skład której wchodzili prawie wyłącznie miejscowi Niemcy. Powyższe znajduje potwierdzenie w meldunku dowódcy okręgu Żandarmerii w Jarocinie nr [...] z dnia [...] r. kierowanego do Haupmannschaftsfürera w [...] z którego wynika, iż wysiedlenia dokonywane były przez żandarmerię.

45 Odmienna, subiektywna ocena skarżącej co do charakteru obozu w [...] nie może stanowić skutecznie podstaw do nabycia uprawnień kombatanckich z żądanego tytułu. Wprawdzie rację ma skarżąca, iż nie wymienienie określonego obozu w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości nie wyklucza przyznania internowanym tam dzieciom i obywatelom uprawnień kombatanckich i nakłada organ obowiązek poczynienia ustaleń czy ubiegająca się o przyznanie uprawnień osoba doświadczyła represji przebywając w miejscu odosobnienia, które wprawdzie nie zostało ujęte expressis verbis w rozporządzeniu (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., II OSK 1205/05, Lex nr 289293 oraz wyrok NSA z 17 października 2006 r., II OSK 122/05, Lex nr 315725) to jednakże postępowanie przeprowadzone przy ponownym rozpoznaniu sprawy i ustalenia w nim poczynione nie dają podstaw do przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich.

46 W ocenie Sądu postępowanie organu czyniło zadość wymogom stawianym mu przez przepisy art. 7 i 77 § 1 Kpa. Sam fakt przesiedlenia skarżącej i przebywania przez nią podczas przymusowego osiedlenia w trudnych warunkach bytowania w miejscowości [...] nie stanowią przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. Zgodnie z tytułem ustawy i jej preambuły wolą ustawodawcy było objęcie jej przepisami kombatantów oraz niektórych spośród innych osób będących ofiarami represji wojennych.

47 Organ, rozstrzygając w sprawie, kierował się wykładnią celowością tego przepisu i świetle tak określonego rozumienia przepisu dokonał oceny niewadliwie poczynionych ustaleń faktycznych. Rezultatem tego było prawidłowe uznanie iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej uprawnień kombatanckich.

48 Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi, uznając skargę za bezzasadną.

49 /-/I. Kucznerowicz /-/ P.Miładowski /-/ E. Makosz - Frymus

50 Za nieobecnego sędziego

51 /-/ P.Miładowski

52 KB/