Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2006 r., IV SA/Po 678/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2006 r., IV SA/Po 678/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak ( spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Wojewody z dnia [..]r. nr [..] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [..]r. nr [..] /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia [..]r. sygn. akt [..]Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z dnia [..]r. nr [..]oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [..]r. nr [..]o odmowie przyznania skarżącemu J.C. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż strona wniosła o zaliczenie w poczet wykonywania pracy w warunkach szczególnych, poza uznanym przez rozstrzygające w sprawie organy okresem 13 lat 4 miesięcy i 22 dni, okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych od [..]stycznia 1983 r. do [..] września 1986 r. w Fabryce K. w K.. Na potwierdzenie wykonywania w tym okresie pracy w warunkach szczególnych J. C. przedstawił pismo potwierdzające jego przeniesienie na stanowisko ślusarza oraz zeznania swoich ówczesnych przełożonych. Uchylając wydane w sprawie decyzje Sąd wskazał na sprzeczność zapisów w powołanych przez organ II instancji świadectwie pracy z dnia [..] grudnia 1988 r. oraz dokumentach otrzymanych z Archiwum Fabryki K.– Zakładów Metalowo-Chemicznych M., bowiem z treści pierwszego z dokumentów wynika, iż strona była zatrudniona od [..] marca 1982 r. do [..] października 1986 r. na stanowisku ślusarza, podczas gdy wydane z data [..] października 2001 r. świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach potwierdza jedynie ten okres od [..] września 1985 r. do [..]października 1986 r., gdy skarżący zatrudniony był na stanowisku kowala. Sąd zwrócił uwagę na brak jakiejkolwiek wzmianki w świadectwie pracy o zmianie stanowiska pracy oraz zaistnieniu podstaw do różnicowania pracy na stanowisku ślusarza na prace w warunkach szczególnych oraz zwykłych. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie innych ustaw (...) osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego nabywają oraz zachowują do niego prawo na zasadach obowiązujących do dnia [..]grudnia 2001 r.

3 Decyzją z dnia [..]r. nr [..] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Referatu Ewidencji Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w K. ponownie orzekł o odmowie przyznania J. C. zasiłku przedemerytalnego od dnia [..] września 2001 r. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ powołał przepisy art. 6 pkt 6 lit. b) oraz art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 6 z 2001 r. poz. 56 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [..]r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające dotyczące przebiegu pracy zawodowej strony w Fabryce K. w K., w ramach którego zapoznano się z aktami osobowymi pracownika. Na podstawie tych akt ustalono, iż w Fabryce K. strona została zatrudniona w dniu [..] marca 1982 r., początkowo na stanowisku sprzątacza, od [..] grudnia 1982 r. robotnika rozdziału robót, a od [..] stycznia 1983 r. ślusarza. Z dniem [..] września 1985 r. stronie powierzono obowiązki kowala-ślusarza i od tego dnia miał przyznany dodatek szkodliwy. Zdaniem organu tylko okres pracy na tym stanowisku można uznać za pracę w warunkach szkodliwych, zgodnie z wykazem A Dział III poz. 79 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. do prac takich zaliczane jest wyłącznie kucie ręczne w kuźniach przemysłowych oraz obsługa młotów mechanicznych. Organ wyjaśnił, iż w oparciu o dokumentacje zawartą w aktach osobowych strony z data [..] marca 2005 r. sporządzone zostało nowe świadectwo pracy, uwzględniające wszystkie stanowiska pracy, jakie strona zajmowała w Fabryce K. W tych okolicznościach uznano, iż skoro strona nie legitymuje się wymaganym okresem 15 lat zatrudnienia w warunkach szczególnych, to wnioskowany zasiłek przedemerytalny nie może zostać przyznany.

4 W odwołaniu od powyższej decyzji, datowanym na dzień [..]r. J. C. nie zgodził się z jej treścią, a w szczególności ustaleniem, iż nie ma dokumentu potwierdzającego zajmowane na Wydziale [..]stanowisko kowala od dnia [..]stycznia 1983 r. do dnia [..]września 1986 r. Zdaniem odwołującego się nie zwrócono uwagi na karty płac oraz oświadczenia świadków, które potwierdzają wykonywanie przez niego pracy uznawanej za pracę w warunkach szczególnych. Podniósł także, że przedmiotowy zasiłek będzie jedynym źródłem jego utrzymania. Do odwołania J. C. załączył karty płac dot. lat 1982 - 1986, zeznania trzech świadków – [..],[..]oraz [..], karty potwierdzające zmiany stanowiska-uposażenia w ilości 3 sztuk.

5 Decyzją z dnia [..]. Nr [..], opartą na przepisach art. 138 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.-dalej k.p.a.) art. 37j ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001), Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż została ona wydana Sądu z dnia [..] grudnia 2004 r. Zdaniem organu odwoławczego został dokładnie wyjaśniony przebieg pracy zawodowej J.C., w wyniku czego pracodawca wydał nowe świadectwo pracy, który to dokument posłużył do szczegółowego ustalenia okresów pracy w warunkach szczególnych. Organ wyjaśnił, iż załączone do odwołania listy płac również zostały poddane sprawdzeniu przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w ramach ustalania przebiegu pracy zawodowej strony, lecz efekty tych działań były odmienne od oczekiwanych przez stronę. Odnosząc się do zarzutu pominięcia zeznań świadków organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu; wymagane jest więc świadectwo pracy potwierdzające wykonywanie pracy w warunkach szczególnych.

6 W skardze na powyższą decyzję J. C. wniósł o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz wskazując, iż w celu wyjaśnienia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych wystąpił do Sadu Rejonowego w K., który uznał się niewłaściwy i sprawę przekazał do Powiatowego Urzędu Pracy w K.. Wyjaśnił, iż przez cały okres zatrudnienia w Fabryce K. pracował na Wydziale [..], co zapisano w dokumentach i co oznaczało, że wykonywał pracę na stanowisku [..]. Wyjaśnił, iż przez cały okres zatrudnienia w tej fabryce pracował na wydziale ślusarni, jako kowal.

7 W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniając, iż podnoszone w skardze argumenty nie dają podstaw prawnych do jej uwzględnienia.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

9 Skarga okazała się zasadną.

10 Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej podjęcia. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

11 Uchylając wydane wcześniej w tej sprawie decyzje sąd administracyjny wskazał na konieczność wyjaśnienia przebiegu pracy skarżącego w okresie jego zatrudnienia w Fabryce K. w K. i w konsekwencji ustalenie, czy w spornym okresie od dnia [..]stycznia 1983 r. do [..] sierpnia 1985 r. skarżący wykonywał pracę w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ I instancji oraz argumentacja przyjęta w uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji nie pozwalają uznać, iż ponad wszelką wątpliwość należy wykluczyć możliwość uwzględnienia tego okresu jako uprawniającego skarżącego do niższego progu emerytalnego i w konsekwencji przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.

12 Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 37j ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a wyżej wskazanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w jej brzmieniu obowiązującym w dniu zarejestrowania skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy, co miało miejsce [..]września 2001 r. Zgodnie z tym przepisem zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1a tej ustawy okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Takimi odrębnymi przepisami są przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zmianami).

13 W okresie od [..] marca 1982 r. do [..]października 1986 r. skarżący był zatrudniony w Fabryce K. w K., przy czym jako zatrudnienie w warunkach szczególnych uwzględniono wyłącznie okres od [..]września 1985 r. do [..] października 1986 r., kiedy to w jego dokumentacji pracowniczej oraz wydanym na jej podstawie świadectwie zatrudnienia w warunkach szczególnych odnotowano zatrudnienie na stanowisku ślusarza-kowala. Wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji skarżący przedłożył kserokopie list płac za cały okres zatrudnienia w tej Fabryce oraz oświadczenia trzech świadków, które to dokumenty w ocenie Sądu zostały bezpodstawnie pominięte przez rozpatrujące sprawę organy administracji publicznej. Uwzględniając jako dowód na okoliczność zatrudnienia w warunkach szczególnych wystawione skarżącemu świadectwo pracy oraz świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych organy administracji obu instancji odwołały się do treści art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis ten dodany został przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. zmieniającej wyżej wskazaną ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 12 września 2001 r. i od początku wywoływał wiele kontrowersji. Jego niekonstytucyjny charakter podnoszony był zarówno przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądowe, stąd stosunkowo szybko został z ustawy usunięty, co nastąpiło przepisem art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 19 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 154 poz. 1793). Wobec zmiany stanu prawnego w tym zakresie i przez to braku możliwości rozpatrzenia konstytucyjności art. 37j ust. 1a ustawy przez Trybunał Konstytucyjny, a w konsekwencji zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145a k.p.a., rozważenia wymaga, czy organy administracji w sposób prawidłowy przepis ten zastosowały, w tym czy przeprowadziły postępowanie z zachowaniem procedury określonej przepisami k.p.a.

14 Zgodnie z art. 75 §1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguły tej nie mogą ograniczać przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), do którego treści odsyła przepis art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Tym samym okresy zatrudnienia w warunkach szczególnych nie muszą być dowodzone tylko za pomocą dokumentów. Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności gdy strona postępowania kwestionuje wiarygodność zawartych w nich zapisów, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia skarżącego na okoliczność wykonywania w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych są poparte załączonymi do odwołania listami płac za lata 1982-1986 oraz oświadczeniami świadków. Z treści list płat wynika, iż dodatek z tytułu szkodliwości skarżący otrzymywał już w 1982 roku, przez cały okres zatrudnienia w Fabryce. Również w złożonym oświadczeniach wskazani świadkowie dowodzą, iż zarówno w spornym okresie, jak i później pracował on na tym samym wydziale [..]i wykonywał prace przy kuciu sprężyn oraz cięcia na gumówce. Powyższe dowody wskazują, iż w spornym okresie skarżący mógł wykonywać zatrudnienie w szczególnych warunkach, co w konsekwencji uprawniałoby do otrzymania zasiłku przedemerytalnego. Zważyć jednakże należy, iż zgodnie z §2 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu. W świetle powyższego w rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia wymaga jaki charakter miał otrzymywany przez skarżącego dodatek z tytułu szkodliwości, komu, z jakiego tytułu, na jakich zasadach i w jakiej wysokości był przyznawany w tym zakładzie. W ocenie Sądu dodatkowego wyjaśnienia wymaga także przebieg pracy zawodowej skarżącego w spornym okresie. W tym zakresie organy obu instancji oparły się na analizie akt osobowych skarżącego oraz zmienionego na tej podstawie świadectwa pracy. Tymczasem w ocenie Sądu nie można pominąć takich okoliczności, na które skarżący wskazuje, jak jego zatrudnienie przez cały ten czas na tym samym wydziale [..] (co jest odnotowane w załączonej do akt dokumentacji – kata akt administracyjnych nr [..] i [..]) oraz oświadczenia świadków odnośnie prac, które wówczas mu powierzono, które to prace, w świetle twierdzeń skarżącego, zaliczane były do prac w szczególnych warunkach. W świetle powyższego brak merytorycznego ustosunkowania się organów obu instancji do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji uznać należy za wadę postępowania - naruszenie art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu również argumentacja przyjęta w tym zakresie w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji wskazuje, że uzasadnienia te nie spełniają wymogu określonego w art. 107 §3 k.p.a. Zważyć należy, iż odnosząc się do załączonych do odwołania dowodów w postaci list płac organ odwoławczy wyjaśnił, iż dokumenty te zostały zbadane przez organ I instancji i zostały uwzględnione przy podejmowaniu decyzji. Tymczasem do akt administracyjnych sprawy organ I instancji dowodów tych nie załączył, a w podjętej decyzji nie wyjaśnił dlaczego otrzymywany w okresie zatrudnienia w Fabryce dodatek z tytułu szkodliwości nie dowodzi, w jego ocenie, wykonywania przez stronę pracy w warunkach szczególnych oraz istnienia uprawnienia do niższego progu emerytalnego.

15 Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia.

16 Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji dokona oceny merytorycznej przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, kierując się wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku, poczyni również ustalenia w zakresie, w jakim przyczyni się to do wyjaśnienia sprawy, a staranną ocenę dowodów zawrze w uzasadnieniu przyszłej decyzji.

17 /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski

18 jf