Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2022 r., IV SA/Po 371/22

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2022 r., IV SA/Po 371/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania urlopu dziekańskiego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej M. R. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Skarżąca M. R., reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], w przedmiocie przyznania urlopu dziekańskiego, zaskarżając ją w całości.

3 W skardze wyjaśniono, że M. R. zwróciła się w dniu [...] listopada 2021 r. do Prodziekana ds. studenckich Wydziału A. (zwanego dalej także "Prodziekanem") o "przyznanie urlopu od zajęć z możliwością udziału i przystępowania do określonych zaliczeń i egzaminów przewidzianych w programie studiów magisterskich na kierunku L. zgodnie z §44 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] w związku z ciążą." W związku z brakiem zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę, Prodziekan wezwał Skarżącą do przedłożenia takiego zaświadczenia. Zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2021 r. z rozpoznaniem "CII PII 9 tyg. + 5 dni" wystawione przez lek. H. R. specjalistę położnictwa i ginekologii, zostało przedłożone Prodziekanowi w dniu [...] grudnia 2021 r.

4 W dniu [...] lutego 2022 r. Prodziekan wyraziła zgodę na urlop długoterminowy "od [...] grudnia 2021 do [...] września 2022", wskazując że zaświadczenie lekarskie zostało przedstawione [...] grudnia 2021 r. W uzasadnieniu wskazano, że jest to "zarządzenie na podstawie § 44 Regulaminu studiów", wskazano także, że od zarządzenia przysługuje w terminie 14 dni od jego dostarczenia odwołanie do rektora, które składa się za pośrednictwem dziekana.

5 Dalej wskazano, że w odwołaniu Skarżąca zawnioskowała o ponowne rozpatrzenie jej wniosku urlopowego i przyznanie jej urlopu od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia [...] listopada 2021 r. Jak wskazano, już od tego dnia stan Skarżącej był na tyle ciężki, że uniemożliwił jej dalsze uczestnictwo w zajęciach kursowych oraz przystępowanie do zaliczeń i egzaminów. Skarżąca zadeklarowała także gotowość złożenia dalszych wyjaśnień i uzupełnienia ewentualnych braków formalnych.

6 Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Prorektor ds. studenckich i kształcenia Uniwersytetu im. A. (zwany dalej "Prorektorem") utrzymał w mocy decyzję Prodziekana ds. studenckich Wydziału [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie przyznania urlopu dziekańskiego na studiach stacjonarnych 2L drugiego stopnia na kierunku L. w roku akademickim [...]. W podstawie rozstrzygnięcia podano art. 75 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 z późn. zm.) oraz § 44 Regulaminu studiów [...] (uchwała nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] z późn. zm.), art. 104 i art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.).

7 9. Reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, M. R. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe rozstrzygnięcie Prorektora. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

8 Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 2 p.p.s.a., sformułowano wnioski o uwzględnienie skargi oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prodziekana z dnia [...] lutego 2022 r., w części w której odmówiono Skarżącej przyznania urlopu za okres od dnia złożenia wniosku w dniu [...] listopada 2022 r. do dnia [...] grudnia 2022 r., to jest dotyczącej terminu, od którego udzielono urlopu od zajęć w związku z ciążą (od dnia [...] grudnia 2021 r.). Dodatkowo, ewentualnie w razie uznania, że żądanie udzielenia urlopu jest niepodzielne, a decyzje nie mogą zostać uchylone w części, wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji w całości, tak by ponownie rozpatrując sprawę organy Uczelni udzieliły Skarżącej urlopu od zajęć w związku z ciążą od dnia złożenia wniosku urlopowego, tj. od dnia [...] listopada 2021 r. Nadto, wniesiono o zasądzenie od Rektora na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm prawem przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, przy czym uczestnicy będą przebywać poza budynkiem Sądu.

9 W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2022 r. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem - jak wskazał - zaskarżony akt nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem podlegającym kontroli sądów administracyjnych, ewentualnie o oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

10 Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi - po pierwsze - Rektor zaakcentował, że przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia urlopu od zajęć wydane na podstawie aktu wewnętrznego - Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] (t.j. uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.). Dodano, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, sprawa udzielenia urlopu od zajęć nie należy do spraw studenta, które byłyby rozstrzygane w trybie decyzji administracyjnych w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podkreślono, że w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183), gdzie w art. 207 ust. 1 wskazano, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce enumeratywnie wskazuje sprawy studenckie załatwiane w drodze decyzji administracyjnych oraz inne sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zwrócono uwagę, że w drodze decyzji administracyjnej orzeka się o odmowie przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3 p.s.w.n.), stwierdzeniu nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5 p.s.w.n.), świadczeniach pomocy materialnej dla studentów (art, 86 ust. 2 p.s.w.n.), skreśleniu z listy studentów (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.), zwolnieniu cudzoziemca z opłat za studia (art. 324 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n.). Dodatkowo zgodnie z p.s.w.n. dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego także na rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia aktu wydawanego przez samorząd studencki niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutu uczelni, regulaminu studiów lub regulaminu samorządu (art. 110 ust. 8 p.s.w.n.), decyzję Rady Doskonałości Naukowej w sprawie nabycia uprawnień równoważnych uprawnieniom wynikającym z posiadania stopnia doktora habilitowanego (art. 226 ust. 5 p.s.w.n.), prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 318 p.s.w.n.), rozstrzygnięcie nadzorcze ministra w sprawie stwierdzenia nieważności aktu uczelni niezgodnego z prawem (art. 427 ust. 3 p.s.w.n.). W ocenie Rektora, niedopuszczalne jest zatem złożenie skargi na rozstrzygnięcie Rektora w przedmiocie udzielenia urlopu od zajęć, gdyż art. 85 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 4 pkt 1 p.s.w.n. nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Jak podniósł Rektor, ustawodawca świadomie nie przewidział wydawania decyzji administracyjnych w tym przedmiocie, pozostawiając uczelni publicznej, w granicach przyznanej autonomii, ustalenie w Regulaminie studiów organizacji studiów, w tym szczegółowego trybu i zasad udzielania urlopów od zajęć w granicach wyznaczonych przepisami art. 85 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 4 pkt 1 p.s.w.n. (por. art. 75 ust. 1 p.s.w.n.).

11 Po drugie, Rektor zwrócił uwagę, że decyzja w sprawie udzielenia urlopu od zajęć nie może być również przedmiotem skargi, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przywołując postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 30/22, Rektor podniósł, że nie może zostać uznana za akt podlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zaskarżona decyzja Rektora wydana na podstawie § 44 i § 71 Regulaminu studiów UAM. Skoro bowiem organizację studiów określa Regulamin studiów to uznać należy, że ustawodawca nie zdecydował się poddać takiego aktu kontroli sądów administracyjnych.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

13 Skarga podlega odrzuceniu.

14 Przed merytoryczną oceną wniesionej skargi obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy akt lub czynność podlegający zaskarżeniu dotyczy kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), przedmiotem sądowej kontroli mogą być akty inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

15 Skarżąca wywodzi, że decyzja w sprawie udzielenia studentowi urlopu od zajęć, stanowi akt z zakresu administracji publicznej, a co za tym idzie, podlega ona sądowej kontroli. W ocenie Sądu stanowisko powyższe uznać należy za błędne.

16 Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. 2022, poz. 574) uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Zakres normatywny ustępu 2 przepisu art. 9 stanowi realizację przepisu art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. Według zaś z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy, organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Uchwalanie regulaminu studiów należy do zadań senatu (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).

17 Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce studentce w ciąży nie można odmówić zgody na urlop od zajęć, przy czym urlop ten jest udzielany - na zasadach określonych w regulaminie studiów.

18 W tym miejscu należy podkreślić, że ustawodawca w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przyznając organom uczelni możliwość uregulowania organizacji uczelni i toku studiów, nie poddał kontroli sądów administracyjnych wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni. W ustawie wskazano wyraźnie przypadki, w których wydawane są decyzje administracyjne. Przyjęte rozwiązanie wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii. W konsekwencji kognicji sądów administracyjnych podlegają tylko decyzje organów uczelni mające wyraźną podstawę prawną w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z jej regulacjami w drodze decyzji administracyjnej orzeka się o: odmowie przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzeniu nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), świadczeniach pomocy materialnej dla studentów (art. 86 ust. 2 ustawy), skreśleniu z listy studentów (art. 108). Ponadto ustawa dokładnie określa inne sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, tj.: na rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia aktu wydawanego przez samorząd studencki niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutu uczelni, regulaminu studiów lub regulaminu samorządu (art. 110 ust. 8); na decyzję Rady Doskonałości Naukowej w sprawie nabycia uprawnień równoważnych uprawnieniom wynikającym z posiadania stopnia doktora habilitowanego (art. 226 ust. 5); na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 318); na rozstrzygnięcie nadzorcze ministra w sprawie stwierdzenia nieważności aktu uczelni niezgodnego z prawem (art. 427 ust. 3).

19 Przepis art. 85 cytowanej ustawy nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w przedmiocie udzielenia urlopu od zajęć.

20 W doktrynie i orzecznictwie za utrwalony uznać należy pogląd zgodnie z którym zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków użytkowników zakładu przesądzające. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące postawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. statucie uczelni czy w regulaminie studiów, będą to akty zakładowe wewnętrzne, które dotyczą indywidualnie określonego członka zakładu, które jednak nie odnoszą się do nawiązania, bądź rozwiązania stosunku łączącego go z zakładem. Tego rodzaju aktem opartym na wewnętrznym źródle prawa jest rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia urlopu od zajęć, które nie stanowi decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądu.

21 W ocenie Sądu przedmiotowe rozstrzygnięcie nie może być również przedmiotem skargi, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, zaś rozstrzygnięcia uczelni mające podstawę prawną w takich wewnętrznych źródłach prawa, jak regulamin studiów, mają charakter aktów wewnętrznych i nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, Baza NSA). Skoro organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów to uznać należy, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich aktów podejmowanych w indywidualnych sprawach kontroli sądów administracyjnych. W związku z powyższym uznać należało, że kwestia udzielenia studentce urlopu od zajęć dotyczy stosunku wewnętrznego pomiędzy zakładem a tym studentem i tym samym nie mieści w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Kwestie te podlegają weryfikacji tylko i wyłącznie w trybie i na zasadach określonych w statucie uczelni oraz regulaminie studiów, a zatem nie można ich uznać za akty o charakterze zewnętrznym. Nie wymagają one wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądowej, bowiem nie wywierają bezpośrednio jakiegokolwiek skutku na zewnątrz, w postaci nawiązania, odmowy nawiązania, przekształcenia bądź rozwiązania stosunku zakładowego. W konsekwencji takie akty lub czynności podejmowane w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądowej.

22 Kwestia prawidłowości działań organów Uczelni w tym zakresie (udzielenia studentce urlopu) zostanie natomiast poddana kontroli Sądu, w przypadku gdy wobec Skarżącej zostanie wydane inne rozstrzygnięcie Rektora - a mianowicie - w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a Skarżąca skorzysta z możliwości zaskarżenia go, gdyż jest ono podlegającym kontroli sądowej aktem dotyczącym uprawnienia podmiotu niepowiązanego organizacyjnie z organem wydającym dany akt, a to na skutek rozwiązania ze studentem uczelni stosunku zakładowego. W ramach takiego postępowania sądowoadministracyjnego weryfikacji podlegać będą mogły podstawy do wydania rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów, w szczególności wynikające z przyznanego uprawnienia związanego z rodzicielstwem.

23 Stwierdzenie powyższego oznacza, skarga w niniejszej sprawie, jako dotycząca czynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia.

24 O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł orzeczono stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).