Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2016 r., IV SA/Po 282/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2016 r., IV SA/Po 282/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania N. P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]

3 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji odmówił przyznania N. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem - A. P.. Jako powód odmowy organ I instancji wskazał przekroczenie kryterium dochodowego warunkującego prawo do świadczenia.

4 Dalej organ wskazał, iż od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie wskazując na wydatki konieczne, które jego rodzina ponosi oraz podkreślając, iż ustawowe kryterium dochodowe nie jest adekwatne do wydatków.

5 W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że akta sprawy wskazują, że w skład osób, których dochody bierze się pod uwagę przy ustalaniu prawa do zasiłku wchodzą N. P., jego syn N. P. oraz Janina i A. P.. Dochód N. P. uzyskany w 2013 r. z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego uznany został za dochód utracony, z tego względu, iż otrzymywał go do dnia [...] maja 2013 r. Syn N. P. - N. P. nie posiada żadnego dochodu. Dochodem 4-osobowej rodziny są więc dochody rodziców wnioskodawcy - A. P. [...] zł rocznie i J. P. – [...] zł rocznie. Łącznie dochód rodziny wyniósł [...] zł, co miesięcznie w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...]zł.

6 Dochód rodziny przekracza więc ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł (a nie jak wskazał organ I instancji o kwotę [...]zł).

7 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł N. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

8 W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ nie wziął pod uwagę konkretnego przypadku dot. skarżącego w przedmiocie dochodów rodziny ( emerytura ojca i matki [...] zł miesięcznie) umniejszonych o tzw. wydatki sztywno-konieczne. Skarżący wskazał, iż wydatkami tymi są: opłata za pobyt w Zakładzie Pielęgniarsko-Opiekuńczym w [...] matki skarżącego J. P. przeciętnie [...] zł. miesięcznie - w tym leki, opłaty za gaz - [...] zł. za 2 miesiesiące; prąd - [...] zł za 2 miesiące, woda i ścieki [...] zł. za 2 miesiące, telefon - [...] zł. miesięcznie oraz inne [...] zł. miesiesięcznie (lekarz, leki, podatki, ubezpieczenia).

9 Skarżący wskazał, iż jego matka przebywa w prywatnym zakładzie opiekuńczym jak wyżej i oczekuje na przyjęcie "poza kolejnością" w Domu Opieki Społecznej w P., przewidywane przyjęcie koniec 2016 r. Ponadto skarżący wskazał, że obydwoje rodzice są niepełnosprawni w stopniu znacznym, niezdolni do samodzielnej egzystencji. Natomiast on sam jest niepełnosprawnym w stopniu lekkim i leczy się w poradni zdrowia psychicznego z powodu depresji oraz w poradni neurochirurgicznej z powodu schorzeń kręgosłupa.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

13 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Nowelizacja ta jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

14 Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

15 Specjalny zasiłek opiekuńczy jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (aktualnie jest to kwota [...]zł.).

16 Odnośnie kryterium dochodowego wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji.

17 W komunikacie Trybunału Konstytucyjnego po wokandzie czytamy, iż "posłużenie się kryterium dochodu rodziny w celu sprawdzenia jej sytuacji finansowej nie jest zatem arbitralne. Służy dokonaniu oceny czy podmiot ubiegający się o wsparcie rzeczywiście potrzebuje pomocy finansowej. W szczególności wymaga by wpierw ocenić zdolności zaspokajania własnych potrzeb egzystencjonalnych przez samego niepełnosprawnego, a potem również przez jego najbliższą rodzinę, która w sposób oczywisty zobowiązana jest do troski o swoich bliskich. Dopiero obiektywny brak możliwości zaspokojenia tych potrzeb uzasadnia oczekiwanie pomocy ze strony całego społeczeństwa". Takie stanowisko zostało już zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 1082/15 i w wyroku z dnia 23 października 2014 r. sygn. IV SA/Po 971/14, CBOSA).

18 Przepis art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

19 Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

20 Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z definicją ustawową (art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych), ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

21 W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że rodzina skarżącego przekracza określone kryterium dochodowe

22 W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił, że do członków rodziny, których należy brać pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny należy N. P. i jego syn N. P. oraz J. i A. P.. Jak wynika z akt sprawy i co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą dochodem 4 osobowej rodziny są dochody rodziców wnioskodawcy tj. dochód A. P. [...] zł rocznie i J. P. – [...] zł rocznie. Łącznie więc dochód rodziny wyniósł [...] zł, co miesięcznie w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...]zł.

23 Zatem nie ulega wątpliwości, iż kryterium dochodowe w niniejszej sprawie zostało przekroczone.

24 Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji wnioskodawczyni i jej rodziny. Jednak wyjaśnia, że jak wynika ze wskazanych regulacji prawnych, wydatki strony związane z kosztami utrzymania rodziny, w postępowaniu o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie mają wpływu na ustalenie dochodu - w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym zarzut skargi dotyczący tej kwestii należy uznać za niezasadny.

25 Ponadto wskazać należy, iż nawet gdyby uznać, że za członka rodziny nie może być uznana J. P. z uwagi na jej pobyt w prywatnym zakładzie opiekuńczym, to również w takiej sytuacji mielibyśmy do czynienia z przekroczeniem kryterium dochodowego. W takiej sytuacji dochodem 3 osobowej rodziny (z wyłączeniem J. P.) byłby wyłącznie dochód A. P. [...] zł rocznie, co miesięcznie w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...]zł.

26 Zatem również, co wskazano wyżej, mielibyśmy do czynienia z przekroczeniem kryterium dochodowego.

27 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.