Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2011 r., IV SA/Po 219/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2011 r., IV SA/Po 219/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Apelacyjnego w P. na uchwałę Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania stwierdza nieważność uchwały Rady Miejskiej L. nr [...] z dnia [...] 2008 r. w sprawie ustalenia w L. Strefy Płatnego Parkowania zmienionej uchwałą Rady Miejskiej L. nr [...] z dnia [...] 2009 r. w części dotyczącej paragrafu 1 punktu 3 ustalającego opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie Płatnego Parkowania, w zależności od podstrefy i w części dotyczącej punktu 1.1 i 1.2 załącznika nr 3 do uchwały.

Uzasadnienie

2 Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w P. działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej L. nr XXVIIII/321/2008 z dnia 30 grudnia 2008 r. w przedmiocie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania (Dz.Urz.Woj.Wlkp. z 2009 r. Nr 20, poz. 324) – w części – dotyczącej § 1 pkt 3 i w części dotyczącej pkt 1.1. i 1.2 załącznika nr 3 do uchwały i wniósł o stwierdzenie jej nieważności.

3 W uzasadnieniu skargi wskazano, że stawki opłat określone w załączniku do uchwały w pkt 1.1 i 1.2 - za drugą i trzecią godzinę - parkowania naruszają art.13b ust.5 ustawy o drogach publicznych. Prokurator wskazał, że stawki opłat za parkowanie mogą być różnicowane w zależności od miejsca parkowania. Przy ustalaniu stawek uwzględnia się progresywne narastanie opłaty przez pierwsze trzy godziny parkowania, przy czym progresja nie może przekraczać powiększenia stawki opłaty o 20% za kolejne godziny w stosunku do stawki za poprzednią godzinę parkowania. Prokurator podkreślił, że zakwestionowane stawki przekraczają dopuszczalne 20% powiększenia stawki opłaty. W związku z uwarunkowaniami technicznymi parkomatów, które - jak wskazano - nie przyjmują monet o nominale mniejszym niż 10 groszy oraz zgodnie z zapisami cytowanej ustawy, opłaty te – jak wyjaśnił Prokurator - winny wynosić:

4 w podstrefie A - czerwonej:

5 – Za 2 godzinę 2,80 zł (max. 2,88 zł)

6 – Za 3 godzinę 3,30 zł (max. 3,36 zł)

7 w podstrefie B - żółtej:

8 – Za 2 godzinę 1,40 zł (max. 1,44 zł)

9 – Za 3 godzinę 1,60 zł (max. 1,68 zł)

10 W odpowiedzi na skargę wskazano, ze w dniu 24 lutego 2011 r. Rada Miejska L. podjęła uchwałę nr V/69/2011 w sprawie zmiany uchwały Nr XXVIIII/321/2008 Rady Miejskiej L. z dnia 30 grudnia 2008r. w sprawie ustalenia w L. Strefy Płatnego Parkowania, zmienionej uchwałą nr XXI/358/2009 z dnia 31 marca 2009r. (Dz.Urz.Woj.Wlkp. z 2011 r. Nr 99, poz. 1675) Jak wyjaśniono, że na mocy § 1 noweli do omawianej uchwały w pkt 1.1 załącznika za drugą i trzecią godzinę ustalono opłatę w wysokości odpowiednio 2,80zł oraz 3,30 zł, a w pkt 1.2 za drugą i trzecią godzinę ustalono opłatę w wysokości odpowiednio 1,40 zł oraz 1,60zł. Jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, ponieważ Rada Miejska L. w zaskarżonej uchwale usunęła zapisy naruszające prawo, postępowanie o stwierdzenie nieważności uchwały części stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym wniesiono o umorzenie postępowania.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem - w ustalonym stanie faktycznym - zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały - w części - dotyczącej paragrafu 1 pkt 3 ustalającego opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie Płatnego Parkowania, w zależności od podstrefy, a także - w części punktów - 1.1 i 1.2 załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, czego domagał się Prokurator.

13 Uprzedzając dalsze, merytoryczne rozważania w niniejszej sprawie podkreślić należy, że uzasadnienie każdego wyroku stanowi jego integralną część (por. wyrok NSA z 11.02.2009 r., sygn. II OSK 1499/07). Dlatego też podkreślić należy, że Sąd orzekając w rozpoznawanej sprawie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały - w części - dotyczącej jej paragrafu 1 pkt 3. Ponadto niniejszym wyrokiem przesądzono o nieważności punktów 1.1 i 1.2. załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, jednak - co nie może budzić uzasadnionych wątpliwości - stwierdzona nieważność dotyczy tej części wskazanych punktów, w której punkty te określają opłaty w wysokości przekraczającej dopuszczalne powiększenia stawek. Jakkolwiek w sentencji wyroku Sąd w sposób jednoznaczny wskazał, iż stwierdza nieważność "w części dotyczącej punktów 1.1 i 1.2 zał. nr 3 do uchwały" to zważywszy na przyjętą przez Radę Miasta L. konstrukcję tych podpunktów, troska o prawidłowe zrozumienie motywów rozstrzygnięcia Sądu, powoduje, że zaakcentowania wymaga fakt, iż nieważność punktów 1.1 i 1.2. zał. nr 3 do uchwały stwierdzona została – w tej części – w której przepisy te naruszały prawo. Wnikliwa analiza treści załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały nie może zatem prowadzić do innych wniosków niż te, że w przypadku punktu 1.1 zał. nr 3 Sąd stwierdził nieważność – w tej części – którą punkt ten stanowił, iż w podstrefie cenowej A – czerwonej opłata jednorazowa za drugą godzinę wynosi 3,00 zł, natomiast za trzecią godzinę 3,60 zł. Natomiast w przypadku pkt 1.2 zał. nr 3 Sąd stwierdził nieważność – w tej części – która stanowiła, iż w podstrefie cenowej B – żółtej opłata za drugą godzinę wynosi 1,50 zł, natomiast za trzecią godzinę 1,80 zł. W tym, bowiem zakresie – co pozostawało bezsporne w toku całego postępowania – pkt. 1.1 i 1.2 zał. nr 3 do zaskarżonej uchwały naruszały przepisy prawa.

14 Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje również, że punkty 1.1 i 1.2 załącznika nr 3 do uchwały Rady Miejskiej L. nr XXVIII/321/2008 – w części zakwestionowanej - przez składającego w niniejszej sprawie skargę Prokuratora, jak również paragraf 1 pkt 3 tej uchwały zostały uchylone uchwałą Rady Miejskiej L. z dnia 24 lutego 2011 r. nr V/69/2011 w sprawie zmiany uchwały Rady Miejskiej L. nr XXVIII/321/2008 z dnia 30 grudnia 2008 r. w przedmiocie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania, zmienionej uchwałą nr XXXI/358/2009 z dnia 31 marca 2009.

15 Rozpoznając niniejszą sprawę sąd miał zatem na uwadze ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego stanowisko, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku - jeżeli - zaskarżona uchwala - może być zastosowana - do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Jednoznaczne w tej sprawie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z dnia 22.03.2007 r. sygn. akt II OSK 1776/06; wyrok NSA z 27.09.2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd musiał zatem wziąć pod uwagę, nie tylko dopuszczalność stwierdzenia nieważności uchwały - w części - już uchylonej, ale również rozważyć celowość takiego orzeczenia na gruncie rozpoznawanej sprawy.

16 W świetle powyższego, przede wszystkim uwzględnienia wymagał zatem cel, któremu służy stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały – w części dotyczącej jej paragrafu 1 pkt 3 oraz punktu - 1.1 i 1.2 załącznika nr 3 w części zakwestionowanej przez Prokuratora, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków jakie wywołało już ich uchylenie.

17 W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że stwierdzenie nieważności uchwały - czego domaga się Prokurator - wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury, stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały - w objętym żądaniem skargi zakresie - byłoby zatem uzasadnione gdyby - jej uchylone przepisy - można było nadal zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Jak podkreśla się, bowiem w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jeżeli zaskarżona uchwała została uchylona lub zmieniona, lecz może być - nadal - stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę, to nadal istnieje potrzeba weryfikacji twierdzeń co do naruszania przez uchwałę interesu prawnego lub uprawnień danego podmiotu (por. Uchwała TK z 14.09.1994 r., sygn. W 5/94, Lex nr 25333). Jednocześnie utrata mocy obowiązującej przepisu prawa następuje w sytuacji, gdy nie może być on zastosowany (por. wyrok TK z 11.04.1994 r., sygn. K 10/93, Lex nr 25111).

18 Przenosząc powyższe, ogólne rozważania, na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że kwestionowane w skardze przepisy regulowały de facto wysokość opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych, co w sposób jednoznaczny wynika z § 1 zał. nr 4 do uchwały nr XXVIIII/321/2008 r. (Regulamin Strefy Płatnego Parkowania w L.). Jak zauważa się w orzecznictwie NSA opłata za parkowanie pojazdu na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak również i opłata dodatkowa za nieuiszczenie tych opłat powstaje z mocy samego prawa. Podkreśla się przy tym, że opłata dodatkowa związana jest jednoznacznie funkcjonalnie z opłatą za parkowanie pojazdu. Obowiązek jej ponoszenia powstaje w momencie nieuiszczenia opłaty za parkowanie (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., sygn. I OSK 258/10). Co do charakteru opłat za parkowanie pojazdów a także obowiązku ich uiszczania wynikającego z mocy prawa bez obowiązku wydawania indywidualnych aktów administracyjnych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P 6/02. Aktem normatywnym stanowiącym, że należność wynika z mocy prawa jest ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Niezapłacenie opłaty za parkowanie pojazdu na drodze publicznej niewątpliwie daje w świetle art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych do kompetencji zarządcy drogi należy m.in. pobieranie opłat i kar pieniężnych. Te okoliczności prowadzić mogą tylko do jednego wniosku, w świetle którego nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, iż przepisy uchwały Rady Miejskiej L. nr XXVIII/321/2008 – w części – zaskarżonej przez Prokuratora i jednocześnie uchylonej już uchwałą Rady Miejskiej L. z dnia 24 lutego 2011 r. nr V/69/2011, w dacie wniesienia skargi do sądu nadal znajdowały zastosowanie. Skoro zatem utrata mocy obowiązującej przepisu prawa następuje w sytuacji, gdy nie może być on zastosowany, to w tym znaczeniu należy stwierdzić należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie przepisy - w części wskazanej przez Prokuratora - nadal mogą być stosowane. Stanowią one, bowiem jeden z elementów normy prawnej nakazującej organom egzekwować opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania - również w części przekraczającej dopuszczalne powiększenia - stawki opłaty.

19 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie wskazanym i opisanym w niniejszym wyroku.

20 ja