Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2021 r., IV SA/Po 1813/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2021 r., IV SA/Po 1813/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) po rozpoznaniu odwołania P. G. N. i G. S.A. (dalej: skarżący, PGNiG S.A. od decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie z produkcji rolniczej niezgodnie z przepisami ustawy - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

3 (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 265, dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

4 W uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] ustalił w pkt I. PGiNG S.A z siedzibą w W./Oddział w Z. , opłatę w wysokości dwukrotnej należności za wyłączenie z produkcji rolniczej niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntów stanowiących część działki numer ewid. [...] ark. m. [...] obręb W. [winno być: W. – uw. [...]] gm. J., o powierzchni [...] ha, zapisanej w ewidencji gruntów w klasie i użytku [...], zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. W. , w następującym zakresie:- ustalona opłata w wysokości dwukrotnej należności dla powierzchni [...] ha wynosi [...] ha x [...] zł/1ha = [...] zł [winno być: x 2 – uwaga Sądu] = [...] zł. Organ w pkt II. zobowiązał PGNiG S.A. do uiszczenia opłaty w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

5 Odwołanie od w/w decyzji w ustawowym terminie złożyła PGNiG S.A reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnie i zastosowanie art. 11 ust 1 w zw. z art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez przyjęcie, że wyłączeniem z produkcji rolnej jest posadowienie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na nieruchomości, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że płyty te posadowiono dla przemijającego użytku związanego z budową ZZU W. i mogą zostać usunięte z nieruchomości niemal natychmiast, co w świetle posiadanej opinii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r. nie przemawia za przyjęciem, iż stanowi to wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Nadto odwołujący zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a., 9 kpa, 77 par.1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 par. 3 k.p.a. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

6 Organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji stanowi ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. ( Dz. U. z 2017, poz. 1161, dalej: ustawa).

7 Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o wyłączeniu gruntów z produkcji - rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat.

8 Zgodnie z art. 11 ustawy ust. 1. wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, lIIa, lllb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Zgodnie z ust. 3.decyzje, o których mowa w ust. 1-2, dotyczące gruntów wymienionych w art. 8, mogą być wydane po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

9 Natomiast art. 8 ustawy stanowi, że:

10 1. przepisów art. 7 nie stosuje się do okresowego, na czas nie dłuższy niż 10 lat, wyłączenia gruntów z produkcji w zakresie niezbędnym do:

11 1) podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych;

12 2) poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych.

13 2. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązków określonych w rozdziale 5, a wyłączenie dokonane na cele określone w ust. 1 pkt 2 - z obowiązków określonych w rozdziale 3.

14 Zgodnie z art. 28:

15 1. ustawy w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

16 2. w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.

17 Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy SKO zauważyło, że wnioskiem (znajdującym się w aktach sprawy organu I instancji znak [...]) z dnia [...].03.2020 r. PGNiG S.A. zwróciła się o wydanie decyzji zezwalającej za czasowe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej, zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z. - U. W. . Wnioskodawca wskazał, że wyłączenie gruntów rolnych dotyczy działki nr [...] w W. . Powierzchnia gruntu podlegającego wyłączeniu wynosi [...] ha – [...]. Po likwidacji ZZU W. wraz z drogą dojazdową, grunty rolne zostaną przywrócone do stanu poprzedzającego ich zajęcie i zwrócone właścicielowi w celu dalszego rolniczego użytkowania. Wnioskodawca pismem z dnia [...].04.2020 r. wskazał, że faktyczne wyłączenie gruntu nastąpiło w dniu [...].11.2019 r. Wnioskodawca przystąpił do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie gazociągu. Zgłoszenia przedsięwzięcia, które obejmowało także drogę dojazdowa dokonano w lipcu 2019 r.

18 Zgodnie z informacją z rejestru gruntów działka nr [...] w W. stanowi grunty orne - [...] o powierzchni [...]; grunty orne - [...] o pow.[...] ha oraz łąki trwałe [...] o pow [...]ha. Dodatkowo organ I instancji ustalił w oparciu o mapę glebowo-rolniczą, że grunt na ww. działce jest wytworzony z gleb pochodzenia mineralnego – oznaczonych na mapie glebowo-rolniczej odpowiednio symbolami: [...], [...] i [...] (arkusz mapy [...] W. ):

19 Bezsporne jest to, że do faktycznego zajęcia terenu doszło w dniu [...].11.2019 r., tak więc przed złożeniem wniosku i uzyskaniem decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Bezsporne jest w sprawie również to, inwestor nie otrzymał decyzji zezwalającej na wyłącznie.

20 Jak wynika z przepisu art. 11 ust 3 ustawy decyzja w przedmiocie wyłączenia z produkcji użytków rolnych może być wydana po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji jedynie w przypadkach określonych w art. 8 ustawy. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Nie jest możliwe następcze wydanie decyzji po faktycznym wyłączeniu. Nie jest możliwe wydanie decyzji wstecz, poza przypadkami wskazanymi art. 8 ustawy.

21 Wnioskowane wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. W. nie stanowi podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych. Inwestycja ta nie stanowi również poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych.

22 Pojęcie "wyłączenia z produkcji" - zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 ustawy oznacza "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów". Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 ustawy nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy tej ustawy. (WSA Poznań, II SA/Po 1058/13, 16 grudnia 2013 r.).

23 W ocenie SKO w sprawie doszło do innego niż rolnicze użytkowania terenu. W sprawie doszło do dokonania czynności faktycznych mianowicie stworzenia tymczasowej drogi dojazdowej do Zespołu Zaporowo-Upustowego W. . Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Bez znaczenia w ocenie organu II instancji pozostaje w tym zakresie argumentacja odwołującego, że drogę tę - płyty betonowe - można w każdej chwili usunąć z nieruchomości.

24 Mając na uwadze powyższe organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie [...] z wniosku o czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Organ I instancji zasadnie z urzędu wszczął niniejsze postępowanie w sprawie naliczenia opłaty za niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.

25 Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

26 Zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 wynosi dla klasy lIla – 320.595 zł. Zatem organ I instancji prawidłowo dokonał obliczenia opłaty tj. [...] ha x [...] zł = [...] zł x [...] = [...] zł.

27 Art. 12 ust 13 ustawy stanowi natomiast, że należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

28 Prawodawca nie ograniczył stosowania sankcji, przewidzianej w art. 28 ust. 1 ustawy do przypadków trwałego wyłączania gruntu z produkcji leśnej (czy rolnej). Pojęcie wyłączenia gruntu z produkcji używane jest w ustawie w określonym znaczeniu - zdefiniowano je w art. 4 pkt 11. Te same wnioski wynikają z samej definicji legalnej określenia jak i jego użycia w innych częściach ustawy. Przykładowo z art. 4 pkt 13 wynika expressis verbis reguła, że wyłącznie gruntu z produkcji, z czym wiązać się może także ponoszenie tzw. opłat rocznych, może mieć także charakter trwały lub czasowy (tzw. nietrwałe). Nie pozwala to uznać, jakoby wolą prawodawcy było stosownie sankcji, w postaci podwyższonej należności jedynie, gdy dojdzie do trwałego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej (lub rolnej).

29 Organ I instancji zasadnie decyzją umorzył postępowanie i jednocześnie wszczął postępowanie w sprawie naliczenia opłaty za niezgodne z przepisami wyłączenie gruntu.

30 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO wniosło P. G. N. i G. S.A., reprezentowane przez fachowego pełnomocnika.

31 Zaskarżonej decyzji zarzucono:

32 I. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

33 - błędną wykładnię i zastosowanie normy wynikającej z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 11) ustawy poprzez przyjęcie, że wyłączeniem z produkcji rolnej jest posadowienie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na ww. nieruchomości, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że płyty te posadowiono w związku z budową ZZU W. i mogą zostać usunięte z nieruchomości niemal natychmiast, co w świetle posiadanej opinii/stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r., nie przemawia za przyjęciem, iż stanowi to wyłączenie gruntów z produkcji rolnej

34 II. obrazę przepisów postępowania poprzez:

35 - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uprzednie zaniechanie wniesienia sprzeciwu co do zamiaru budowy bez wskazania stronie obowiązku wyłączenia gruntów w produkcji i późniejsze naliczenie opłaty wyłączeniowej w podwójnej wysokości (karnej)

36 - art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o niekorzystnych skutkach przeprowadzenia inwestycji bez uprzedniego wyłączenia gruntów przy przyjęciu, że położenie płyt stanowi czynność wymagającą uprzedniego wyłączenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy

37 - naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy posadowione na objętej decyzją części nieruchomości płyty betonowe - stanowią budowlę skutkującą przyjęciem o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej czy też, posadowiono je w celu przemijającego użytku na cele wyłącznie zabezpieczenia budowy samego Z. Z.-U. "W. " - nie wymagającego uzyskania uprzedniej decyzji co do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.

38 - naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności, niewyjaśnienie dlaczego położone płyty wymagają wyłączenia gruntów bez analizy (dowodów) czy teren pod nimi był faktycznie rolniczo wykorzystywany a nie stanowił utwardzonego traktu komunikacyjnego.

39 W związku z powyższym w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. nom prawem przepisanych.

40 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolnej z samej swojej definicji dotyczył zalegalizowania istnienia inwestycji jaką stanowiła przebudowa ww. urządzenia liniowego w zakresie Z. Z. U. "W. ". Zdaniem skarżącego, położenie kilku płyt z betonu, w celach czasowego zajęcia nie powoduje zmiany rolniczego wykorzystania gruntu i nie determinuje konieczności przeprowadzenia procedury wyłączeniowej. Potwierdza to treść posiadanej opinii/stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r. W ocenie skarżącego, Starosta a w ślad za nim SKO, niewyczerpująco zgromadzili i rozpoznali materiał dowodowy, bowiem nie ustalono czy i w jakim zakresie płyty betonowe położone dla przemijającego użytku stanowią podstawę do przyjęcia o normatywnym/faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, w sytuacji gdy:

41 1) ten sam organ - Starosta - w relacji do zgłoszenia budowlanego ww. prac budowlanych, pisemnie oświadczył, iż nie będzie wnosił sprzeciwu (nie dostrzegając wbrew zasadom k.p.a. wyrażonym w art. 8 i 9 konieczności uprzedniego pozyskania osobnej decyzji co do wyłączenia);

42 2) po zakończonych pracach w reakcji na kartograficzną inwentaryzację powykonawczą, uznał że jednak doszło do wyłączenia gruntów w rozumieniu ustawy;

43 3) nie ustalił czy i w jakim zakresie płyty betonowe stanowiące drogę dojazdową posadowiono w celu trwałego dojazdu, czy tylko zgodnie z mapą - w celu czasowego zajęcia (np. na czas budowy).

44 W przedmiotowym postępowaniu Starosta nie złożył sprzeciwu ani nie wezwał do uzupełnienia braków poprzez okazanie w sprawie decyzji wyłączeniowej. Stąd zaskarżona decyzja, uznająca że doszło do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej narusza art. 8 k.p.a. w ten sposób, iż Starosta uznał, że doszło do wyłączenia, chociaż całokształt okoliczności związanych z inwestycją, (zlokalizowanie zjazdu z drogi publicznej) wraz z niezbędną dokumentacją został złożony Staroście wraz ze zgłoszeniem z dnia 30.10.2019 r. Wówczas, w postępowaniu zgłoszeniowym organ ten powinien wezwać stronę do okazania stosownej decyzji wyłączeniowej. Zaniechanie takiego wezwania sprowadziło całkiem uzasadnione przeświadczenie u skarżącego, że wyłączenie gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 11) ustawy nie nastąpiło a przez to, nie wymagało pozyskania stosownej decyzji wyłączeniowej.

45 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie o podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

46 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

47 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

48 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

49 Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

50 Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to zostało stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok NSA z 11 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2918/16). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2295/14: "związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd". Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16). Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA).

51 Podzielając w pełni przedstawioną wykładnię przepisu art. 170 p.p.s.a., Sąd stwierdza, że kwestie podnoszone w skardze nie mogą podlegać ponownemu badaniu.

52 Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania PGNiG S.A., od decyzji Starosty z [...] czerwca 2020 r. znak [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji zezwalającej na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi PGNiG S.A. wszczęte zostało postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r. w sprawie IV SA/Po 1814/20 (CBOSA) oddalił skargę w całości. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem.

53 W uzasadnieniu powyższego wyroku stwierdzono m.in., że bezsprzecznie organy orzekające miały do czynienia z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji rolnej. Przepis art. 4 pkt 11 stanowi, że przez wyłączeniu gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. PGNiG S.A. grunt rolny [...] na pow. [...] ha stanowiący część działki nr [...] w W. zajęło pod drogę dojazdową do. Z. Z.-U.. Zajęcie to nastąpiło od [...] listopada 2019 r. z zamiarem wyłączenia gruntów z produkcji rolnej na okres [...] lat. Z okoliczności tych wynika zatem jasno, że grunt użytkowany uprzednio jako rolny został przez PGNiG S.A. wyłączony z produkcji rolnej w omawianym zakresie. Dla stwierdzenia faktu wyłączenia tegoż gruntu z produkcji rolnej przez zajęcie go pod drogę dojazdową nie ma znaczenia deklaracja spółki o posadowieniu jedynie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na tym gruncie. Już bowiem sam fakt zajęcia gruntu rolnego pod drogę dojazdową oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntu, a zatem stanowi wyłączenie go z produkcji rolnej. Sąd odniósł się także do powoływanej przez PGNiG S.A. i załączonej do odwołania opinii (stanowiska) Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 sierpnia 2013 r. dotyczącej realizacji inwestycji liniowych na gruntach rolnych klasy I-III. Podkreślił, że w opinii tej wskazano, iż zasadne jest zastosowanie pełnej procedury wynikającej z ustawy tj. przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i wyłączenia gruntów z produkcji w odniesieniu do gruntów rolnych wymagających zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi będzie miało zastosowanie do inwestycji liniowych, jeśli ich realizacja powodować będzie ograniczenie w dysponowaniu tymi gruntami i zachodzić będzie konieczność wywłaszczenia. Z kolei odnośnie nietrwałego wyłączenia gruntów rolnych z produkcji na czas budowy takich urządzeń podziemnych jak: kable elektryczne, kable telekomunikacyjne wodociągi, kanalizacja sanitarna, gazociągi budowlane w ziemi na głębokości od 1,2 m do 1,5 m i ponownego ich przywrócenia do produkcji rolniczej, nie jest wymagana zgoda na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze. W takiej sytuacji powinna być wydana i uzgodniona z organem właściwym w sprawie ochrony gruntów rolnych decyzja o warunkach zabudowy lub lokalizacji inwestycji celu publicznego. Minister oświadczył, że w przypadku lokalizacji podziemnego gazociągu na gruntach kl. I-II nie jest wymagana zgoda Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze, jeżeli grunty te po ułożeniu gazociągu nie zmienią swojego przeznaczenia i dalej będą gruntami rolnymi wykorzystywanymi zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem na cele rolne. W ocenie Sądu przedstawiona opinia jedynie w zakresie pierwszej konkluzji dotyczy stanu faktycznego z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pamiętać bowiem należy, że PGNiG S.A. grunt rolny działki nr [...] w W. w sposób trwały, z zamiarem na okres [...] lat, zajęło pod drogę dojazdową, a tym samym dokonało wyłączenia z produkcji rolnej. W takiej zaś sytuacji, jak potwierdza stanowisko Ministra, niezbędne jest zastosowanie pełnej procedury z ustawy, a więc uprzednie uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. W ocenie Sądu prawidłowo SKO wyjaśniło, że przepisy art. 11 ust. 3 w zw. z art. 8 ustawy nie mogły znaleźć zastosowania w okolicznościach sprawy, gdyż zajęcie przedmiotowych gruntów rolnych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. w W. nie stanowi podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych, jak i działanie to nie było z pewnością niezbędne celem poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali. Jednocześnie w ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej spółki nie mogła mieć wpływu na wynik zakończonej sprawy administracyjnej (wykładnię i prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy) okoliczność zrealizowania przez PGNiG S.A. przedmiotowej drogi dojazdowej w wyniku zgłoszenia Staroście zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 125 O. J. – miasto J. w zakresie budowy zespołu upustowego (na podstawie art. 30 Prawa budowlanego). Nie jest rolą Sądu orzekającego w granicach sprawy badać i stwierdzić, czy prawidłowo Starosta zaaprobował ww. zgłoszenie PGNiG S.A., bez żądania kierowanego do inwestora na podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, przedłożenia ostatecznej decyzji o zezwoleniu na wyłączenie przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej. W tym kontekście zarzuty naruszenia przez organy orzekającej w niniejszej sprawie przepisów art. 8 i art. 9 k.p.a. jawią się jako chybione, albowiem i w zakończonym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania zezwolenia na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji tak Starosta, jak i następnie SKO w K. nie były władne oceniać, czy uprzednio w odrębnej sprawie administracyjnej Starosta jako organ architektoniczno-budowlany prawidłowo zaakceptował zgłoszenie zamiaru realizacji przedmiotowej inwestycji polegającej na przebudowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 125 O. J. – miasto J. w zakresie budowy zespołu upustowego. Sąd nie stwierdził również, by organy I i II instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy posadowione na objętej decyzją części nieruchomości płyty betonowe stanowią budowlę skutkującą przyjęciem o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej czy też, posadowiono je w celu przemijającego użytku na cele wyłącznie zabezpieczenia budowy samego Zespołu Zaporowo-Upustowego "WITASZYCE", niewymagającego uzyskania uprzedniej decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, że organy orzekające miały podstawę przyjąć, że zajęcie od [...] listopada 2019 r. fragmentu działki nr [...] w W. pod drogę dojazdową ma charakter trwały (na zamierzony okres [...] lat) i bez względu na kwalifikację tejże inwestycji z punktu widzenia Prawa budowlanego oznaczało rozpoczęcie innego niż rolniczy użytkowania.

54 Przedstawionym wyżej ustaleniami objętymi prawomocnym wyrokiem w sprawie IV SA/Po 1814/20 Sąd orzekający w sprawie niniejszej jest związany. Tym samym zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku.

55 Jednocześnie, badając zaskarżoną decyzję w zakresie nie objętym zarzutami skargi, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a., które wskazywałyby na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

56 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić

57 Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1842 ze zm.).