Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2014 r., IV SA/Po 1148/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2014 r., IV SA/Po 1148/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje adw. J. K. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) ((...)) złotych podwyższone o kwotę (...) ((...)) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

Uzasadnienie

2 Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia (...) r. nr (...) , który po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty P. z (...) nr (...) w pkt II – w którym umorzono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka (...) powierzchni 560 m², zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) jako własność Gminy S.

3 Decyzje zapadły w następujących okolicznościach sprawy:

4 12 lutego (...) r. B. N. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonych w S. przy ul. K. (...), oznaczonych dawniej jako działki (...) oraz (...) (obecnie działka (...)). W trakcie prowadzonego postepowania o zwrot nieruchomości ustalono, że decyzją z (...) r. nr (...) Urzędu Miejskiego w P., Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska przejęto na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w S. przy ul. K. i oznaczonej nr geodezyjnym (...) o powierzchni 5.881 m² zapisaną w księdze wieczystej S. tom 2 karta 28 stanowiącej własność M. H. – poprzedniczki prawnej B. N.

5 Do wywłaszczenia doszło w trybie Ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 19712 nr 27 poz. 192 ze zm.) oraz Zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr (...) z dnia (...) r. w sprawie ustalenia terenu budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki budowlane w rejonie ul. L. w S.

6 Na skutek żądania zwrotu nieruchomości decyzją z dnia (...) nr (...) Starosta P. – na podstawie art. 136 ust 3, art. 137 ust 1 pkt 1, art. 139, art. 140 ust 1, 2, 3, 4 i 6, art. 141 ust 4, art. 142, art. 216, art. 217 ust 2, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115, poz. 741) – zwrócił B. N. z domu H. nieruchomość położoną w S. przy ul. K. (...), oznaczoną w ewidencji gruntów, obręb S., ark. mapy 2, działka (...) o powierzchni 1379 m² zapisaną w KW nr (...) jako własność Gminy S.

7 W pkt II umorzono postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w S. przy ul. K. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb S., ark mapy 2, jako działka (...) o powierzchni 560 m².

8 W pkt II decyzji zobowiązano B.N. do zwrotu na rzecz Gminy S. zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego w (...) r. – w kwocie (...) zł.

9 Opisana decyzja uzyskała przymiot ostatecznej (...) r.

10 Pismem z dnia (...) kierowanym do Rady Gminy S. B. N. wniosła o zwrot działki nr (...), pismo pozostawało w dyspozycji Burmistrza S. i w związku z żądaniem nadania sprawie biegu o wznowienie postepowania – (...) r. zostało przekazane do Starostwa Powiatowego w P. (k 57 akt administracyjnych).

11 Ostateczne postanowieniem dnia (...) r. nr (...) (K 144) Starosta P. wznowił postępowanie wskazując, że strona żądająca wznowienia wskazała jako podstawę swego żądania art. 145 § 1 pkt 5 K.P.A.

12 Starosta P. odmawiając w decyzji z (...) r. (...) uchylenia ostatecznej decyzji z (...) r. nr (...) w pkt II wyjaśnił, że działka nr (...) o powierzchni 0,0560 ha położona w S., zgodnie z pismem Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nr (...) z dnia (...) r., przed odnowieniem ewidencji gruntów odpowiadała działce oznaczonej numerem (...) a przed założeniem ewidencji gruntów odpowiadała parceli oznaczonej na karcie 1 numerem 166. Powyższa parcela zapisana była w matrykule 250 S. (bez oznaczenia hipotecznego), w której w miejsce właściciela wpisane były Publiczne drogi i wody.

13 Decyzją nr (...) z dnia (...) r. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. dokonano wszczęcia podziału i rozgraniczenia nieruchomości położonych w S. m.in. działki: nr (...) o pow. 1,3070 ha należącej do M. i J. H. (księga wieczysta tom II karta 28) oraz nr (...) o pow. 0,0790 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa, określonej jako publiczne drogi i wody (księga wieczysta bez oznaczenia).

14 Zarządzeniem nr (...) Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia (...) r. w sprawie ustalenia terenu budownictwa jednorodzinnego i jego podziału na działki budowlane w rejonie ulicy L. w S. przeznaczono na cele budownictwa jednorodzinnego (realizacja w latach 1976-1980) m.in. działkę nr (...) o pow. 0,0560 ha (księga wieczysta bez oznaczenia). Zgodnie z rejestrem pomiarowym nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne (z dnia (...) r.) działka nr (...) została podzielona na działki: nr (...) o pow. 0,05569 ha i nr (...) o pow. 0,7783 ha, natomiast działka nr (...) o pow. 0,0560 ha (dawniej nr (...)) otrzymała nowe oznaczenie – nr (...).

15 Część działki nr (...) wraz z działką nr (...) weszły w skład działki nr (...), oznaczonej następnie jako działka na (...). Decyzją nr (...) z dnia (...) r. Wojewoda P. stwierdził nabycie przez Gminę S. m.in. działki nr(...). W związku z prowadzonym przed Starostą P. postępowaniem administracyjnym nr (...) w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w S., dokonano podziału działki (...). W wyniku podziału powstały działki: nr (...) o pow. 0,1379 ha i nr (...) o pow. 0,0560 ha.

16 Na postawie wyciągu z matrykuły podatku gruntowego, sporządzonego w 1961 roku, ustalono, że parcela nr (...) o pow. 0,0560 ha stanowiła öffentliche Wege i Gewässer, co potwierdza pismo nr (...) z dnia (...) r. Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. W ww. piśmie zaznaczono również, że Według ewidencji gruntów, założonej w roku 1961, była we władaniu Skarbu Państwa w dyspozycji Urzędu Miasta i Gminy w Se. Ponadto w piśmie nr (...) z dnia (...) r. Ośrodek podkreślił, że zgodnie z zawiadomieniem I.dz.kw. (...) z dnia (...) r. działka obecnie oznaczona numerem (...) została zapisana w księdze wieczystej KW nr (...) (aktualnie nr(...)).

17 Zdaniem organu I instancji dla istoty prowadzonego postępowania z trybie wznowienia kluczowym było ustalenie, czy nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości położonej w S., oznaczonej obecnie jako działka nr (...). Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach określonych w art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika z art. 136 ust. 3 i ust. 4 ww. ustawy oraz z art. 216 uts. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy. Treść powyższych przepisów determinuje pojęcie "nieruchomości wywłaszczonej" zastosowane w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle ww. regulacji przez pojęcie nieruchomości wywłaszczonej należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia na mocy indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie obowiązujących ustaw (oraz dekretów z mocą ustawy), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia czy ograniczenia własności nieruchomości za odszkodowaniem. Powyższe potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2118/09.

18 W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie dysponuje żadnym dokumentem (decyzja, dekret, akt notarialny), na podstawie którego nastąpiło przejęcie przez Skarb państwa dawnej parceli nr (...) położonej w S. (obecnie nr (...)). Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym wskazuje, że działka nr (...) stanowiła własność Skarbu Państwa (zaświadczenie nr (...) z dnia (...) r. oraz decyzja nr (...) z dnia (...) r.), co najmniej od 1961 r., czyli od założenie ewidencji. Wówczas parcela figurowała pod artykułem matrykuły (...) pod oznaczeniem "Publiczne drogi i wody".

19 Organ dodatkowo wskazał, że pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył poświadczony odpis z odpisu rejestru nr (...). Na podstawie powyższego dokumentu można przypuszczać, że parcela nr (...) położona in. O. za granicą S.ą stanowiła własność F. S. i jego żony M. z F., na co wskazuje numer tabeli legitymacyjnej – (...). Jednak parcela na (...) mieściła w sobie rolę, łąkę i pastwisko. Zatem, brak informacji na temat ewentualnego poidła na (...). Dodatkowo zaznaczono, że strona postępowania administracyjnego nie wykazała następstwa prawnego B. N. po F. i M. S.

20 Uznając więc, że działka (...) nie została wywłaszczona organ I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia punktu II decyzji nr (...) Odwołanie do decyzji Starosty P. złożyła B.N.

21 Odwołująca zakwestionowała postępowanie przez organem I instancji i podkreśliła, że F. S. był jej pradziadkiem.

22 W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda W. decyzja z dnia (...) r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Starosty P. i podzielił w pełni jej argumentację.

23 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca w dalszym ciągu podkreślała, że działka (...) należała do jej pradziadka i działka nr (...) winna do niej wrócić.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

26 Art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wymieniający rodzaje decyzji kończących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania stanowi o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej. Przez rozstrzygnięcie istoty sprawy nie należy rozumieć wyłącznie rozstrzygnięcia merytorycznego, ale również obejmuje ono rozstrzygnięcie niemerytoryczne (umorzenie postępowania).

27 Jest niespornym, że Starosta P. w punkcie II decyzji z dnia (...) r. (...) umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości działki nr (...) o powierzchni 560 m2, bowiem uznał, że opisana nieruchomość nie była nieruchomością wywłaszczoną decyzją z dnia (...) r.(...), a nadto nie stanowiła własności żądającej zwrotu działki B. N. bądź jej poprzedników prawnych.

28 Uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 nr 102 poz. 651 ze zm.) jest poprzedni właściciel nieruchomości wywłaszczonej, poprzedni użytkownik wieczysty, który pozbawiony został tego prawa w drodze wywłaszczenia, oraz spadkobiercy tych osób, legitymujący się postanowieniem sądowym o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnym poświadczeniem dziedziczenia bądź też umową o nabyciu spadku od spadkobiercy.

29 Jest oczywistym, że poprzednim właścicielem jest tylko taka osoba, która wykaże, iż na dzień wywłaszczenia przysługiwało jej prawo własności do wywłaszczonej nieruchomości.

30 Takiego faktu organy w toku postępowania o zwrot nieruchomości nie stwierdziły, bowiem działka (...) (poprzedni nr (...)) – co wykazano stosownymi dokumentami, w dniu (...) r. – a więc w dacie wywłaszczenia – stanowiła własność Skarbu Państwa. Natomiast w decyzji z 1978 r. doszło do wywłaszczenia działki (...) stanowiącej własność M. H.

31 Temu faktowi nie przeczy również sama skarżąca, która w korespondencji kierowanej do Rady Gminy S. w 2001 i 2002 r. twierdziła, że obecną działkę (...) w czasie okupacji zawłaszczyły władze hitlerowskie, a po wojnie władze PRL-u. Skoro więc nie doszło do wywłaszczenia działki – obecny nr(...) – to organy nie mogły w decyzji rozstrzygającej żądanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej orzekać o jej zwrocie i w tej części wobec braku przedmiotu sprawy postępowanie zasadnie umorzono (art. 105 § 1 K.p.a.).

32 "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych.

33 Skarżąca za taki dowód uznała informację Poznańskiego Związku Spółek Wodnych w P. z (...) r. (k. 80) i wywodziła, że skoro na działce (...) znajduje się staw – woda stojąca, to niewątpliwie staw ten należy do właściciela gruntu. Powyższy zarzut jest chybiony, bowiem jak to już wskazywano wcześniej właścicielem gruntu w 1978 r. był Skarb Państwa.

34 Organ I instancji trafnie wskazał skarżącej, że w przypadku kwestionowania prawa własności Gminy S. do działki nr (...) winna skorzystać z drogi cywilnoprawnej na podstawie art. 10 ust. 1 Ustawy z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece i wnieść o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

35 Obrana droga przez skarżącą zmierzająca do odzyskania działki nr (...) jest chybiona jeszcze z innych powodów. Otóż zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. wprowadza przesłankę negatywną uchylenia decyzji Starosty P. z (...) r. w trybie wznowienia z uwagi na upływ 5 lat od dnia jej doręczenia. Jest oczywistym, że upływ terminu powoduje, że zapada wówczas decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 K.p.a.) jednakże te teoretyczne rozważania nie mają zastosowania w sprawie i wskazują jedynie skarżącej na wadliwą metodę odzyskania nieruchomości na drodze administracyjnej.

36 Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270) orzeczono jak w sentencji wyroku.

37 O kosztach przyznanych pełnomocnikowi skarżącej orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.