Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r., IV SA/Po 1037/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r., IV SA/Po 1037/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]września 2015 r., nr [...]

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Wojewoda W. po rozpatrzeniu odwołania M.R. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2015 r., nr [...].

3 W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Prezydent Miasta K. uznał M. R. za osobę bezrobotną z dniem [...] sierpnia 2015 r., odmawiając jednocześnie przyznania prawa do zasiłku. Organ podniósł, iż w dniu rejestracji strona spełniała warunki do uznania za osobę bezrobotną, natomiast suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365 dni.

4 Dalej organ wskazał, iż w odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że nie zgadza się z wydaną decyzją, ponieważ w okresie 18 miesięcy od rejestracji w Urzędzie pracowała w następujących okresach: od [...] r. Wskazała, że okresy zatrudnienia w firmie D.Sp. z o.o. poświadcza zaświadczenie od pracodawcy, z którego wynika, że pracodawca od wynagrodzeń odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy.

5 Organ wyjaśnił, iż do odwołania skarżąca dołączyła mailowe wyjaśnienie pracodawcy z dnia [...] września 2015 r., z którego wynika, że cyt. "Zaświadczenie mogę wystawić tylko i wyłącznie zgodne z wypłaconym wynagrodzeniem tak jak zostały przekazane składki ZUS(...) wynagrodzenie wykazane w zaświadczeniu obejmujące okresy lipiec, październiki oraz styczeń będzie wynosiło 0 złotych, ponieważ wynagrodzenie należne za te okresy zostało Pani wypłacone w miesiącu kolejnym". Strona powołała się na art. 104 b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz na § 2 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała, iż z uwagi na fakt, że poboru składek na Fundusz Pracy dokonuje ZUS pracodawca w oparciu o te przepisy nie mógł w inny sposób dokonać naliczenia składek za lipiec 2014 r., październik 2014 r. i styczeń 2015r.

6 W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek, z których pierwszą jest posiadanie okresu zatrudnienia i okresów zaliczeniowych wynoszących co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację, natomiast drugą jest uzyskiwanie w powyższym okresie, z uwzględnieniem okresów zaliczeniowych, wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia objętego obowiązkiem opłacania składki na Fundusz Pracy.

7 Organ wskazał, iż z przedłożonych dokumentów wynika, iż do okresu uprawniającego do przyznania prawa do zasiłku można odwołującej zaliczyć okresy wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia, tj.:

8 [...]

9 oraz część zatrudnienia w firmie F. Sp. z o.o. w P. (129 dni).

10 Pozostałego okresu wykonywania pracy, tj. [...] r. nie można zaliczyć do stażu pracy, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ jak wynika z akt sprawy w miesiącu lipcu 2014 r. i w miesiącu październiku 2014 r. oraz w miesiącu styczniu 2015 r. podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne wynosiła 0,00 zł.

11 Organ podniósł, iż po przeanalizowaniu akt sprawy należy stwierdzić, iż łączny okres uprawniający do zasiłku wynosi 336 dni, zamiast wymaganych zgodnie z ustawą 365 dni.

12 Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż art. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Z administracyjnych akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.Inspektorat w K. jak i pracodawca, podają w zaświadczeniach, że w miesiącu lipcu 2014 r. i w miesiącu październiku 2014 r. oraz w miesiącu styczniu 2015 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wynosiła 0,00 zł.

13 Organ II instancji wyjaśnił, iż w kwestii przyznania zasiłku dla bezrobotnych brak jest podstaw do wydania w jakichkolwiek sposób decyzji uznaniowych. Argumentacja przedstawiona w odwołaniu nie daje podstaw do zmiany decyzji, ponieważ uprawnienia do świadczeń z Funduszu Pracy ustalone są na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i nie mają charakteru uznaniowego. Uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych zależy tylko i wyłącznie od spełnienia ściśle określonych warunków ustawowych.

14 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M. R. wskazując, że niebywałym jest podkreślanie przez urzędników, iż pracodawca jak i ZUS wskazują podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w miesiącach lipcu i październiku 2014 r. oraz styczniu 2015r. zero, a nie potrafią doczytać w piśmie (e- mailu z dnia [...] września 2015 r.) od pracodawcy stwierdzenia, że składka na FP została opłacona w miesiącach: sierpniu i listopadzie 2014 r. (za lipiec i październik 2014 r.) i lutym 2015 r. (za styczeń 2015 r.). Zdaniem skarżącej pracodawca nie może wbrew obowiązującym przepisom § 2 pkt. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych inaczej zadeklarować składek do ZUS, jak w momencie postawienia środków do dyspozycji pracownika (zleceniobiorcy), czyli wypłaceniu ich gotówką (przelewem bankowym). To samo z resztą potwierdza pracodawca w załączonym e- mailu. Paragraf 2 pkt. 6 cyt, rozporządzenia jasno mówi, iż dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, płatnik składek w raporcie imiennym oraz w deklaracji uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Jak zatem pracodawca miał inaczej naliczyć składkę na Fundusz Pracy skoro dokonał rzeczywistej wypłaty za wykonanie umowy zlecenia w miesiącach następnych ?

15 Skarżąca podkreśliła, iż z obowiązujących płatnika składek przepisów względem ZUS jest on zobowiązany do naliczenia składek od wynagrodzenia brutto w momencie, kiedy dokonuje wypłaty. Skoro momentem wypłaty za lipiec 2014 był sierpień 2014 i analogicznie dla października 2014 listopad 2014 r., a stycznia 2015 r. luty 2015r. to dokonał naliczenia składek na FP zgodnie z obowiązującymi przepisami.

16 Skarżąca wskazała, iż bulwersującym jest również twierdzenie w decyzji Wojewody, że art. 104 ust. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie może mieć zastosowania, gdyż ZUS jak i pracodawca potwierdzają, że w miesiącach lipcu i październiku 2014 r., styczniu 2015r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w tym na Fundusz Pracy wynosiła zero, to jaki zatem artykuł ma zastosowanie według Wojewody i jaka miałaby być ta podstawa wymiaru składek wobec moich i pracodawcy wyjaśnień.

17 W odpowiedzi na skrgę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

19 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

20 Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody Wielkopolskiego utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podstawą odmowy przyznania zasiłku stanowiło ustalenie przez organ, iż suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji, jest krótsza niż 365 dni.

21 Strona skarżąca składając skargę kwestionuje okoliczność nie zaliczenia jej do okresu zatrudnienia pozostałego okresu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia tj. [...] r.; od [...] r. i od [...] r. Organ odmawiając zaliczenia powyższych okresów wskazał, iż podstawa wymiaru składek za powyższe okresy wynosiła 0 zł.

22 Stosownie do postanowień art. 71 ust. 6 ww. ustawy, w przypadku udokumentowania przez bezrobotnego okresu uprawniającego do zasiłku po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, jednak w okresie posiadania statusu bezrobotnego, prawo do zasiłku przysługuje od dnia udokumentowania tego prawa na okres, o którym mowa w art. 73 ust. 1.

23 Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c powołanej ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2.

24 Zatem podstawowym warunkiem, od spełnienia którego zależało nabycie przez skarżącą uprawnień do zasiłku było opłacanie przez okres 365 dni w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem składki na ubezpieczenia społeczne, jak też opłacanie składki na Fundusz Pracy, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

25 Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że organ nie uwzględnił, iż wynagrodzenie skarżącej nie było wypłacane w każdym miesiącu kalendarzowym, lecz czasami następowało to w następnym miesiącu kalendarzowym.

26 Przepis art. 71 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy nakazuje ustalać podstawę wymiaru składek od kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, nie zastrzega jednak, że chodzi tu o miesiąc kalendarzowy. Biorąc pod uwagę, iż skarżąca nie uzyskuje wynagrodzenia za pracę jak pracownik zatrudniony na umowę o pracę, któremu wynagrodzenie jest wypłacane co miesiąc i od tego co miesiąc są odprowadzane obciążenia składkowe społeczne i podatkowe nie można powyższej regulacji stosować wprost i zaliczyć skarżącej tyko tę cześć okresu, za który odprowadzona została składka w danym miesiącu kalendarzowym. W przeciwnym razie dojdzie do nieuzasadnionego różnicowania podmiotów będących w podobnej sytuacji. W obu przypadkach bowiem wymagane składki zostają odprowadzone, lecz tylko w różnym terminie płatności. Fundusz Pracy nie traci przez to swoich przychodów (art. 106 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy).

27 W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd dokonując wykładni przepisów prawa winien zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości zawartych w Konstytucji RP (patrz. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

28 Wskazać należy na wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę że: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej". Przepis ten wyraża zasadę określoności prawa i zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (zasadą lojalności państwa wobec obywateli). Jakkolwiek nie on stanowi samoistnej podstawy prawnej działania władzy publicznej, to jest podstawą do wykładni i stosowania przez władzę publiczną przepisów prawa, w tym w zakresie praw socjalnych.

29 Stosownie do treści art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Konstytucja regulując prawa osób, które utraciły pracę i uzyskały status bezrobotnego przyznaje im prawo do zabezpieczenia, odsyłając w tym zakresie do ustawy - w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przybiera ono postać zasiłku dla bezrobotnych.

30 W końcu odwołać się trzeba do konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

31 W doktrynie przyjmuje się, że oznacza to nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M. Masternak-Kubiak (w:) B. Banaszak (red.), A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 121).

32 W wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 903/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy, o ile interpretować go literalnie, jako to uczyniły organy orzekające w sprawie, narusza zasady wyrażone w powołanych wyżej przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim narusza zasadę równości obywateli wobec prawa. Przyjęte przez organy orzekające w sprawie rozwiązanie wskazuje na jego niezgodność z wynikającym z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP prawem bezrobotnego do zabezpieczenia społecznego i kłóci się ono również z ratio legis zasiłku dla bezrobotnych. Jego uzyskanie uzależnione jest od spełnienia przez osobę bezrobotną określonych w ustawie warunków. Przepis ustawy nie powinien zatem wywoływać skutku w postaci niemożności spełnienia tych warunków przez bezrobotnego (tu odprowadzenia składek jednorazowo po wykonaniu zlecenia) i wprowadzenia z tego tytułu sankcji w postaci odmowy przyznania prawa do zasiłku.

33 Mając powyższe na uwadze należało odejść od wyników wykładni literalnej i zastosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej.

34 W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wydając decyzje w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

35 Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w sentencji.

36 Rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie do wydania decyzji zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Sąd w niniejszym orzeczeniu.