Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r., II SAB/Po 117/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r., II SAB/Po 117/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. D. i A. D. na bezczynność Spółki A w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od podmiotu zobowiązanego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 7 kwietnia 2013 r. D. i A. małżonkowie D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność przedsiębiorstwa energetycznego Spółka A polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżących z dnia 8 maja 2013 r.

3 W uzasadnieniu skarżący wskazali, że do dnia wniesienia skargi żądana przez nich informacja publiczna nie została udostępniona. Podniesiono także, iż ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.) znajduje zastosowanie także do podmiotów wykonujących zadania publiczne. Użycie takiego zwrotu nie ma przy tym charakteru przypadkowego, lecz wskazuje, że zakresem powołanej ustawy objęte są także podmioty niemające statusu organów administracji publicznej. Zadania publiczne cechuje bowiem powszechność oraz użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów oznaczonych w Konstytucji i ustawach. Argumentowano, że dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne – z uwagi na znaczenie samej energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli – należy zaliczyć się do zadań publicznych. Z kolei udostępnienie decyzji będących podstawą lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy sprawy publicznej, stąd żądane przez skarżącego dokumenty stanowią informację publiczną i winny być mu udostępnione. Wskazano, że pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika wezwali spółkę do podjęcia negocjacji wraz z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Odpowiedź Spółki dotyczyła odmowy wypłaty odszkodowania brak było żądanej informacji publicznej. Następnie skarżący zwrócili się do spółki pismem z dnia 9 września 2011 r. i pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. Ostatnim pismem przed wystąpieniem ze skargą administracyjną na bezczynność do sądu było pismo z 8 maja 2013 r.

4 W odpowiedzi na skargę z dnia 9 maja 2013 r. przedsiębiorstwo energetyczne Spółka A w P. wniosło o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania.

5 W uzasadnieniu przedsiębiorstwo energetyczne przedstawiło opisany powyżej stan faktyczny, dodając, że dokonało szczegółowej analizy przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jak również poglądów doktryny co spowodowało weryfikację wcześniej zajmowanego stanowiska. Podjęte przez organ zobowiązany działania doprowadziły do ustalenia, iż w zasobach Spółki brak decyzji o jakie wnioskowała skarżąca. Wobec takich ustaleń podmiot zobowiązany pismem z dnia 8 października 2013 r. udzielił pełnomocnikowi skarżących odpowiedzi na wcześniej składane pisma wskazując iż z uwagi na odległy czas budowy infrastruktury spółka nie posiada w swoich zasobach archiwalnych kompletu dokumentacji dotyczącej prowadzenia w.w. inwestycji. W posiadaniu spółki, nie znajduje się bowiem jakakolwiek dokumentacja dotycząca ewentualnych remontów czy modernizacji wskazanych urządzeń. W tych okolicznościach zdaniem podmiotu zobowiązanego udzielona przez niego informacja usunęła stan bezczynności.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

7 Postępowanie sądowe należało umorzyć.

8 Na wstępie trzeba zauważyć, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku milczenia podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w przypadku, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi w istocie informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd zobligowany jest do rozpoznania wniesionej skargi i rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się udostępnienie interesujących go danych.

9 Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu cytowanej ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie. Jak wynika z kolei z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a wymienionej ustawy, udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć. Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów.

10 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy zatem uznać, że informacje żądane przez skarżącego posiadały status informacji publicznej. Dotyczyły one bowiem treści dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), odnoszących się do przedsiębiorstwa energetycznego Spółka A.

11 Ponadto, żądanie skarżącego zostało dostatecznie sprecyzowane już w piśmie z dnia 1 sierpnia 2011 r. skarżący wniósł bowiem o przekazanie mu kserokopii decyzji w sprawie lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na działkach, których numery geodezyjne i numery ksiąg wieczystych wskazał, a położonych w G. Do pisma tego skarżący dołączył ponadto wypis z rejestru gruntów, odpis mapy ewidencyjnej i odpis z księgi wieczystej. Zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej został zatem uszczegółowiony zarówno co do przedmiotu, jak i zakresu przestrzennego wymienionych decyzji.

12 Sąd wskazuje, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej są wedle art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy nie tylko szeroko rozumiane organy administracji publicznej, publiczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne albo podmioty je reprezentujące, lecz także inne podmioty lub jednostki organizacyjne, jeżeli wykonują one zadania publiczne. Należy zarazem podkreślić, że zakres nazwy "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu nazwy "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych wyrażeń abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach.

13 Odnosząc te uwagi do specyfiki przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy z kolei zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w szerokim ujęciu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059).

14 Taki pogląd spotkał także z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., II SAB/Wa 268/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15 Należy zarazem podkreślić, że w świetle art. 2 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej każdemu przysługuje w zasadzie prawo dostępu do informacji publicznej, a od wnioskodawcy nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub choćby faktycznego. Żądana informacja nie miała przy tym charakteru przetworzonego, a zatem nie zaistniała też podstawa do badania na mocy art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, czy w niniejszej sprawie uzyskanie wnioskowanych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dane wnioskowane przez skarżącego składały się bowiem z jedynie prostych informacji, które nie wymagały od podmiotu zobowiązanego poniesienia nadmiernych nakładów w celu opracowania i przekazania informacji końcowej.

16 Ubocznie należy zauważyć, że prawo do uzyskania informacji publicznej ulega zgodnie z art. 5 powołanej ustawy ograniczeniu m.in. ze względu na tajemnice ustawowo chronione oraz tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepis ten nie oznacza jednak, że podmiot zobowiązany może w tym wypadku nie podejmować jakichkolwiek działań. W celu uchylenia się od zarzutu bezczynności powinien on bowiem wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 wymienionej ustawy decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wyjaśniając zarazem motywy takiego rozstrzygnięcia. Powyższe działanie nie miało jednak miejsca w niniejszej sprawie.

17 W konsekwencji należy zatem uznać, że żądane informacje miały charakter informacji publicznej, a omawiane przedsiębiorstwo energetyczne było podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 powoływanej ustawy udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.

18 W przedmiotowej sprawie podmiot zobowiązany udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 9 września 2011 r. ale tylko w zakresie odmowy wyrażenia zgody na wypłatę odszkodowania. W zakresie udostępnienia informacji publicznej brak jakichkolwiek informacji .

19 Dlatego należy przyjąć, że przedsiębiorstwo energetyczne pozostawało w stanie bezczynności.

20 Bezczynność ta ustała dopiero gdy pełnomocnik zainteresowanych złożył skargę do sądu za pośrednictwem organu zobowiązanego. Skarga - pismo z dnia 7 sierpnia 2013 r. została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 23.09.2013 r. i w odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany pismem z dnia 8 października 2013 r. nadanym na poczcie w dniu 9 października 2013 r. poinformował, że nie posiada w swoich zasobach archiwalnych jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych. W ocenie sądu w tej dacie, a więc po złożeniu skargi do sądu ustąpił stan bezczynności podmiotu zobowiązanego.

21 Odnosząc się do kwestii, czy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa w zwłoce co do udostępnienia przez podmiot do tego zobowiązany żądanych przez skarżącego informacji publicznej Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało charakteru rażącego. Wprawdzie należy zauważyć, że wniosek skarżącego 8 maja 2013 r. powinien zostać rozpatrzony w ustawowym terminie wynoszącym co do zasady 14 dni (a maksymalnie i wyjątkowo 2 miesiące – art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej), to bezczynność przedsiębiorstwa energetycznego nie była zawiniona ani nadmierna. Co więcej, w sprawie żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało złożone w związku z wezwaniem przedsiębiorstwa energetycznego do pojęcia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu i wypłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wskazuje na to nagłówek pisma pełnomocnika z dnia 1 sierpnia 2011 r. ‘wezwanie do podjęcia negocjacji’. Zatem tło przedmiotowego wniosku ma niewątpliwie cywilnoprawny charakter. Taki stan rzeczy nie może być pominięty przy ocenie, czy bezczynność podmiotu zobowiązanego nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Analiza stanu faktycznego nie pozwala na jednoznaczne uznanie, że skarżone przedsiębiorstwo energetyczne w sposób oczywisty, bez potrzeby pogłębionej analizy przepisów prawa, naruszało przepisy prawa w okresie objętym kontrolą sądową.

22 W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę, że żądana informacja została ostatecznie udzielona skarżącym w piśmie z dnia 8 października 2013 r. i mając na uwadze okoliczności podane wyżej, Sąd stwierdził, że stan bezczynności nie miał charakteru rażącego. Jednocześnie, ze względu na przekazanie żądanych informacji niniejsze postępowanie należało umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) jako bezprzedmiotowe (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl).

23 Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i z art. 205 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.