Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 r., II SA/Po 885/20
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 r., II SA/Po 885/20Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Dnia 17 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r.. poz.256) w zw. z art. 17 ust. 1, ust.la, ust. 1b. ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 pkt 21 lit. c i pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. B. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2020 r., [...] o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
3 Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
4 W dniu [...] maja 2020 r. M. B. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem P. B..
5 Wójt Gminy [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., [...], odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
6 W wyniku rozpatrzenia odwołania M. B. od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2020 r., [...] uchyliło ww. decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozparzenia temu organowi.
7 W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy [...] decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] ponownie odmówił przyznania M. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad P. B. (synem).
8 Wójt przywołał art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 dalej u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
9 Organ wskazał, że uchylając jego wcześniejszą decyzję SKO zwróciło uwagę m.in. na konieczność ustalenia czy skarżąca sama nie jest osobą niepełnosprawną, która z uwagi na stan zdrowia, potwierdzony odpowiednim orzeczeniem, nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Innymi słowy zleciło organowi zbadanie, czy spełniona jest przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad synem.
10 Pismem z [...] lipca 2020 Nr [...] na podstawie art. 23 ust. 4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ zwrócił się do Działu Pomocy Środowiskowej w tut. Ośrodku Pomocy Społecznej z prośbą o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego u Pana P. B. w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki oraz. ustalenia czy skarżąca sama nie jest osobą niepełnosprawną, która z uwagi na stan zdrowia, potwierdzony odpowiednim orzeczeniem, nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Organ ustalił, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Orzeczenie zostało wydane na stale, ze wskazaniem dotyczącym odpowiedniego zatrudnienia "praca przeciwwskazana".
11 Ponadto ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że strona sprawuje całodobowo opiekę nad synem Piotrem i zarówno stan jej zdrowia jak i opieka nad synem nie pozwalają na podjęcie pracy dorywczej. Nadto skarżąca uzyskuje świadczenie emerytalne.
12 Natomiast jak wynika z art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przynajmniej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytaIno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
13 Z unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie, poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega, co do zasady, albo na niepodejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną (art. 17 ust. I ww. ustawy). Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 a lub b. Przepis art. 17 stanowi zatem zamknięta regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając zatem na uwadze literalne brzmienie art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy, że przepis ten wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. lit. a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
14 Nie jest więc w takim przypadku możliwe uzyskanie, przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawną osobą, świadczenia pielęgnacyjnego.
15 Natomiast jeżeli chodzi o przesłankę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym synem w stopniu znacznym to nie została spełniona ponieważ skarżąca została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym ze wskazaniem dotyczącym odpowiedniego zatrudnienia - " praca przeciwskazana". Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na stale. Ponadto skarżąca sama oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i stan zdrowia nie pozwala na dorobienie do emerytury. Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
16 W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że wydania przez Wójta decyzja jest dla niej krzywdząca. Podała, że najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza możliwość wyboru świadczenia i rezygnacji z emerytury w celu uzyskania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ pominął okoliczność, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskała 5 lat temu, a opiekę nad synem sprawuje od 37 lat. Wtenczas już zrezygnowała z pracy żeby się nim opiekować.
17 Opisaną we wstępie decyzją SKO w [...] orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
18 SKO nie podzieliło stanowiska organu I instancji, iż przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być sam fakt pobierania przez wnioskodawcę emerytury. Kolegium na poparcie swojego stanowiska przywołało szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w których wskazano, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. Artykuł 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury. Mając to na uwadze SKO wskazało, że organ I instancji nie mógł odmówić skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na pobieranie przez nią emerytury.
19 Kolegium stwierdziło, że zasadnie organ I instancji zwrócił uwagę na drugą negatywną przesłankę, a mianowicie kwestię rezygnacji z zatrudnienia/ niepodejmowania pracy przez skarżącą w celu sprawowania opieki.
20 Kolegium wskazało, że w przedłożonych przez organ I instancji aktach znajduje się "Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności" z dnia [...].08.2015r., o zaliczeniu M. B. "do stopnia niepełnosprawności - umiarkowanego". I dalej "... Orzeczenie wydaje się na stałe ... Niepełnosprawność istnieje od - [...].06.2011 r. ... Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od - [...].07.2015r. Wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia - praca przeciwwskazana". W przedłożonych aktach znajduje się także "Oświadczenie" M. B. z dnia [...].08.2020r. o treści: "... jestem osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i mój stan zdrowia nie pozwała na dorobienie do emerytury".
21 W świetle takich okoliczności faktycznych Kolegium podzieliło przekonanie organu I instancji, że "... jeżeli chodzi o przesłankę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym synem w stopniu znacznym to nie została spełniona", .W ocenie SKO organ I instancji, dokonał koniecznej oceny aktywności zawodowej strony (która to materia jest istotna ze względu na warunek statuowany w cyt. wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że poczynienie ustaleń pozwalających na ocenę przesłanki "nie podejmuje" ("zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej"), to ustalenie, czy strona byłaby zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, w hipotetycznej sytuacji braku konieczności sprawowania przez nią opieki (tj. gdyby nie było konieczności sprawowania przez nią opieki). Z kolei ocena przesłanki "rezygnuje" ("z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej"), to ustalenie, czy strona zrezygnowała z zatrudnienia jedynie przez wzgląd na konieczność sprawowania przez nią opieki. Przywołane wyżej okoliczności faktyczne dowodzą, iż nie mamy tutaj do czynienia zarówno z sytuacją "nie podejmuje", jak i "rezygnuje" ("z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą") w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., albowiem aktywności zawodowej strony na przeszkodzie stoi stan jej zdrowia - także aktywności zawodowej w formie pracy dodatkowej, dorywczej.
22 Mając na uwadze powyższe SKO uznało, że z uwagi na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia zasadnie organ I instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
23 W skardze do WSA M. B. reprezentowana przez adwokata zaskarżyła decyzję SKO w całości, wnosząc o jej uchylenie jak i poprzedzającej ja decyzji Wójta Gminy [...]. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
24 Powołanej decyzji zarzuciła:
25 - naruszenie art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. polegająca na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, ze okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
26 - naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, ze niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżąca w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
27 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
29 Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
30 Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1267 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
31 Dokonując kontroli decyzji SKO w [...] w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, ze wywiedziona przez M. B. skarga jest zasadna.
32 W niniejszej sprawie M. B. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. Syn skarżącej P. B. ma aktualnie 37 lat i od urodzenia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Skarżąca pracowała przed urodzeniem syna. Aktualnie otrzymuje świadczenie emerytalne. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) M. B., z którego wynika, że przeciwwskazane jest wykonywanie przez nią pracy.
33 W ocenie obu orzekających w sprawie organów ta ostatnia okoliczność powodowała, że nie było podstaw do przyznania M. B. świadczenia pielęgnacyjnego.
34 Rozpoczynając rozważania w niniejszej sprawie przyjdzie wskazać, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - dalej zwana "ustawą". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
35 1) matce albo ojcu,
36 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
37 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
38 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
39 - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
40 Przepisy art. 17 u.ś.r. mają charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie wymienione w nim przesłanki.
41 Organy odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w ich ocenie, wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki jaką jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki - określonej w art. 17 ust. 1 ustawy. Organy obu instancji przyjęły, że skoro skarżąca pobiera emeryturę, a od [...] sierpnia 2015 r. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem "praca przeciwwskazana", to powyższa przesłanka nie została spełniona. W ocenie organów nie można przyjąć, że wniesienie wniosku nastąpiło w związku z rezygnacją zatrudnienia, nadto ponieważ skarżąca jest osobą, której prace przeciwwskazano, zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności, nie może się w jej przypadku zaktualizować przesłanka "nie podjęcia zatrudnienia".
42 Organy w tej sytuacji stwierdziły brak podstaw do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącą a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym od urodzenia synem.
43 Powyższego stanowiska organów nie można podzielić. Prezentowana zaś przez organy w niniejszej sprawie interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy nie zasługuje na
44 akceptację. Brzmienie przywołanego przepisu ustawy obejmuje dwa stany faktyczne: pierwszy, dotyczący nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz drugi, dotyczący rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W pierwszym przypadku, podmiot zainteresowany przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, a w drugim, rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej. Zatem rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowią podstawę dla uzyskania świadczenia, o ile mają na celu sprawowanie opieki.
45 Należy zauważyć, że powołany przepis nie warunkuje możliwości otrzymania świadczenia od okresu rezygnacji czy nie podejmowania pracy. Stanowi jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej czy ich nie podejmowanie, miały na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przepis akcentuje jedynie cel rezygnacji z zatrudnienia lub jego nie podejmowania - jakim jest opieka nad bliską osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji.
46 Nie można przy tym zaaprobować wykładni, która powodowałoby, że osoby rezygnujące z zatrudnienia w celu opieki zostałyby z trwałym skutkiem na przyszłość pozbawione możliwości występowania o przyznanie świadczeń pielęgnacyjnych, co może być szczególnie dotkliwe wobec opiekunów osób chorych przewlekle przez wiele lat (lub w szczególności opiekunów dorosłych niepełnosprawnych dzieci, którymi zajmują się od ich urodzenia). Wykluczenie to objęłoby bowiem m.in. osoby, które dokonały rezygnacji z zatrudnienia po rozpoczęciu opieki nad niepełnosprawnym. Należy mieć na uwadze, że "rezygnacja z zatrudnienia" nie oznacza jedynie faktycznego zaprzestania wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22, czy rezygnacji z realnej propozycji takiej pracy, ale oznacza także nie podejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Trudno wymagać by osoba, która musi sprawować opiekę nad osobą chorą podejmowała zatrudnienie mając świadomość, że nie będzie w stanie pogodzić zatrudnienia ze sprawowaniem opieki.
47 Z oświadczenia skarżącej wynika, że przed urodzeniem syna pracowała. Z uwagi jednak na jego stan zdrowia (niepełnosprawność) zrezygnowała z pracy. Ustawodawca nie podaje momentu w którym należy zrezygnować z zatrudnienia. Nie jest więc tak, że musi to nastąpić w momencie/dacie składania wniosku. Ustawodawca wymaga aby rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z twierdzeń skarżącej wynika że dokładnie tak się stało- z tym że 37 lat temu, kiedy urodziła niepełnosprawne dziecko. Mimo, iż powołała tę okoliczność na etapie odwołania SKO zaniechało poczynienia jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. W ocenie Sądu uznać należy, ze jeżeli skarżąca pracowała przed urodzeniem niepełnosprawnego dziecka i zrezygnowała z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad nim, to przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia" o której mowa w powołanym przepisie została spełniona. Nie ma przy tym znaczenia data, w której dokonała rezygnacji, a okoliczność że uczyniła to w celu zajmowania się niepełnosprawnym dzieckiem. Niemniej jednak powyższa okoliczność wymaga weryfikacji przez organ.
48 Organy w swoich wywodach (głównie SKO) wskazały również, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, której przeciwwskazano pracę, wobec czego przesłanka "nie podjęcia zatrudnienia" nie może się w ogóle ziścić. Mając na uwadze treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, należy zauważyć, że okoliczność, iż skarżąca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie pozbawia go możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej możliwości zostały bowiem pozbawione jedynie wymienione w tym przepisie osoby posiadające znaczny stopień niepełnosprawności.
49 Należy w tym miejscu wskazać na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, na podstawie których wydano orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
50 W myśl art. 4 ust. 2 tej ustawy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 5 ustawy zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; 2) zatrudnienia w formie telepracy.
51 Z literalnego brzmienia powołanego wyżej przepisu wynika, że dotyczy on wszystkich osób niepełnosprawnych wymienionych w ust. 1 i 2 art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych.
52 W świetle powyższego należy stwierdzić, że orzeczenie o niepełnosprawności stwierdzające, że praca jest przeciwwskazana nie oznacza automatycznie zakazu podejmowana jakiejkolwiek pracy. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że stanowisko organów, iż przesłanka "niepodejmowania zatrudnienia", z uwagi na treść orzeczenia o niepełnosprawności, w ogóle nie może się w odniesieniu do skarżącej zaktualizować, jest nieprawidłowe.
53 Przechodząc dalej, to ustalenia organu w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinny przede wszystkim koncentrować się na tym - czy podmiot wnioskujący faktycznie sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec której jest obowiązany do alimentacji, a także czy w celu sprawowania tej opieki rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobowej lub czy ich nie podejmuje.
54 Materiał dowodowy w niniejszej sprawie, potwierdza jednoznacznie okoliczność sprawowania przez skarżącą opieki nad dorosłym niepełnosprawnym synem od momentu jego urodzenia. Wynika to zwłaszcza z treści wywiadu środowiskowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz oświadczeń skarżącej. Nadto w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym na rzecz P. B. stwierdzono, że wymaga stałej opieki osoby drugiej. Dodatkowo skarżąca podała, że nie pracuje od urodzenia dziecka i zrezygnowała z pracy w tamtym czasie właśnie w związku z koniecznością opieki nad synem.
55 W ocenie Sądu, podniesione powyżej okoliczności pozwalają na wypełnienie przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przedstawiony tu bowiem stan zdrowia P. B., a zwłaszcza sposób i zakres opieki sprawowanej przez M. B., wystarczająco potwierdzają i wskazują, że wnioskodawczyni rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak i ich nie podejmuje - w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Jak wskazano już w rozważaniach, wbrew przekonaniu organów okoliczność, że skarżąca od wielu lat nie pracuje, jak równie okoliczność, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, powinny pozostać bez wpływu dla oceny przesłanek przyznania świadczenia.
56 Końcowo Sąd wskazuje, że w części podziela rozważania Kolegium odnośnie drugiej przesłanki odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt uznał bowiem, że okoliczność otrzymywania przez skarżącą emerytury niweczy prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium powołało się na szereg orzeczeń sądów, w których wyrażono pogląd iż dla takich osób możliwe jest swoiste wyrównanie tj. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o otrzymywaną emeryturę. Sąd w niniejszym składzie opowiada się jednak za poglądem, który wyrażono m.in. w wyroku tut. Sądu sygn. II SA/Po 926/19, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma możliwość zawieszenia prawa do emerytury i wystąpienia o ww. świadczenie w pełnej wysokości. Niemniej jednak zasadnie SKO zwróciło uwagę na najnowsze i stabilne orzecznictwo sądów administracyjnych, które stoi na stanowisku iż sama okoliczność pobierania świadczenia emerytalnego nie stanowi sama w sobie podstawy do odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
57 W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 P.p.s.a uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji, zostały bowiem wydane z naruszeniem mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
58 Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny określonych w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię tego przepisu, którą są związane z mocy art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
59 Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w pkt I sentencji.
60 O kosztach postępowania, na które składają się: koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł i uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm ).
Powołane przepisy
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 134 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 153
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 200
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 205
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych, art. 17
Cytowane w
Cytowane w 2 orzeczeniach.