Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r., II SA/Po 4627/01

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r., II SA/Po 4627/01

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; o d d a l a s k a r g ę /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus JFS

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powołując jako podstawy prawne art.25 ust.2 pkt 1 lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142, poz.950 ze zm. ) pozbawił J. R. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w L. w dniu [...] lutego 1976 r. z tytułu uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach od [...] stycznia 1943 r. do [...] maja 1945 r. oraz z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od [...] września 1945 r. do [...] czerwca 1947 r.

3 Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń J. R. w drugim okresie zaliczonym jako obejmujący działalność kombatancką był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Wobec tego ustalenia uznano, że spełnione zostały przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej.

4 J. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż Kierownik Urzędu wydał decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Natomiast pobyt w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach nie został w ogóle wzięty pod uwagę.

5 Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej przedstawionych ustaleń i normy prawnej wyjaśniono, że zainteresowany nie udowodnił, iż do Urzędu Bezpieczeństwa został skierowany bądź zwerbowany przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy. Oświadczenia świadków I. S. i S. M. o ostrzeżeniu J. K. przez J. R. o grożącym aresztowaniu nie stanowią dowodu, iż J. R. był skierowany do Urzędu Bezpieczeństwa lub zwerbowany przez organizację niepodległościową.

6 J. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę, której treść wskazywała, że domagał się on uchylenia zaskarżonej decyzji. Na poparcie skargi przedstawił argumenty zbieżne z powołanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

7 Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyń przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

9 Zgodnie z art.25 ust.2 pkt 1 a ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione, między innymi w art.21 ust.2 pkt 4 a tejże ustawy, to jest te, które w latach 1944 - 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione strukturach w szczególności Urzędów Bezpieczeństwa. Jedyny wyjątek od tej reguły wynika z odwołania się do art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej, który to przepis dotyczy osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów, w tym Urzędów Bezpieczeństwa zostały skierowane przez organizację niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy.

10 Przedstawiona konstrukcja prawna oznacza, że pełnienie służby lub funkcji i zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa w latach 1944 - 1956 jest co do zasady okolicznością niweczącą skutki działalności kombatanckiej stanowiącej podstawę wcześniejszego przyznania uprawnień kombatanckich i to niezależnie od oceny wagi tej działalności. Zatem godna podkreślenia sytuacja skarżącego jako więźnia obozów koncentracyjnych nie miała znaczenia przy ocenie skutków jego służby w obrębie struktur Urzędów Bezpieczeństwa.

11 We wskazanych okolicznościach jedyną możliwością, pozwalającą na uniknięcie pozbawienia uprawnień kombatanckich byłoby ustalenie, że zachodziły przesłanki wymienione w art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej, to jest skierowanie do Urzędów Bezpieczeństwa przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowanie przez takie organizacje w celu udzielenia pomocy. Zaznaczyć przy tym należało, że treść ostatnio wymienionego przepisu wskazywała, iż ciężar udowodnienia określonych w tym przepisie faktów spoczywała na osobie wywodzącej z nich korzystne skutki prawne ( por. wyrok SN z 18 stycznia 2002 r., III RN 187/00, OSNP 2002/13/300 ).

12 Skarżący w toku postępowania przedstawił dowody mogące potwierdzać jedynie tyle, że w okresie zatrudnienia skarżącego w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa ostrzegł on oficera Armii Krajowej o grożącym mu aresztowaniu. Udowodniona okoliczność, niezależnie od ewentualnej oceny wiarygodności dowodów, nie odpowiadała sama przez się żadnej z dwóch przesłanek wymienionych w art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej. Udzielenie pomocy zagrożonej aresztowaniem osobie nie odpowiadało ani pojęciu skierowania ani zwerbowania o jakich mowa w wymienionym przepisie. W obu przypadkach bowiem konieczne byłoby wykazanie dalej idącej niż samo ostrzeżenie współpracy z organizacjami niepodległościowymi. Zaznaczenia wymagało, że faktem powszechnie znanym jest, że Armia Krajowa ulegała rozwiązaniu w 1945 r. podczas gdy wykazywane przez skarżącego okoliczności miały mieć miejsce w 1947 r., zatem, brak było dowodu na jakiekolwiek kontakty z organizacjami działającymi w okresie powojennym. Dodać należało, że na rozprawie skarżący oświadczył, że poza ostrzeżeniem znajomego oficera o grożącym aresztowaniu nie miał kontaktów z mogącymi działać w podziemiu osobami, zatem nie można było przyjąć by zarzucał naruszenie przepisów postępowania dotyczących postępowania dowodowego skoro nie wskazywał okoliczności dalej idących niż wcześniej dowodzone a mających mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji nie można było zarzucić naruszenia prawa orzekającemu w sprawie organowi, który przyjął, że przedstawione przez skarżącego dowody nie były wystarczające dla przyjęcia, iż spełniły się przesłanki z art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej.

13 Z wymienionych przyczyn oddalono skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ).

14 /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus

JFS