Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2015 r., II SA/Po 306/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2015 r., II SA/Po 306/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skargi R. M. i L. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...]Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu podania Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w P. z dnia 17 października 2014 r., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego R. M. i L. M. z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. B. [...].

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wnosząc o wymeldowanie R. M. i L. M. Miejski Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. wskazał, iż wyżej wymienieni nie mieszkają w lokalu mieszkalnym położonym w P. przy ul. B. [...]. Lokal ten przekazany został do dyspozycji Administracji Domów Mieszkalnych Nr 1 w dniu 12 lutego 2014 r. Państwo M. zamieszkują obecnie w mieszkaniu przy ul. W. [...] w P.. Po wszczęciu postępowania R. M. i L. M. wnieśli do organu pismo, w którym wyjaśnili, że nie wyrażają zgody na powyższe wymeldowanie ze względu na wniesioną skargę do Trybunału Europejskiego oraz inne sprawy.

4 Dalej organ wskazał, iż wizja lokalowa zaplanowana w mieszkaniu przy ul. B. [...] nie odbyła się ze względu nieobecność nowego lokatora, który aktualnie lokal ten remontuje. Przybyły do budynku przy ul. B. 28 pracownik Administracji Domów Mieszkalnych nr 1 W. G. oświadczył, że w lokalu nr 1 przeprowadzany jest remont lokatorski. Remont wykonywany jest przez S. S., na postawie umowy zawartej z MZGM w dniu 16 lipca 2014 r.

5 W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta P. wyjaśnił, iż zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Meldunek jest czynnością techniczną i porządkową, nie tworzy nowego stanu materialno-prawnego ani nie zmienia istniejącego. Osoba, która przebywa w lokalu winna być w nim zameldowana i przeciwnie - osoba, która w lokalu nie przebywa - powinna się wymeldować. W stosunku do osoby, której nie ma w lokalu, a która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, organ gminy - na podstawie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy - wydaje decyzję w sprawie wymeldowania.

6 Według organu taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. R. M. oraz L. M. nie mieszkają pod adresem stałego zameldowania od kilku miesięcy, lecz nie uregulowali swojej sprawy meldunkowej. Ponadto lokal, z którego nastąpić ma wymeldowanie pozostaje w dyspozycji wnioskodawcy i aktualnie nikt w nim nie zamieszkuje. Na podstawie umowy zawartej z wnioskodawcą w lokalu tym przeprowadzany jest remont lokatorski, po zakończeniu którego umowę najmu lokalu może otrzymać nowy lokator.

7 Odwołanie wnieśli R. i L. M. żądając wstrzymania wymeldowania i zgłaszając sprzeciw wobec dokonania tej czynności. Podnieśli, iż sąd powszechny orzekając o ich eksmisji określił, iż gmina ma obowiązek zagwarantowania odpowiedniego lokum zastępczego w przypadku wykonania eksmisji. Tymczasem otrzymany lokal zastępczy nie spełnia tego wymogu, a umowa jego najmu została zawarta tylko na dwa lata i nie ma gwarancji, że zostanie przedłużona. Do odwołania załączono skargę R. M. do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącą pozbawienia go tytułu najemcy lokalu przy ul. B. [...] i eksmisji z tego lokalu na podstawie orzeczenia sądowego.

8 Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

9 W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, to jest dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

10 Dalej Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało jednoznacznie, że L. i R. M. nie zamieszkują w miejscu swojego zameldowania na pobyt stały, tj. w lokalu mieszkalnym położonym w P. przy ul. B. [...]. Oboje zamieszkują obecnie P. przy ul. W. [...]. Z dołączonych do sprawy materiałów dowodowych wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z 19 lipca 2006r. sygn. akt [...] orzeczony m.in. wobec L. i R. M. eksmisję z lokalu położonego w P. przy ul. B. [...]. Eksmisja ta została wstrzymana do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy o najem lokalu socjalnego. Eksmisja wykonana została 22 sierpnia 2013r (protokół eksmisji komornika sądowego w aktach sprawy) a L. i R. M. zamieszkali w lokalu socjalnym przy ul. W. [...] w P..

11 W ocenie organu odwoławczego z dołączonej do odwołania kserokopii skargi L. i R. M. do Trybunału Europejskiego Praw Człowieka z 13 lutego 2013 r. wynika, że dotyczy ona zadłużenia w opłatach mieszkaniowych, eksmisji z lokalu przy ul. B. [...] oraz czynności komorniczych, to jednak wszystkie wskazane okoliczności nie mogą być brane pod uwagę przy sprawie o wymeldowanie. Przy sprawach o wymeldowanie bada się przesłankę ustawową dotyczącą faktu opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Wojewoda podkreślił, że egzekucja orzeczenia orzekającego eksmisję jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 tejże ustawy należy traktować wykonanie w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję L. i R. M. z przedmiotowego lokalu.

12 Uwzględniając powyższe Wojewoda uznał decyzję organu I instancji za uzasadnioną i zgodną z prawem.

13 Organ odwoławczy wyjaśnił uzupełniająco, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu, a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby.

14 Skargę na powyższą decyzję wnieśli R. i L. M. podnosząc, iż domagają się wstrzymania się z wymeldowaniem ich z pobytu stałego w lokalu przy B. [...] do czasu rozpoznania skargi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

15 Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

17 Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

18 Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie.

19 W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. D. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Ustawa ta została co prawda uchylona w skutek wejścia w życie z dniem 1 marca 2015 r. przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 t. poz. 388 ze zm.) i nie obowiązuje na dzień orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974 r. bowiem obowiązywały one na dzień wydania decyzji, to jest w dniu 27 lutego 2015 r.

20 Z treści art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974 r w brzmieniu obwiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynika, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

21 Wyjaśnić należy, iż obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01 podkreślił rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu, a ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu.

22 Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy opuszczenie miejsca pobytu stałego, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano przy tym, iż brak cechy dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie zawsze stanowi jednak przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania (por. wyroki NSA, z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt II OSK 519/07, z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 788/08 oraz z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2390/13 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09 – dostępny jak wyżej). Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, to okoliczność ta stanowi podstawę faktyczną do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 195/09 – dostępny jak wyżej).

23 Jak ustaliły organy obu instancji L. M. i R. M. nie przebywają w lokalu przy ul. B. [...] od 22 sierpnia 2013 r . W tym dniu opuścili ten lokal w wyniku eksmisji przeprowadzonej przez komornika sądowego w celu wykonania wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 lipca 2006 r. sygn. akt [...] nakazującego R. M. i L. M. opróżnienie i wydanie Gminie P. - Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej w P. lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku mieszkalnym oznaczonym nr 28 położonym w P. przy ul. B.. Z protokołu eksmisji wynika, iż skarżący zostali przeniesieni do lokalu przy ul. W. [...], w którym przebywają aktualnie, co potwierdzając sami skarżący m.in. w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

24 Wobec powyższego skoro skarżący opuścili dotychczasowe miejsce pobytu i nie wykonali obowiązku wymeldowania, zaistniała podstawa do orzeczenia ich o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Celem postępowania w sprawie o wymeldowanie jest bowiem zapewnienie zgodności zapisów rejestrowych w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem, czyli miejscem pobytu danej osoby. Wymeldowanie nie wpływa na prawa rzeczowe, czy zobowiązaniowe strony (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2387/10 – dostępny jak wyżej).

25 Jak trafnie zauważył organ odwoławczy podnoszona przez skarżących okoliczność złożenia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowiek na postępowanie sądowe dotyczące powództwa o opuszczenie przez skarżących lokalu przy ul. B. [...] i egzekucji zapadłego w tym postępowaniu orzeczenia o eksmisji nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie meldunkowej. Powtórzyć należy, iż eksmisji dokonano na podstawie wyroku sądowego, który obowiązany jest respektować skład orzekający w niniejszej sprawie jak i organy administracji publicznej orzekające o wymeldowaniu co wynika z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.). Wniesienie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowiek dotyczącej powyższego orzeczenia sądu powszechnego nie wstrzymuje jego wykonania.

26 Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.