Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., II SA/Po 285/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., II SA/Po 285/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia [...]2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku osiedleniowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 K. M. zwrócił się w dniu 31 października 2007 r. do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w J. z wnioskiem o przyznanie zasiłku osiedleniowego z tytułu przeniesienia służbowego, w wysokości 250 % najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego. Uzasadniając wniosek K. M. wyjaśnił, iż decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2007 r., nr [...] został przeniesiony służbowo i obowiązki na nowym stanowisku służbowym objął w dniu 8 października 2007 r. Natomiast w dniu 20 września 2007 r. miało miejsce osiedlenie się wnioskodawcy i jego rodziny w R. przy ul. J. [...], która jest miejscowością pobliską do miejscowości pełnia służby. Przesiedlenie miało miejsce w związku z przeniesieniem służbowym. K. M. oświadczył także, iż przesiedlenie nastąpiło z R. ul. L. [...].

3 Decyzją z dnia 14 listopada 2007 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] odmówił przyznania por. K. M. zasiłku osiedleniowego z tytułu przeniesienia służbowego.

4 Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż K. M. na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2007 r., nr [...] został przeniesiony z Jednostki Wojskowej [...] w B. do Jednostki Wojskowej [...] w J.. Obowiązki służbowe w nowym miejscu pełnienia służby objął w dniu 8 października 2007 r. Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe zasiłek osiedleniowy przysługuje żołnierzowi, który w związku z przeniesieniem służbowym przesiedlił się na pobyt stały do nowego miejsca pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Musi istnieć związek przyczynowy i czasowy między przeniesieniem służbowym i przesiedleniem się. Natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, iż przesiedlenie żołnierza miało miejsce w lutym 2003 r. Wnioskodawca przesiedlił się wówczas do R., ul. L. [...] i zamieszkał tam na pobyt stały. Zameldowanie się w R. przy ul. J. [...] nie pozostawało w związku z przeniesieniem służbowym – zmiana adresu nastąpiła w obrębie tej samej miejscowości. Tym samym, zdaniem organu, przesiedlenie się w 2003 r. oraz zmiana miejsca zameldowania z ulicy L. [...] w R. na ul. J. [...] w tej samej miejscowości nie pozostawało w związku z przesiedleniem służbowym.

5 K. M. wniósł odwołanie do powyższej decyzji do Dowódcy [...] Brygady Lotnictwa Taktycznego w P. w pierwszej kolejności podnosząc, iż rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe nie zawiera definicji pojęcia przesiedlenie. Również zaskarżona decyzja nie zawiera takie definicji ani nie wskazuje źródła na podstawie którego organ I instancji dokonał interpretacji tego terminu. Skarżący podniósł, iż pojecie przesiedlenie zostało zdefiniowane dopiero w § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 października 2007 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe, jednak przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Faktem jest zmiana przez odwołującego się i jego rodzinę miejsca stałego zameldowania w obrębie tej samej miejscowości z ul. L. [...] w R. na ul. J. [...] w dnu 20 września 2007 r., co należy uznać jako przesiedlenie.

6 K. M. podniósł także, iż przesiedlenie miało ścisły związek z przeniesieniem służbowym, gdyż przeniesienie dawało podstawę do przesiedlenia się z domu teściów do własnego domu.

7 Decyzją z dnia [...] 2011 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż pomimo kolejnych nowelizacji rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe podstawowym wymogiem przyznania zasiłku osiedleniowego było aby zmiana miejsca zamieszkania do innej miejscowości była spowodowana przeniesieniem służbowym żołnierza. Organ odwoławczy zauważył, iż K. M. przesiedlił się z B. do R. w 2003 r. a więc ponad trzy lata przed jego przeniesienie służbowym do Jednostki Wojskowej [...] w J. Tak więc w związku z tym przeniesieniem nie przesiedlał się gdyż zamieszkiwał i nadal zamieszkuje w tej samej miejscowości – R. Zmiana ulicy i domu zamieszkana nie była wywołana przeniesieniem służbowym, ale ukończeniem budowy własnego domu. Organ zaznaczył, iż § 9 powoływanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. zarówno w swoim pierwotnym brzmieniu, jak i brzmieniu z 5 października 2007 r. stanowi jednoznacznie, iż zasiłek osiedleniowy nie przysługuje żołnierzowi w razie przeniesienia do miejscowości, w której żołnierz lub jego małżonek posiada dom lub samodzielny lokal mieszkalny, albo jest on zameldowany na pobyt stały. Odnosi się to także do miejscowości pobliskiej.

8 Skargę na powyższą decyzję K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o uchylnie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

9 Skarżący podniósł, iż przesiedlenie się wraz z rodziną z ul. L. [...] na ul. J. [...] w R. ma ścisły związek z jego przeniesieniem służbowym z Jednostki Wojskowej w B. do Jednostki Wojskowej w J.. Pod adresem teściów skarżącego przy ul. L. [...] w R. mieszkała w istocie jego żona z dziećmi, podczas gdy on faktycznie zamieszkiwał w tzw. internacie w B..

10 Dalej skarżący zaznaczył, iż wniosek o zasiłek osiedleniowy złożył u Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w J. w dniu 31 października 2007 roku i wniosek powinien być rozpatrzony na gruncie przepisów obowiązujących w dacie jego złożenia tj. przepisów rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 roku w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe. Według skarżącego z przepisów regulujących należności za przeniesienia służbowe, określone świadczenia związane były i są nadal z zaistnieniem faktu przesiedlenia się i zamieszkania żołnierza wraz z członkami rodziny w nowym miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Przesiedlenie się są to czynności faktyczne podjęte w celu przeprowadzenia się żołnierza wraz z rodziną z miejscowości, w której dotychczas zamieszkiwał do miejscowości, w której zamieszkał po objęciu stanowiska służbowego. Tym samym przesiedlenie się w związku z wykonaniem przez żołnierza rozkazu o wyznaczeniu stanowiska służbowego może nastąpić tylko jednorazowo, to znaczy, że nie można dwa razy przesiedlić się wykonując ten sam rozkaz o wyznaczeniu stanowiska służbowego. Skarżący podkreślił, iż przesiedlenie się jest czynnością faktyczną realizującą się w określonym miejscu i czasie. Późniejsze zmiany przepisów prawa, czy też zmiana stanu faktycznego, polegająca na kupnie mieszkania własnościowego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej nie powodują, że można uznać, iż doszło do kolejnego przesiedlenia czy też, że przesiedlenie nastąpiło dopiero w momencie kupna mieszkania. Kupno mieszkania i zameldowanie się w nim na pobyt stały nie stanowią bowiem przesłanki, z którą przepisy wiążą skutek w postaci przesiedlenia. Przesiedlenie związane jest wyłącznie z faktem zamieszkania w określonej miejscowości, a skoro tak to nie sposób jest uznać, iż skarżący zamieszkiwał w miejscowości R. i dopiero przeniesienie służbowe do jednostki w J. potwierdziło jakby potrzebę zamieszkania wraz z rodziną w tej miejscowości.

11 Skoro skarżący nie zamieszkiwał w miejscowości R., gdyż korzystał z internatu wojskowego, a w R. zamieszkiwała u swoich rodziców jego żona z dziećmi i dopiero po otrzymaniu decyzji Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2007 roku przesiedlił się do R., gdzie wspólnie z żoną wybudowali dom dla swej rodziny to oczywisty jest związek przesiedlenia z wykonaniem rozkazu o wyznaczeniu nowego stanowiska służbowego.

12 Odpowiadając na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w P. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż przyznanie zasiłku osiedleniowego przysługuje w sytuacji gdy przeniesienie służbowe żołnierza powoduje konieczność jego przesiedlenia wraz z rodziną do nowego miejsc pełnienia służby. Tymczasem w przypadku skarżącego przesiedlił się on w 2003 r. do miejscowości R. gdzie rozpoczął budowę domu pełniąc nadal służbę wojskową w B.. Następnie sam zainicjował postępowanie kadrowe zmierzające do przeniesienia służbowego do Jednostki Wojskowej [...] w J. w pobliżu swojego miejsca zamieszkania w R.. Tym samym, według organu, należy uznać, iż przesiedlenie skarżącego do R. w 2003 r. nie było podyktowane potrzebami służby.

13 Obecny na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. K. M. podniósł, iż powołany w podstawie prawnej decyzji § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe nie powinien znaleźć zastosowani w jego sprawie. W dniu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku osiedleniowego § 9 tego rozporządzenia nie posiadał punkt 3. Niewłaściwe jest także powołanie w decyzji § 6 pkt 2-6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sytuacji gdy na dzień złożenia wniosku paragraf ten posiadał jedynie 5 punktów. Dalej skarżący podniósł, iż starania o przeniesienie do jednostki wojskowej w J. podjął już w 2001 r. a dom w R. otrzymał wraz z żoną od teściów w 2002 r. Dom znajdował się wówczas w stanie surowym. K. M. wyjaśnił także, iż w 2001 r. zamieszkiwał z żona w wynajmowanym mieszkaniu w B. jednakże po półrocznym bezskutecznym poszukiwaniu pracy przez żonę, wyprowadziła się ona do teściów, a skarżący przeprowadził się do internatu. Z uwagi na niemożliwość zameldowania się w internacie zameldował się w pod adresem teściów w R. Przez 5 dni w tygodniu przebywał w B.. Skarżący podniósł, iż jakkolwiek jego przesiedlenie nastąpiło z ulicy L. na ulicę J. w R. to faktycznie wynikało ono z wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe w J..

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

15 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

16 Zgodnie z obowiązującym w dniu składania przez K. M. wniosku o przyznanie zasiłku osiedleniowego z tytułu przeniesienia służbowego art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 ze zm.) żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu do pełnienia zawodowej służby wojskowej w innej miejscowości albo skierowanemu do wykonywania zadań służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania przysługują należności za przeniesienia i podróże służbowe. W ust. 2 tego samego artykułu ustawodawca upoważnił Ministra Obrony Narodowej do określenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz trybu przyznawania należności za przeniesienia i podróże służbowe, z uwzględnieniem sposobu obliczania czasu podróży służbowej oraz rodzaju należności i sposobu ustalania ich wysokości oraz terminów i trybu wypłaty tych należności.

17 Realizując powyższą kompetencję Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 140, poz. 1487 z 2004 r. ze zm.).

18 W rozporządzeniu tym wskazano, iż z tytułu przeniesienia służbowego żołnierzowi przysługuje między innymi zasiłek osiedleniowy (§ 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia), zasiłek osiedleniowy przysługuje żołnierzowi przeniesionemu służbowo, który przesiedlił się do nowego miejsca pełnienia służby (§ 6 ust. 1) oraz wskazano okoliczności, w których zasiłek osiedleniowy mimo przeniesienia służbowego nie przysługuje (§ 9 rozporządzenia).

19 W rozporządzeniu w jego pierwotnym brzmieniu nie zawarto definicji przesiedlenia, dodając dopiero z dniem 1 listopada 2007 r. do § 2 nowy punkt 6 stanowiący, iż przesiedlenie się do nowego miejsca pełnienia służby oznacza zmianę miejsca zamieszkania żołnierza, członków jego rodziny i ich zameldowanie się na pobyt stały lub czasowy ponad 2 miesiące w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (Dz. U. z 2007 r., Nr 192, poz. 1389).

20 Zauważyć w tym miejscu należy, iż wprawdzie z dniem 1 stycznia 2010 r. nastąpiła nowelizacja ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zmieniająca w istotny sposób treść art. 86 tejże ustawy, między innymi poprzez określenie w ustawie przesłanek przyznawania zasiłku osiedleniowego, to jednak w świetle art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669 z 2009 r. ze zm.) stanowiącego, iż sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych, do sprawy z wniosku K. M. stosować w dalszym ciągu należało przepisy dotychczasowe.

21 W tak ustalonym stanie prawnym odmowę przyznania K. M. zasiłku osiedleniowego uznać należy za zgodną z prawem.

22 W świetle przywołanych powyżej przepisów zasiłek osiedleniowy przysługiwał jedynie temu żołnierzowi, który w związku z przeniesieniem służbowym przesiedlił się.

23 Przez przesiedlenie w języku polskim rozumieć należy przeniesienie kogoś na inne miejsce stałego pobytu, zamieszkania, osiedlenie w innej miejscowości bądź w innym kraju (por. Słownik języka polskiego pod red. Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1965, Uniwersalny słownik języka polskiego PWN pod red. Prof. Stanisława Dubisza, Wydawnictwo PWN Warszawa 2006). Jak wynika z powyższego elementem kluczowym dla przesiedlenia jest zmiana miejsca stałego zamieszkania wiążąca się co najmniej z przeniesieniem do innej miejscowości. Na takie też elementy konstytutywne przesiedlenia wskazuje przywołany powyżej § 2 pkt 6 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych, którego zastosowanie w niniejszej sprawie nie narusza zasady lex retro non agit, albowiem jego wprowadzenie nie spowodowało faktycznych zmian w stanie prawnym.

24 Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumieć należy, zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

25 Miejscowością w której z zamiarem stałego pobytu przebywał od roku 2001 zarówno sam wnioskodawca, jak i członkowie jego rodziny był zaś R. Do miejscowości tej przeniosła się bowiem żona K. M. jak i on sam, zamieszkując u rodziców żony skarżącego, z którego to miejsca zamieszkania skarżący jedynie dojeżdżał do miejsca pełnienia służby, to jest do miejscowości B.. O tym, iż B. nie była stałym miejscem zamieszkania skarżącego świadczą w sposób jednoznaczny okoliczności podnoszone przez samego K. M. takie jak rezygnacja z wynajmowania w tejże miejscowości samodzielnego mieszkania i poprzestanie na noclegach w internacie wojskowym oraz udawanie się na wszystkie weekendy do miejsca zamieszkania i stałego zameldowania, to jest do R.

26 W tym stanie rzeczy nie sposób uznać by przeprowadzenie się przez skarżącego wraz z rodziną w dniu 20 września 2007 r. z domu teściów położonego w R. przy ul. L. [...] do własnego domu położonego w R. przy ul. J. [...] stanowiło przesiedlenie, albowiem nie wiązało się ze zmiana miejsca zamieszkania skarżącego i członków jego rodziny, którym to miejscem pozostała miejscowość R.

27 W tym stanie rzeczy jakiegokolwiek znaczenia prawnego pozbawiona była okoliczność czy do przeprowadzenia się K. M. z R. ul. L. [...] do R. ul. J. [...] doszło w jak twierdzi skarżący w związku z jego przeniesieniem służbowym z jednostki wojskowej w B. do jednostki wojskowej w J., czy też takowy związek przyczynowy - jak twierdzą organy administracji wojskowej - nie zachodził.

28 Nawet bowiem negatywna ocena stanowiska przedstawionego przez organ administracji w tym zakresie nie zmienia istotnej dla sprawy okoliczności, iż nie doszło do przesiedlenia, a jedynie do nieuzasadniającej przyznania zasiłku osiedleniowego przeprowadzki w obrębie tej samej miejscowości, to jest R..

29 Z tych samych przyczyn bez jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy pozostają rozważania organu II instancji odnośnie zastosowania w sprawie § 9 rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych, aczkolwiek przyznać należy rację skarżącemu, iż przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie.

30 W całości zaś podzielić należy stanowisko organów administracji wojskowej, iż skoro przesiedlenie się K. M. z B. do R. zaistniało na kilka lat przed przeniesieniem go na mocy decyzji z dnia 13 września 2007 r. z Jednostki Wojskowej w B. do Jednostki Wojskowej w J., to nie może ono uzasadniać przyznania mu zasiłku osiedleniowego z tytułu tegoż przeniesienia służbowego.

31 Stosując wykładnię celowościową przepisu art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należy nadto zdaniem Sądu zauważyć, że ustawodawca wprowadzając powołaną regulację dążył do złagodzenia żołnierzowi zawodowemu niedogodności związanych z ponoszeniem ciężarów finansowych powstałych na skutek przeniesienia służbowego, a nie do wprowadzenia dodatkowego, swoistego rodzaju pomocy materialnej związanej z każdorazową, nawet nie związaną z miejscem pełnienia służby zmianą przez żołnierza zawodowego miejsca stałego zamieszkania, jaka zaistniała w niniejszej sprawie w momencie przesiedlenia się przez skarżącego wraz z rodziną z B. do R.. Podkreślić nadto należy, iż przeniesienie K. M. z Jednostki Wojskowej w B. do Jednostki Wojskowej w J., w sytuacji, gdy od kilku lat zamieszkiwał on już na stałe z rodziną w R. nie spowodowało dla niego konieczności ponoszenia jakichkolwiek ciężarów finansowych powstałych na skutek tego przeniesienia służbowego, a co za tym idzie przyznanie mu w tej sytuacji zasiłku osiedleniowego byłoby sprzeczne z ratio legis wprowadzenia do systemu prawnego tej instytucji prawnej.

32 W tej sytuacji zasadnym było oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zm.)