Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2020 r., II SA/Po 1114/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2020 r., II SA/Po 1114/19

Sentencja

1 Dnia 19 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 17 maja 2018 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z2017r. poz. 978, zwanej dalej: ustawa), cofnął A. M. (zwanemu dalej: skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E prawa jazdy, dokument nr [...], druk nr [...], wydany przez Prezydenta Miasta [...].

3 Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wywodził, że do wydania decyzji doszło w związku z orzeczeniem lekarskim z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] [...], wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w [...] w trybie odwoławczym od orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 9 stycznia 2018 r., stwierdzającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

4 Organ przedstawił stan faktyczny sprawy wyjaśniając, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. została wydana decyzja o skierowaniu A. M. na badania lekarskie do [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skierowanie na badania nastąpiło w związku z wnioskiem Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia 24 lipca 2017 r. o skierowanie A. M. na badania lekarskie z powodu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia jako osoby kierującej pojazdami. Z treści wniosku wynikało, że w dniu 22 lipca 2017r. ok. godz. 20:20 do miejscowości J. został wezwany funkcjonariusz Policji, ponieważ osoba trzecia zaniepokojona była zachowaniem kierującego samochodem marki [...] nr rej. [...], którym był A. M.. Podczas kontroli okazało się. że A. M. nielogicznie odpowiadał na pytania oraz nie miał świadomości w jakich okolicznościach znalazł się w tej miejscowości.

5 Decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r.) zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [przypis Sadu – który wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r ., sygn. akt II SA/Po 235/18 oddaliła skargę]. Organ wywodził, że mimo braku jeszcze rozstrzygnięcia sprawy przez WSA A. M. przystąpił do badań lekarskich. Na skutek powyższego zasadne było prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień. Organ wskazał na wynikający z przepisów prawa obowiązek cofnięcia uprawnień w przypadku gdy zostało wydane, przez powołane do tego instytucje medyczne, orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ wyjaśnił, że orzeczenie lekarskie wydane po ponownym badaniu lekarskim jest ostateczne.

6 Prezydent podkreślił, że podstawę działania organu I instancji stanowił przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, w myśl którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

7 Organ pouczył też, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami przywrócenie cofniętych uprawnień i zwrot zatrzymanego prawa jazdy nastąpi po ustaniu przyczyn, które spowodowały wydanie decyzji o cofnięciu tj. po dostarczeniu do organu I instancji orzeczenia lekarskiego wydanego przez W. o braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B.

8 Organ wskazał ponadto, że jeżeli decyzja o cofnięciu uprawnień będzie obowiązywała przez okres przekraczający 1 rok wówczas dodatkowym warunkiem zwrotu prawa jazdy będzie uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje.

9 Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się A. M., reprezentowany przez radcę prawnego P. G., składając odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

10 W ocenie Odwołującego orzeczenie lekarskie wydane przez [...] Centrum Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy nie mogą być podstawa wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Niezasadne jest też nałożenie na decyzje rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ pierwszej instancji nie wykonał też, w ocenie odwołującego się, żadnych samodzielnych ustaleń w sprawie.

11 Pismem z dnia 6 lipca 2018 r. pełnomocnik A. M. złożył do akt kserokopię orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 11 czerwca 2018 r. wydanego przez lek. med. pracy M. G., w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A 1, A2, A, B 1, B, B + E, T.

12 Decyzją z dnia 24 października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Podtrzymując stanowisko Prezydenta SKO opisało stan faktyczny w sprawie uszczegóławiając, że w dniu 22 lipca 2017 r. ok. godz. 20:20 do miejscowości [...] został wezwany funkcjonariusz Policji, ponieważ osoba trzecia zaniepokojona była zachowaniem A. M. kierującego samochodem marki [...] nr rej. [...]. Po kontakcie telefonicznym z żoną A. M. ustalono, że kierujący choruje na cukrzycę, a w dniu zdarzenia miał znajdować się w miejscowości [...]. Niedyspozycja zdrowotna A. M. wystąpiła w czasie kierowania przez Niego pojazdem i mogła zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym.

13 Powodując się na przywołany powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ podkreśli, że orzekający Sąd stwierdził, że ustalenia poczynione przez organy obu instancji są prawidłowe. Sąd nie miał wątpliwości, że zdarzenie takie jak złe samopoczucie kierowcy podczas podróży i wymagające interwencji karetki pogotowia świadczy o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Podkreślono, że ubocznie orzekający Sąd zauważył, że nie bez znaczenia dla ogólnej oceny sprawy był fakt, że wydane przez Centrum Medycyny Pracy orzeczenie z dnia 9 stycznia 2018 r. i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy z dnia 27 kwietnia 2018 r. stwierdziły u A. M. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Według WSA orzeczenia obu jednostek medycznych potwierdzają, że orzeczone skierowanie na badania lekarskie było usprawiedliwione.

14 Kolejno organ wskazał, że A. M. wykonał ostateczną decyzję administracyjną o skierowaniu na badania lekarskie, poprzez poddanie się wymaganym badaniom.

15 W wyniku badań przeprowadzonych przez [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] wydane zostało przywołane orzeczenie lekarskie z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...] stwierdzające istnienie u A. M. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi prawa jazdy kategorii: AM, A, A l, A2, B l, B, BE, T a także C 1 ,C 1 +E, C, C+E, D 1 ,D 1 +E, D. D+E. Orzeczenie to zostało zaskarżone do Instytutu Medycyny Pracy im. prof, dra med. J. N. w [...] gdzie wydano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 27 kwietnia 2018 r. stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi. W orzeczeniu tym nie został wyznaczony termin następnego badania.

16 Organ podkreślił, że procedurę prowadzenia badań lekarskich kierowców przewiduje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 250, zwane dalej: Rozporządzenie). Podkreślono, że wymienione orzeczenia lekarskie wydane zostały zgodnie z tą procedurą, w przewidzianej formie, przez uprawnione do tego instytucje medyczne.

17 Ostateczne orzeczenia lekarskie wydane w oparciu o przepisy Rozporządzenia nie podlegają przy tym merytorycznej weryfikacji przez organy administracyjne w prowadzonych przez nie postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

18 Podkreślono także związany charakter wydanych decyzji o cofnięciu uprawnień.

19 Odnosząc się do załączonej do akt sprawy kserokopii orzeczenia lekarskiego z dnia 11 czerwca 2018 r. organ argumentował, że orzeczenie to nie może być uwzględnione, ponieważ nie spełnia wymagań określonych w przywołanym Rozporządzeniu tj. nie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednym z ośrodków medycznych wskazanych w ww. rozporządzeniu.

20 Końcowo pouczono skarżącego w zakresie art. 103 ust. 3 ustawy.

21 Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. M. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

22 Podtrzymując stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstnacynej skarżący podkreślał, że wszystkie wykonane w trakcie obserwacji szpitalnej po zdarzeniu badania wykazały, że wyniki A. M. są w normie, a on sam czując się na drugi dzień znacznie lepiej, wypisał się na własne życzenie. Podniósł również, że otrzymał zaświadczenie o możliwości prowadzenia pojazdów (dołączone akt) dlatego, iż po przeprowadzonych badaniach w Ł. , poddał się zabiegowi laserowej korekcji wzroku. Po tym zabiegu odzyskał prawidłowe widzenie w obydwu oczach, który to stan był, jak wskazał skarżący, podstawą pierwotnego negatywnego orzeczenia lekarskiego).

23 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż skarżący powinien rozważyć możliwość ponownego poddania się badaniom w [...] Centrum Medycyny Pracy, ponieważ tylko orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy - stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jest podstawą do przywrócenia cofniętych uprawnień.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

25 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

26 W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, wedle którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

27 Istotą regulacji zawartej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy jest uniemożliwienie uczestniczenia w ruchu drogowym w charakterze kierowców osobom, co do których istnieją przeciwwskazania lekarskie do kierowania pojazdami. Przepis ten pełni funkcję ochronną zarówno co do samego kierowcy, jak i przede wszystkim w stosunku do innych uczestników ruchu drogowego przed niebezpieczeństwem dla zdrowia i życia ludzkiego oraz mienia wynikającym z możliwości spowodowania przez takich kierowców groźnych w skutkach wypadków lub katastrof drogowych.

28 Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym (por. wyrok N. S. A. z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18, dostępny na stronie: baza CBOSA) z treści przywołanej normy (art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) wynika obowiązek starosty wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym wydanie decyzji, zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. Decyzja ta ma zatem charakter związany. Jej bezwzględne wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

29 Należy w tym miejscu wskazać, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 250 z późn. zm.). Na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu I instancji. Natomiast decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego wydawana jest w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie mogło zatem koncentrować się na ustalaniu przez organy orzekające w sprawie dlaczego wyspecjalizowane jednostki medyczne uznały, że skarżący nie może prowadzić pojazdów. W tym zakresie organy związane były orzeczeniami wydanymi przez uprawnione jednostki medyczne (por. wyrok N. S. A.

30 z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 571/19, dostępny na stronie: baza CBOSA).

31 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy na wstępie zaznaczyć, że badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

32 Sąd podzielił również przytoczoną argumentację organów, uznając, że, w okolicznościach sprawy, zobligowane były one do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, albowiem ziściły się przesłanki z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy.

33 Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd wskazuję, że w orzecznictwie za ugruntowany należy już uznać pogląd, że orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 10 ust. 1 Rozporządzenia, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 Kpa , a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej oznacza, że w myśl art. 76 § 3 Kpa należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. Postawienie określonych wymagań dokumentowi urzędowemu, jakim jest orzeczenie lekarskie, ma ten skutek, że przeprowadzenie dowodu przeciwko jego treści jest możliwe wyłącznie poprzez przedstawienie innego orzeczenia lekarskiego spełniającego kryteria cytowanego Rozporządzenia. Przeciwdowodem mogłoby być jedynie uzyskane przez stronę w wyniku poddania się badaniom zaświadczenie lekarskie odpowiadające kryteriom rozporządzenia, a więc wydane przez lekarza mającego wskazane tam kwalifikacje, a nadto funkcjonującego w jednym ze wskazanych tam ośrodków.

34 W postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy prawodawca postawił określone wymagania orzeczeniu lekarskiemu, jako dowodowi, na podstawie którego orzekają organy administracyjne. Otóż musi to być orzeczenie wydane przez "uprawnionego lekarza" i to funkcjonującego w odpowiednich strukturach. Wymóg w zakresie kwalifikacji lekarza wynika wprost z § 12 Rozporządzenia, natomiast co do ośrodka z § 10 Rozporządzenia, zgodnie z którym jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3- 5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Skarżący w toku postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami nie przedstawił orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki, które mogłyby stanowić kontrdowody w stosunku do orzeczeń znajdujących się w aktach sprawy, a którymi to związane były organy orzekające w sprawie (por. wyrok N. S. A. z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 786/19).

35 Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji orzekły na podstawie obowiązujących przepisów i z ich poszanowanie, nie dopuszczając się przy tym naruszeń skutkujących koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

36 W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa)