Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2012 r., III SA/Po 399/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2012 r., III SA/Po 399/12

Sentencja

1 Dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi D. M. na akt Starosty C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt Starosty C. II. zasądza od Starosty C. na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania .

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 30 listopada 2011 r. DM złożył do Starosty C wniosek o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie 12 kart pojazdów i zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 5.100 zł. W uzasadnieniu wniosku, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. U /04.

3 Starosta C aktem z dnia [...] r., doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 20 grudnia 2011 r. odmówił zwrotu wnioskowanej kwoty. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, że opłata za kartę pojazdu, w kwocie 500 zł za sztukę, została pobrana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm. ). Tym samym, zdaniem tego organu, brak jest podstaw prawnych do zwrotu.

4 Ponadto Starosta wskazał, iż droga sądowa dochodzenia zwrotu opłat za karty pojazdu jest niedopuszczalna.

5 W dniu 21 grudnia 2011 r. wnioskodawca wezwał Starostę C do usunięcia naruszenia prawa ze względów przytoczonych we wniosku.

6 W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

7 W dniu 9 lutego 2012 r. DM wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze tej wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu Starosty [...] roku i przysądzenie od organu kosztów postępowania.

8 W uzasadnieniu skargi podniesiósł, że opłaty za wydanie karty pojazdu - z uwagi na ich specyfikę - mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), należy traktować je jako niepodatkowe należności budżetowe, pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W konsekwencji tego zachodzą podstawy do przyjęcia, iż w sprawie ich częściowego zwrotu tryb postępowania powinien opierać się na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej, do których odsyła art. 67 ustawy o finansach publicznych. Skarżący przy tym powołał się na utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych (II SA/Po 955/11, II SA/Po 881/11).

9 Ponadto zdaniem skarżącego, odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej oznacza, że wniosek z dnia [...] wydanie kart pojazdów, który winien zostać rozpatrzony w trybie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych z zastosowaniem przepisów K.p.a. i Ordynacji podatkowej.

10 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko jednocześnie dodając, że niezależnie od podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prawo do ewentualnego zwrotu nadpłaty już wygasło.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

13 Zaskarżony akt został wydany w oparciu o dotychczasową praktykę ukształtowaną w wyniku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 21). W uchwale tej przesądzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu motywów uchwały zaznaczono, iż taka kwalifikacja sprawy jest spowodowana tym, iż do zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku, a jednocześnie nie ma podstaw by wniosek załatwić w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

14 Niewątpliwie powyższą uchwałą o sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko przesądził dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych w sprawach zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów, ale nadto - co równie istotne - określił charakter uiszczonych należności oraz wskazał tryb i formę, w jakiej powinny być załatwiane żądania ich zwrotu. Uchwała ta od dnia jej ogłoszenia nakładała na sądy administracyjne obowiązek w zakresie określonym przez ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a., oceniania legalności aktów lub czynności w sprawie zwrotu opłaty za karty pojazdu, z perspektywy zawartego w niej stanowiska, co przekładało się na stosowaną formę rozpatrywania tych spraw przez organy administracji.

15 Stosowanie się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może jednak następować bez uwzględnienia zmian w ustawodawstwie, jakie nastąpiły po jej wydaniu ( zob. m. in. wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 955/11 oraz z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 881/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. III SA/Po 121/12).

16 Mianowicie, w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która zasadniczo rzutuje na sprawy dotyczące zwrotu opłat za karty pojazdu. Ustawa ta określa bowiem wyraźnie jaki tryb postępowania należy stosować w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, do których zaliczono, między innymi, dochody jednostek samorządu terytorialnego pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7 ustawy). W art. 67 ustawy wskazuje się bowiem, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

17 Mając na uwadze powyższe należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej i stwierdzić, że ustawodawca przesądził w sposób generalny, jaki tryb postępowania należy stosować w odniesieniu do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe a będące dochodami pobieranymi przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

18 Bezsporne jest, że w kategorii tej mieszczą się m.in. opłaty za wydanie karty pojazdu, które zostały niewątpliwie pobrane przez właściwe urzędy powiatowe albo miejskie (stanowiące jednostki budżetowe – zob. L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 11 ustawy [w] Ustawa o finansach publicznych, Komentarz, Lex 2011 oraz C. Kosikowski, Ustawa o finansach publicznych, Komentarz, Warszawa 2011, s. 105), na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart.

19 Powyższe uzasadnia uznanie, że opłaty za wydanie karty pojazdu – z uwagi na ich specyfikę – mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, to jest należy traktować je jako niepodatkowe należności budżetowe, pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W konsekwencji tego, zachodziły podstawy do przyjęcia w przedmiotowej sprawie trybu postępowania opartego na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej, do których odsyła cytowany wcześniej art. 67 ustawy o finansach publicznych.

20 Z tego wynika, trafność stanowiska strony skarżącej, że odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej oznacza, iż wniosek o zwrot opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, należy obecnie potraktować jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty i w stosunku do tego wniosku znajdzie bezpośrednie zastosowanie ustawa o finansach publicznych. Co za tym idzie, stosownie do treści art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych organem pierwszej instancji właściwym do wydania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 (o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej) są w stosunku do należności budżetowych jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta bądź marszałek województwa, zaś organem odwoławczym samorządowe kolegium odwoławcze (art. 61 ust. 3 pkt 4).

21 Nadto należy dodać, że stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, co do tego, iż prawo do ewentualnego zwrotu nadpłaty już wygasło i niezależnie od formy rozstrzygnięcia zwrot opłaty się nie należy, z uwagi na zmianę trybu orzekania w przedmiocie zwrotu opłaty za karty pojazdu nie może zostać skutecznie wyrażone w zaskarżonym akcie, a tym bardziej w odpowiedzi na skargę. Wejście w życie art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych spowodowało, że sprawy dotyczące niepodatkowych należności budżetowych wszczęte po 1 stycznia 2010 r., odnoszące się do należności uiszczonych albo należnych wcześniej, podlegają rozpoznaniu w nowym trybie. Wprowadzenie określonych regulacji proceduralnych (K.p.a. i O.p. ) nie powoduje zaś automatycznie skutków materialnoprawnych niekorzystnych dla adresatów, a zwłaszcza nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Charakter art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych, zważywszy, że w założeniu miały charakter jedynie porządkujący zagadnienia niepodatkowych należności budżetowych od strony proceduralnej, nie uzasadnia wyprowadzania z nich skutków retroaktywnych pozwalających na stwierdzenie przedawnienia. W świetle powyższego za uzasadnione należy uznać stanowisko, że stosując, na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych, przepisy działu III Ordynacji podatkowej w sprawach opłat za karty pojazdu uiszczonych przed 2010 r., termin przedawnienia do złożenia wniosku o zwrot opłaty należy liczyć najwcześniej od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych ( por. wyrok w sprawie II SA/Po 955/11 z 1. 12. 2011 r.).

22 Mając na uwadze powyższe , za zasadny należało uznać wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego aktu Starosty na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organy administracji winny mieć na uwadze bogaty już dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu.

23 Rozpoznając ponownie sprawę Starosta Chodzieski winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i odnieść się we właściwym trybie do wniosku strony skarżącej z dnia 30 listopada 2011 r. o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu.

24 Wobec powyższego orzeczono zgodnie z art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku.

25 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.