Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2016 r., III SA/Po 287/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2016 r., III SA/Po 287/16

Sentencja

1 Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi X Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki X Sp. z o.o. (dalej: "strona", "spółka") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

3 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

4 W dniu [...] września 2015 r. w R. przeprowadzono kontrolę drogową autobusu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym w chwili zatrzymania wykonywano regularny przewóz osób, przewożąc głównie dzieci z miejscowości T., C. i C. Do kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób i wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym wraz z rozkładem jazdy linii [...], a także rozkład jazdy dla zadania [...]. Podczas kontroli ustalono, jak uznał organ Inspekcji Transportu Drogowego, że kierowca rozpoczął przewóz osób o godz. [...] na przystanku przy szkole podstawowej w R. i kontynuował przewóz przez T., C. i C. do R.

5 Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu wykonywania przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym (lp. 2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

6 Organ I instancji stwierdził, że spółka nie posiadała na dzień kontroli drogowej żadnego zezwolenia uprawniającego do wykonywania regularnego przewozu drogowego na linii R. Szkoła Podstawowa – T. – C. – C. – R. Szkoła Podstawowa. W ocenie tego organu posiadane przez spółkę zezwolenie nr [...] wraz z aktualnym rozkładem jazdy nie uprawniało do wydłużenia linii regularnej.

7 W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, jednakże wbrew twierdzeniom organu naruszony został art. 22b tej ustawy, a na odwołującą winna być nałożona kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu niezgłoszenia na piśmie organowi, który udzielił zezwolenia, zmiany danych, o których mowa w przywołanej regulacji, w wymaganym terminie (lp. 2.8. załącznika nr 3 do ustawy). Odwołująca stwierdziła przy tym, że posiadała zezwolenie nr [...] z dnia [...] 2012 r. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej nr [...] K. – R. – K., które zmieniono następnie dnia [...] października 2015 r. na zezwolenie nr [...] wskazując linię regularną nr [...] K. – B., K., R. Z wnioskiem o zmianę zezwolenia odwołująca wystąpiła dnia [...] października 2015 r. Odwołująca nie dopełniła zatem w terminie 14 dni obowiązku wynikającego z art. 22b ustawy o transporcie drogowym. Jeszcze we wrześniu natomiast umieściła rozkłady jazdy na wszystkich przystankach komunikacyjnych. Jak podkreśliła - sam organ wskazał na "wydłużenie" linii komunikacyjnej nr [...].

8 Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, uznał, że analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie potwierdza, że w dniu kontroli strona wykonywała regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym bez stosownego zezwolenia. W dniu kontroli wykonywała przewóz osób na transie R. – T. – C. – C. – R. Przewóz ten realizowany był na podstawie zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. Wskazane zezwolenie uprawniało jednakże odwołującą do wykonywania przewozu osób na linii nr [...] K. – R. – K., przez K., K., B., K., R. Poza miejscowością R., jak zaznaczył organ Inspekcji Transportu Drogowego, żadnej innej miejscowości, przez które w dniu kontroli wykonywano przewóz, zezwolenie to nie obejmowało. Zatem na wykonywanie przewozu osób na trasie R. – T. – C. – C. – R. odwołująca zezwolenia nie posiadała. Zezwolenie na wykonywanie przewozów na tej trasie strony uzyskała dopiero w dniu [...] października 2015 r. (zezwolenie nr [...]). Natomiast organ Inspekcji Transportu Drogowego nie mógł nałożyć na odwołującą kary za naruszenie art. 22b ustawy o transporcie drogowym, jako ze w dniu kontroli takie naruszenie nie miało miejsca. Jak wynika z twierdzeń odwołującej przewozy osób na trasie realizowanej w dniu kontroli, strona wykonuje od dnia [...] września 2015 r. Dzień kontroli był więc ostatnim dniem na dokonanie zgłoszenia zmiany danych wskazanych w art. 22 ustawy o transporcie drogowym.

9 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez przyjęcie, że wykonywała przewozy regularne osób bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy skarżąca posiadała zezwolenie, a jedynie nie dokonała jego aktualizacji w ustawowym terminie, to jest w konsekwencji naruszenie art. 22b oraz lp. 2.8. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich niezastosowanie i wymierzenie kary na podstawie lp. 2.1. załącznika nr 3 do ustawy. Powołując się na art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

10 W uzasadnieniu skarżąca, odwołując się do stanu faktycznego sprawy, podniosła w szczególności, że organ wydając zmienione zezwolenie nr [...] wskazał, że zmiana dotyczy tej samej linii komunikacyjnej nr [...], a zatem nie doszło do wydania nowego zezwolenia na nowa linię, lecz do zmiany zezwolenia na dotychczasową linię nr [...], polegającej na dodaniu kolejnych punktów zatrzymań. Zdaniem skarżącej dopuściła się ona w konsekwencji naruszenia polegającego na braku pisemnego zgłoszenia organowi, który udzielił zezwolenia zmiany danych, o których mowa w art. 22 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie, jako, że zgłoszenie które doprowadziło do powyższej zmiany nastąpiło dopiero w dniu [...] października 2015 r.

11 Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Organ ten sprzeciwił się jednocześnie rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

13 Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono.

14 Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016 r., jak i poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

15 Na wstępie rozważań wskazać trzeba, że materialnoprawną podstawę podjętego w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia stanowią regulacje ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: "u.t.d."). Zgodnie z art. 92a ust. 1 tej ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ostatnio przywołanym ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy, o czym stanowi już jej art. 92a ust. 6.

16 Cytowane regulacje przewidują odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków tego przewozu. Istota odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że aby pociągnąć do niej określony podmiot (podmiot administrowany) konieczne jest zaistnienie wyłącznie dwóch zasadniczych przesłanek: po pierwsze, podmiot ten musi charakteryzować się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności oraz po drugie, musi on wyczerpać określone w tej normie znamiona działania lub zaniechania lub znamiona tegoż zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot - o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany poniósł z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego ujemne konsekwencje (sankcję administracyjną).

17 Na gruncie kontrolowanej sprawy istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy organ Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo przypisał skarżącej spółce delikt administracyjny określony w lp. 2.1. załącznika nr 3 do ustawy, to jest delikt polegający na wykonywaniu przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, nakładając z tego tytułu sankcję administracyjną w wysokości [...] zł. Zdaniem skarżącej wypełniła ona delikt administracyjny z lp. 2.8. załącznika nr 3 do ustawy, poprzez niezgłoszenie na piśmie organowi, który udzielił jej zezwolenia, zmiany danych, o których mowa w art. 22b, w wymaganym terminie, w konsekwencji czego winna być na nią nałożona sankcja w wysokości [...] zł.

18 W ocenie tut. Sądu powyżej zaprezentowane stanowisko organu Inspekcji Transportu Drogowego, jako wyrażone z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a."), uznać trzeba co najmniej za przedwczesne.

19 Przede wszystkim wskazać przyjdzie, że organ Inspekcji Transportu Drogowego - z naruszeniem wymogów procesowych wyrażonych w powyższych regulacjach - nie ustalił w sposób należyty na jakiej trasie realizowany był skontrolowany regularny przewóz osób. Organ ten zupełnie arbitralnie stwierdził bowiem, że przewóz ten odbywał się na trasie R. – T. (omyłkowo określane przez organ jako: "T.") – C. – C. – R., rozpoczynając się o godz. [...]. Nie uwzględnił natomiast, a w konsekwencji także w żaden sposób nie ustosunkował się, do zeznań zatrzymanego do kontroli kierowcy, z których wynika, że realizowany przez niego przewóz na linii [...] (zadanie [...]) rozpoczął się już o godz. [...] na R. w K., a następnie przebiegał przez K. do R. Kierowca w dalszej kolejności udał się przez T., C., C. z powrotem do R., a o godz. [...] wykonał przewóz na trasie R. – K. – B. – K. (protokół przesłuchania A. O. z dnia [...] września 2015 r., k. 29-30 akt administracyjnych). Jednocześnie kierowca zeznał, że dnia [...] września 2015 r. wykonywał przewóz regularny na trasie K. – R. – C. – K. na linii [...] opisanej w rozkładzie jazdy. W toku kontroli przedstawiony został nadto rozkład jazdy dla obsługi zadania [...], na który powoływał się kierowca (k. 33 akt administracyjnych). Na gruncie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ Inspekcji Transportu Drogowego, przeprowadzając w razie konieczności dodatkowe czynności dowodowe, winien zatem jednoznacznie wyjaśnić dlaczego w jego ocenie realizowany dnia [...] września 2015 r. regularny przewóz drogowy osób rozpoczął się w R., a nie w K., a następnie prowadząc przez T., C. i C., zakończył się także w R., a nie na powrót w K.

20 Organ Inspekcji Transportu Drogowego winien przy tym zwrócić szczególną uwagę na to, że ustawodawca wyróżnił delikt administracyjny polegający na wykonywaniu przewozu regularnego bez zezwolenia, za który przewidział sankcję administracyjną w wysokości 8.000 zł (lp. 2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), od deliktu sprowadzającego się do wykonywania przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków, za który przewidział sankcję w wysokości 3.000 zł (lp. 2.2.3. załącznika nr 3 do ustawy). Zważywszy bowiem na to, że na dzień kontroli skarżąca spółka bezspornie posługiwała się zezwoleniem z dnia [...] 2012 r., nr [...], na wykonywanie regularnych przewozów osób na linii komunikacyjnej nr [...] K. – R. – K. (przez K., K., B., K., R.), organ Inspekcji Transportu Drogowego po jednoznacznym ustaleniu przebiegu trasy przewozu, który realizowany był dnia [...] września 2015 r., winien rozważyć, czy w kontrolowanej sprawie skarżąca spółka nie dopuściła się naruszenia z lp. 2.2.3. załącznika nr 3 do ustawy, a nie jak przyjmował do tej pory z lp. 2.1. tegoż załącznika.

21 Jako że na gruncie kontrolowanej sprawy organ Inspekcji Transportu Drogowego dopuścił się uchybień procesowych świadczących o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, odniesienie się do podniesionych w skardze naruszeń prawa materialnego uznać trzeba na tym etapie za przedwczesne, bowiem w tym stanie rzeczy tut. Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny kwalifikacji popełnionego naruszenia.

22 Ponownie rozpoznając sprawę organ Inspekcji Transportu Drogowego uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte tam wskazania co do dalszego postępowania, a zwłaszcza z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśni i rozważy przebieg trasy regularnego przewozu drogowego osób, który stanowić ma faktyczną podstawę odpowiedzialności administracyjnej skarżącej spółki.

23 Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono z kolei w punkcie 2. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.