Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., III SA/Po 1647/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., III SA/Po 1647/21

Sentencja

1 Dnia 20 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2022 roku sprawy ze skargi P. P. na czynność Starosty z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności – wpisu daty ważności uprawnień kategorii B w dokumencie prawa jazdy wydanego w dniu [...] marca 2021 roku o numerze [...], II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Starosta w dniu [...] marca 2021 r. wymienił P. P. prawo jazdy wydając dokument prawa jazdy nr [...] w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami: [...] ważne do [...] września 2035, [...] – ważne do [...] września 2035, [...] ważne do [...] września 2035,[...] ważne do [...] września 2035,[...] ważne do [...] września 2035.

3 Powyższa czynność materialno-techniczna została dokonana przez Starostę Powiatowego w G. na skutek wniosku strony o wydanie prawa jazdy kategorii [...]. Do wniosku załączył wymagane orzeczenie lekarskie z [...] września 2020 r wskazujące na brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat.[...]

4 Z akt administracyjnych wynika, że pierwsze prawo jazdy kat. [...] wydano skarżącemu [...] września 1996 roku , na mocy decyzji nr [...] .Kolejne uzyskał [...] września 2000 w związku z utratą prawa jazdy kat. [...] i po wydaniu orzeczenia lekarskiego z [...] września 2000 stwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami kat. [...]. Orzeczenie to wydano bezterminowo , na co wskazuje adnotacja "data ponownego badania-zbędne".

5 Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego Starosta wydał w dniu [...] marca 2021 roku prawo jazdy o nr [...] w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] z datą ważności w/w uprawnień do [...] września 2035 roku . W dniu [...] kwietnia 2021 roku skarżący osobiście odebrał prawo jazdy .Z notatki służbowej pracownika Starostwa Powiatowego wynika ,że przy odbiorze dokumentu P. P. kwestionował wydanie prawa jazdy z ograniczeniem terminu ważności prawa jazdy dla pojazdów kat.[...] do [...] sierpnia 2035 r. Pouczono go wówczas ustnie o możliwości wniesienia odwołania, co zgodnie z tym pouczeniem uczynił i w dniu [...] kwietnia [...] złożył je w Starostwie Powiatowym.

6 Starosta pismem z dnia [...] kwietnia 2021 roku poinformował P.. P., że nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia i przekazał pismo ,celem dalszego rozpatrzenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P..

7 Postanowieniem z dnia [...] września 2021 roku o nr SKO [...] SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania uzasadniając to tym, że ustalenie ograniczenia terminu ważności prawa jazdy w nowym dokumencie nie następuje ani w formie decyzji ,ani postanowienia ,a jest czynnością materialno-techniczną i w związku z tym złożenie odwołana od takiej czynności jest niedopuszczalne. Wskazano, że starosta powinien był odwołanie potraktować jako skargę na tę czynność i przekazać ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

8 Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2021 r, a w dniu [...] listopada 2021 roku skarżący za pośrednictwem Starosty wniósł skargę do WSA w Poznaniu , wnosząc o uznanie odwołania z dnia [...] kwietnia 2021 roku jako skargi na czynność materialno -techniczną w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...].

9 W dniu [...] grudnia 2021 roku Starosta przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę P. P. z dnia [...] listopada 2021 roku wnosząc o oddalenie lub odrzucenie skargi.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

11 W pierwszej kolejności odnieść należy się do terminu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Otóż mając na uwadze przedmiot zaskarżenia ,charakter zaskarżonej czynności , błędne pouczenie skarżącego ,jak również fakt ,że działał ona zarówno przed organami administracji publicznej ,a także przed sądem bez pełnomocnika –Sąd stanął na stanowisku, że wobec skarżącego należy zastosować dyspozycję art.53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019,poz 2325 ze zm). Przepis ten brzmi : jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W ocenie Sądu – skarżący wprawdzie uchybił terminowi, ale nie z własnej winy.

12 Przechodząc do części merytorycznej uzasadnienia wskazać należy ,że przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

13 mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków

14 wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt,

15 interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art.

16 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.

17 Sąd ocenił, że kwestionowana przez skarżącego czynność wpisania daty ważności kategorii [...] prawa jazdy nie stanowi elementu

18 rozstrzygnięcia zawartego w wydanej, zgodnie z jego wnioskiem decyzji administracyjnej , lecz stanowi wyłącznie czynność

19 materialno-techniczną dotyczącą wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień kategorii . Wpis dotyczący kwestionowanego terminu

20 ważności nie jest elementem decyzji administracyjnej.

21 Czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków

22 wynikających z przepisów prawa, w świetle wyżej wskazanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy

23 administracyjne. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień

24 przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu

25 administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem.

26 W realiach niniejszej sprawy przedmiotem kontroli jest czynność materialno-techniczna starosty dotycząca wpisu do prawa jazdy daty

27 ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] . Wpisu takiego dokonano w dokumencie prawa jazdy nr

28 [...]. Jako datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich w/w kategorii wpisano datę [...] września 2035 r.

29 Skarżący nie kwestionował tego terminu w zakresie nowych uprawnień i nie zostało ono objęte zakresem wniesionej przez niego skargi, a

30 jedynie uprawnień kategorii [...].

31 Na podstawie art. 18 ust. 2 uustawy z dnia 5 stycznia 2011 r –O kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 ,poz.1212,dalej u.k.p) taka wymiana

32 dokumentu prawa jazdy dokonywana jest poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy. W zakresie, w jakim nie dotyczy to przyznania

33 nowych uprawnień kategorii dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków

34 wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było bowiem posiadanie przez

35 skarżącego uprawnień kategorii [...] nabytych bezterminowo. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p. w przypadku

36 skarżącego - w zakresie uprawnień kategorii [...] - winien w istocie jedynie powtórzyć zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie

37 prawa jazdy. Dokonana w omawianym tutaj trybie wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień nowej

38 kategorii, nie wpływa bowiem w żaden sposób na zakres posiadanych już na podstawie uprzednich decyzji uprawnień oraz obowiązków

39 skarżącego.

40 Organ dokonując na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian

41 wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może

42 być, wykraczające poza wniosek, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę

43 dokumentu prawa jazdy. W ocenie sądu, art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany

44 danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę

45 uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do

46 kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności

47 danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do

48 kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie

49 wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza

50 uzasadnioną zmianą (czyli wynikająca ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim z uwzględnieniem

51 zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.k.p.

52 Organ nieprawidłowo uznał zatem, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na

53 rozszerzenie uprawnień wynikało, że termin następnych badań określony został na [...] września 2035 r., to jako datę ważności uprawnień

54 również w zakresie kat. [...] należało wpisać datę z tego orzeczenia. Skarżący nie był przecież w zakresie posiadanych już uprawnień kat. [...]

55 skierowany do przeprowadzenia badań lekarskich. Ponadto działanie takie jest niezgodne z treścią § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra

56 Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r.,(Dz. U. 2016,poz.231), stosownie do którego w przypadku osób, posiadających w dniu

57 wejścia w życie ustawy uprawniania do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub

58 orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa

59 jazdy jest ważna bezterminowo. Zauważyć przy tym należy, że § 29 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. wyraźnie rozróżnia pojęcie "data

60 ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". O ważności prawa jazdy mówi ust. 2 tego przepisu, według którego w

61 przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15

62 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności

63 przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który

64 jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data

65 ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 u.k.p.

66 dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru

67 uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy

68 ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania

69 pojazdami (zob. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. K 5/13). Przepis art. 13 ust. 1 u.k.p nie reguluje zatem

70 uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie może być zatem podstawą wpisu takiego ograniczenia. Zakwestionowanego dotychczas stanowiska

71 organu nie może też uzasadniać § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. ,jak wskazano to w piśmie do skarżącego z

72 dnia [...] kwietnia 2021.Przepisu tego nie można bowiem odczytywać w oderwaniu od całej treści § 10 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r.,

73 która jak wynika z części początkowej § 10 ust. 1 dotyczy wydania prawa jazdy, tj. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako

74 publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. obejmują zatem

75 sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest

76 zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte w drodze decyzji

77 administracyjnej. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień wcześniej

78 nabytych, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych

79 uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy w tym zakresie. Skarżący złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w

80 związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie

81 wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p., stwarzałoby podstawę do prowadzenia

82 powtórnej weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo.

83 Podsumowując stwierdzić należy, że w razie ubiegania się o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie dokonuje

84 weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień. Nie może też z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w

85 zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie. Tylko w

86 zakresie nowo nabytych uprawnień data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe

87 uprawnienia organ uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 ust.1 u.k.p. oraz § 29

88 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r.

89 Z tych względów sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art.

90 200 i 210 § 2 p.p.s.a.