Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 października 2024 r., I SA/Op 319/24
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 października 2024 r., I SA/Op 319/24Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 31 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. C. i B. C. na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 22 kwietnia 1999 r., Nr VIII/108/99 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym G. C. i B. C. solidarnie ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
2 G. C. i B. C. (dalej: strony skarżące) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Nr VIII/108/99 Rady Miasta Opola z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego ODRA II w Opolu [dalej uchwała].
3 W odpowiedzi na skargę Miasto Opole wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, ewentualnie o jej odrzucenie ze względu na brak wykazania przez strony skarżące naruszenia przysługującego im indywidualnego uprawnienia lub interesu prawnego.
4 Na skutek zarządzenia z 2 sierpnia 2024 r. strony skarżące zostały wezwane do wykazania stosownymi dowodami, że posiadają interes prawny wymagany do zaskarżenia uchwały, w szczególności poprzez wykazanie, że przysługuje im prawo własności działek wymienionych w skardze, przez które przebiega planowana, lecz niewykonana dotąd droga równoległa do ulicy [...] w O. Wezwanie zawierało pouczenie, że strony skarżące mogą to uczynić, na przykład poprzez przesłanie do Sądu odpisów księgi wieczystej, wypisów z ewidencji gruntów i budynków lub aktów notarialnych potwierdzających te okoliczności oraz że do wezwania należy zastosować się w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
5 G. C. odpowiedziała na wezwanie przesyłając pismo z 16 sierpnia 2024 r. Strona skarżąca argumentowała, że była właścicielem gruntu stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr a, która została wydzielona pod drogę publiczną przewidzianą w zaskarżonej uchwale i przeszła na własność miasta na prawach powiatu – Miasta O., wskutek decyzji Prezydenta Miasta O. z 13 listopada 2006 r., nr [...], zatwierdzającej podział nieruchomości położonej przy ulicy [...] w O., stanowiącej współwłasność stron skarżących oraz G. K. i B. S., to jest działki nr b, k.m. [...], w obrębie G., na działki o numerach c, d i a. Strona skarżąca zaznaczyła, że planowana droga publiczna na poczet, której wydzielono działkę nr a, nie została dotąd wybudowana. Zdaniem strony skarżącej, jej interesem prawnym jest odzyskanie działki nr a.
6 Sądowi jest wiadome z urzędu, na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Op 788/24, że nadal trwa postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działkę nr a, w którym byli współwłaściciele domagali się wypłaty należności w zadowalającej ich kwocie, zwrotu przejętej działki albo przekazania im na własność innej podobnej działki.
7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
8 Skargę należało odrzucić.
9 Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) [dalej: ppsa], kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
10 Zaskarżona uchwała jako podjęta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, będącym jednocześnie aktem prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 ppsa. W takim przypadku ocena, czy skarga jest dopuszczalna albo czy podlega odrzuceniu, związana jest z badaniem interesu prawnego strony skarżącej i jego naruszenia. W myśl art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepisem szczególnym w rozumieniu powyższego artykułu jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465) [dalej: usg], stanowiący, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
11 Z powyższego wynika, że naruszenie interesu prawnego następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Jest to interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 101). Strona skarżąca zobowiązana jest natomiast wykazać w jaki sposób doszło do naruszenia jej prawem chronionego interesu lub uprawnienia (wyrok NSA z 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04).
12 W sprawie niniejszej strony skarżące wskazały na ograniczenie prawa własności nieruchomości, jednak nie wykazały, że przysługuje im prawo własności nieruchomości położonej na obszarze objętym zaskarżonym planem miejscowym i wymienionej we wniesionej skardze. W celu wyjaśnienia tej kwestii wezwano strony skarżące do wykazania istnienia ich własnego interesu prawnego, który został naruszony, stosownie do wymagań art. 101 ust. 1 usg. W stosunku do stron skarżących wezwania podyktowane były okolicznością, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynikało, aby w dniu wniesienia skargi, były one właścicielami (współwłaścicielami) nieruchomości objętej przedmiotowym planem zagospodarowania przestrzennego.
13 W ocenie Sądu argumentacja strony skarżącej oraz dokumenty przez nią przedłożone, a także dokumenty przesłane przez Miasto Opole – jako akta sprawy administracyjnej, jednoznacznie potwierdzają, że G. C. i B. C. byli współwłaścicielami gruntów w granicach działki nr a znajdującej się na terenie objętym zaskarżonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Strony skarżące utraciły jednak prawo własności tych gruntów na rzecz Miasta O. w roku 2006. Strony skarżące nie wskazały innych gruntów objętych planem miejscowym wynikającym z zaskarżonej uchwały, co do których przysługiwałoby im prawo własności i z którego to prawa wywodziłyby swój chroniony prawem interes istniejący w dniu wniesienia skargi. Strony skarżące nie wykazały więc, że przysługuje im interes prawny uzasadniający zaskarżenie uchwały.
14 Sąd wyjaśnia, że w żaden sposób nie deprecjonuje stanowiska stron skarżących, które podniosły zarzuty dotyczące wielu aspektów zagadnienia wywłaszczenia nieruchomości prywatnej na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w celu realizacji zadania publicznego przewidzianego w zaskarżonej uchwale. Stanowisko stron skarżących wymagałoby szczegółowej analizy w sprawie administracyjnej, w szczególności dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ze względu jednak na brak przysługującego stronom skarżącym interesu prawnego, będącego elementem łączącym podniesione zarzuty z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Sąd nie mógł przystąpić do ich oceny i badania zgodności z prawem zaskarżonej uchwały.
15 Sąd przy tym wskazuje, że – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK117/13 – w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 usg orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu lub istotnego naruszenia trybu sporządzania planu, sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej tych nieruchomości.
16 Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 usg nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje interes faktyczny, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też zagrożenie w przyszłości naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia musi mieć miejsce, musi być realne i wynikać z aktu, na który w trybie art. 101 usg wnoszona jest skarga (wyrok NSA z 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04; wyrok NSA z 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04). W stanie sprawy oznacza to, że strony skarżące, wskutek utraty prawa własności gruntów w granicach działki nr a, utraciły interes prawny legitymujący do zaskarżenia planu miejscowego w odniesieniu do wymienionej działki.
17 W takim stanie sprawy należy stwierdzić, że strony skarżące nie wykazały naruszenia zaskarżoną uchwałą ich interesu prawnego, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji postanowienia.
18 Końcowo Sąd zauważa, że brak wykazania naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia nie jest brakiem formalnym skargi (wyrok NSA z 17 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1342/04). W sprawie, wskutek odrzucenia skargi, nie doszło do zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej, ponieważ stan powagi rzeczy osądzonej wiąże się tylko z orzeczeniem merytorycznym w sprawie, takie zaś nie zostało wydane (postanowienie NSA z 18 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1951/12).
19 Orzeczenie w punkcie 2. sentencji postanowienia o zwrocie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, stosownie do którego sąd zwraca stronie z urzędu cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.