Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 grudnia 2005 r., II SA/Op 379/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 grudnia 2005 r., II SA/Op 379/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Powiatu w Namysłowie z dnia 30 grudnia 2003 r., nr XIV/120/2003 w przedmiocie radnego 1) stwierdza, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem, 2) określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi Wojewody Opolskiego jest uchwała Rady Powiatu Namysłowskiego z 30 grudnia 2003 r. w sprawie uzyskania mandatu radnego przez A. Ś. w wyniku wstąpienia na miejsce radnego S. K.

3 W toku postępowania administracyjnego Rada Powiatu Namysłowskiego uchwalą nr XIII/109/2003 z 17 grudnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. 1998 Nr 95, poz. 602 ze zm.) stwierdziła wygaśnięcie mandatu S. K. na skutek pisemnego zrzeczenia się mandatu przez tegoż radnego.

4 Na podstawie wyniku wyborów samorządowych przeprowadzonych w październiku 2002 r. ustalono, że w wyborach drugie miejsce z listy Polskiego Stronnictwa Ludowego zajął za S. K. kandydat A. Ś.

5 Dlatego w oparciu o art. 194 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin Rada Powiatu Namysłowskiego podjęła 30 grudnia 2003 r. uchwałę nr XIV/120/2003 stwierdzającą uzyskanie przez A. Ś. mandatu radnego przez wstąpienie na miejsce radnego S. K.

6 W toku sprawowania mandatu przez A. Ś. Rada Powiatu Namysłowskiego powzięła w dniu 19 kwietnia 2005 r. wiadomość, iż radny ten został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z [...] , sygnatura [...] za przestępstwo opisane w art. 270 § 1 kk i art. 71 § 1 kk na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat dwóch i grzywnę w wysokości 30 stawek dziennych licząc po 10 zł za jedna stawkę. Wyrok ten uprawomocnił się 13 grudnia 2002 r.

7 Pomimo ujawnienia tej okoliczności Rada Powiaty Namysłowskiego nie podjęła czynności w sprawie pozbawienia A. Ś. mandatu radnego.

8 Wojewoda Opolski jako organ nadzoru nie stwierdził nieważności uchwały z 30 grudnia 2003 r. w terminie przewidzianym w art. 79 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. 2001 Nr 142, poz. 1592 ze zm.).

9 Dlatego we wniesionej do sądu administracyjnego skardze powołując się na art. 82 ust 2 ustawy o samorządzie powiatowym Wojewoda Opolski wniósł o orzeczenie niezgodności z prawem uchwały nr XIV/120/2003 Rady Powiatu Namysłowskiego w sprawie uzyskania mandatu radnego przez A. Ś. w dniu 30 grudnia 2003 r., z powodu istotnego naruszenia prawa.

10 Powołując się na przepis art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin strona skarżąca podniosła, że przed podjęciem uchwały o objęciu mandatu radnego przez A. Ś. Rada Powiatu Namysłowskiego winna była sprawdzić czy kolejny na liście wyborczej kandydat:

11 1) nie utracił prawa wybieralności;

12 2) nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu orzeczonym za przestępstwo umyślne.

13 Dopiero w przypadku kumulatywnego wykluczenia wymienionych przesłanek Rada Powiatu była uprawniona do podjęcia zaskarżonej uchwały. W ocenie skarżącego ten sine qua non warunek nie został w sprawie spełniony.

14 Dodano, że A. Ś. skazany został za przestępstwo, które może być popełnione tylko z winy umyślnej. Skazanie nie uległo zatarciu.

15 Reasumując, skoro w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały istniała negatywna przesłanka przesądzająca o braku możliwości objęcia mandatu przez radnego A. Ś., to podjęcie zaskarżonej uchwały przez Rade Powiatu naruszało prawo w sposób istotny.

16 W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu Namysłowskiego nie zajęła jednoznacznego stanowiska, pozostawiając rozstrzygnięcia sprawy do uznania Sądu. W treści tego pisma procesowego organ przedstawił chronologicznie przebieg postępowania administracyjnego, nie obejmując go żadnym komentarzem ani oceną.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

18 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

19 Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. W myśl art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

20 W ramach prowadzonej kontroli legalności zaskarżonej uchwały Sąd stwierdził, że w sposób istotny narusza ona prawo, powodując, iż koniecznym było stwierdzenie jej niezgodności z prawem.

21 Podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. Nr 95, poz. 602 ze zm.) – zwanej dalej Ordynacją wyborczą. Zgodnie z jego treścią, obowiązującą w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, jak i w chwili jej zaskarżenia, w przypadku wygaśnięcia mandatu radnego wybranego w okręgu wyborczym dla wyboru rady w gminie liczącej powyżej 20.000 mieszkańców oraz mandatu radnego powiatu lub województwa, właściwa rada, po stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, podejmuje na następnej sesji uchwałę o wstąpieniu na jego miejsce kandydata z tej samej listy, który w wyborach uzyskał kolejno największą liczbę głosów, a nie utracił prawa wybieralności i nie zachodzi wobec niego przesłanka, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej. Tą negatywną przesłanką jest, w myśl przywołanego art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, prawomocny skazujący wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo umyślne. Na marginesie warto podkreślić, że cyt. przepis art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej został uchylony przez art. 1 pkt 63 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 102, poz. 1056) zmieniającej Ordynację wyborczą z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej i ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa zmieniająca weszła w życie, tj. począwszy od kadencji na lata 2006-2010, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Dotychczasowa treść art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej znalazła odpowiednik w zapisie art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej i to w sposób uwzględniający dotychczasowe orzecznictwo (por. wyrok NSA 1.08.2003, II SA/Wr 944/02 opubl. OSS 2004/4/95).

22 Powyższe oznacza, iż w świetle przywołanych przepisów obowiązujących w dacie podjęcia uchwały, jej zaskarżenia oraz obowiązujących do końca trwania niniejszej kadencji rad powiatów, warunkiem podjęcia przez radę powiatu uchwały o stwierdzeniu uzyskania mandatu radnego przez kolejnego kandydata z tej samej listy, jest łączne spełnienie przez niego dwóch warunków, tj. nie utracenie prawa wybieralności i nie skazanie prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne. Kwestię prawa wybieralności szczegółowo regulowały przepisy art. 5, 6 i 7 Ordynacji wyborczej, w świetle których prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługiwało osobie mającej prawo wybierania do danej rady, a prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) do danej rady miał każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończył 18 lat i stale zamieszkiwał na obszarze działania tej rady, a także nie był : 1) pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym; 2) pozbawiony praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu; 3) ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym.

23 Odnosząc się natomiast do przesłanki braku skazania prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne, określonej w cyt. art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej zważono, iż w zakresie interpretacji tego przepisu – w dotychczasowym zapisie - wypowiedział się Sąd Najwyższy. Sąd ten w wyroku z dnia 8 stycznia 2003 r. zajął stanowisko, iż za wyrok skazujący uznać należy orzeczenie, które może mieć wyłącznie formę wyroku, a w którym sąd ustala winę sprawcy przestępstwa i wymierza karę. Wina oskarżonego jest tu zasadniczym przedmiotem osądu i dlatego o niej i jej konsekwencjach (środkach represji karnej) orzeka sąd wprost w sentencji wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt III RN 236/01, opubl. OSNP 2004/3/40).

24 W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt popełnienia przez A. Ś. przestępstwa z winy umyślnej z art. 270 § 1 k.k. i ukarania go karą 8 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 2 lat. Zostało to bowiem stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], który uprawomocnił się w dniu 13 grudnia 2002 r. i jak słusznie zauważył w skardze Wojewoda Opolski - charakter przestępstwa, za które skazano A. Ś. wskazuje, iż może być ono popełnione wyłącznie z winy umyślnej. Wobec przywołanych okoliczności bezsporne jest zatem, że A. Ś. nie spełniał jednej z kumulatywnie określonych przesłanek objęcia mandatu.

25 Nie ulega wątpliwości również fakt, że Rada Powiatu w Namysłowie podejmując zaskarżoną uchwałę w dniu 30 grudnia 2003 r., dokonała tego w dacie, gdy wyrok w sprawie A. Ś. był już prawomocny a nie uległ jeszcze zatarciu.

26 Dlatego też wobec powyższych wywodów należało uznać, iż zaskarżoną uchwałę podjęto z rażącym naruszeniem przepisu art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, albowiem kandydat na radnego A. Ś., w chwili podejmowania przez Radę Powiatu w Namysłowie uchwały, nie spełniał przesłanek pozwalających na podjęcie uchwały w sprawie uzyskania przez niego mandatu, przez wstąpienie na miejsce S. K.

27 Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia o samorządzie powiatowym nie stwierdza się nieważności uchwały organu powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego.

28 Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem (ust. 2 art. 82 cyt. ustawy). Skoro od podjęcia zaskarżonej uchwały upłynął już jednak jeden rok, a uchwała ta nie stanowi aktu prawa miejscowego, zatem na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 82 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, należało orzec jak w sentencji wyroku.

29 Trzeba końcowo także dodać, że przepis art. 82 ust 2 ustawy o samorządzie powiatowym jest analogiczny do art. 94 ustawy o samorządzie gminnym.

30 Prawomocne orzeczenie o niezgodności uchwały organu powiatu z prawem działa ex nunc, a zatem pozbawia akt organu powiatu mocy wiążącej dopiero od daty orzeczenia. Akt organu powiatu wywołuje skutki prawne aż do daty pozbawienia go mocy.

31 Rozstrzygnięcia w punkcie drugim wyroku, dokonano w oparciu o treść art. 152 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.