Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2015 r., I SA/Ol 206/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2015 r., I SA/Ol 206/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca),, sędzia WSA Wiesława Pierechod, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 maja 2015r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług wydanej w stosunku do T. P. (dalej jako skarżący, podatnik) . Na postanowienie to zażalenie wniósł pełnomocnik podatnika adwokat T. B .

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby

4 Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. D.U. z 2012r. , poz. 749 ze zm. ; dalej jako Ord. pod. ) .

5 W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że stosownie

6 do art. 236 § 2 pkt 1 Ord. pod. , zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia

7 doręczenia postanowienia stronie. Z przepisu tego wynika, że zażalenie można

8 wnieść tylko na postanowienie, które weszło do obiegu prawnego poprzez skuteczne

9 doręczenie.

10 Zgodnie z art. 145 § 2 Ord. pod. , jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika,

11 pisma doręcza się pełnomocnikowi.

12 W toku postępowania kontrolnego podatnik ustanowił pełnomocnika

13 w osobie adwokata T. B. Decyzja podatkowa Dyrektora UKS została

14 skierowana do tego pełnomocnika. Natomiast postanowienie Naczelnika Urzędu

15 Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji skierowano do podatnika i jemu doręczono.

16 Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, Dyrektor Izby wskazał,

17 że postępowanie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności toczy

18 się w ramach sprawy podatkowej, w której wydano decyzję objętą rzeczonym

19 rygorem w tym sensie, że jest to szczególne - wpadkowe- postępowanie prawne w

20 obszarze postępowania podatkowego w indywidualnej sprawie podatkowej. Zatem

21 pełnomocnictwo złożone do akt postępowania kontrolnego zasadniczo skuteczne jest

22 w postępowaniu w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej

23 wykonalności, chyba, że z treści pełnomocnictwa jednoznacznie wynika co innego.

24 Z tych powodów doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru wykonalności

25 powinno nastąpić do rąk ustanowionego W postępowaniu pełnomocnika. Zatem,

26 doręczenie tego postanowienia nie pełnomocnikowi a stronie było nieskuteczne .

27 Wobec powyższego postanowienie to nie mogło skutecznie wejść do

28 obrotu prawnego. Organ, który je wydał, jest nim związany od chwili doręczenia, o

29 czym stanowi art. 212 w zw. z art. 219 Ord.pod. Brak doręczenia sprawia, że nie

30 może rozpocząć biegu termin przewidziany na wniesienie zażalenia. Tym samym

31 zażalenie wniesione w takich okolicznościach jest niedopuszczalne . Brak jest

32 bowiem przedmiotu zaskarżenia. Nie można uruchomić środka zaskarżenia na

33 postanowienie wydane, a nie doręczone. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 228

34 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ord. pod. stwierdzono niedopuszczalność zażalenia.

35 Na postanowienie powyższe skargę wniósł podatnik, reprezentowany

36 przez pełnomocnika - adwokata.

37 W skardze zarzucono naruszenie art. 236 § 2 pkt 1 , art. 228 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ord. pod. poprzez przyjęcie, że zażalenie na postanowienie w sprawie

38 nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, zostało złożone na postanowienie,

39 które nie weszło do obiegu prawnego, albowiem bez skutecznego doręczenia

40 ustanowionemu pełnomocnikowi.

41 W uzasadnieniu skargi, podniesiono, że zażalenie wniesione zostało

42 przez uprawniony podmiot i w terminie. Postanowienie o nadaniu rygoru było w tym

43 czasie w obiegu prawnym, gdyż zostało doręczone stronie. Pełnomocnik działa za

44 stronę i na jej rzecz, tym samym dysponuje takim samym katalogiem uprawnień jak

45 strona. Wskazano nadto, że mogło być wydane i de facto zostało wydane jedno i to

46 samo postanowienie. Faktu tego nie zmienia tylko inna data wskazana

47 w postanowieniu doręczonym skarżącemu w dniu 15 stycznia 2015 r. - 30 grudnia

48 2015r. oraz pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2015r. - 13 lutego 2015r.

49 Treść tych postanowień jest taka sama, łącznie ze znakiem sprawy. Tego rodzaju

50 procedowanie jest "co najmniej dziwne i niezrozumiałe". Przedmiotowe

51 postanowienie nie powinno być w ogóle doręczane skarżącemu, a tylko jego

52 pełnomocnikowi. Za błędy organu nie może ponosić negatywnych konsekwencji

53 skarżący.

54 W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

55 oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

56 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie,

57 podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

58 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

59 Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy

60 z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.

61 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed

62 sądami administracyjnymi ( tekst jedno w D.U. z 14.03.2012r., poz. 270 , cyt. dalej

63 jako p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji

64 publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane

65 w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach

66 sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą

67 skargi.

68 Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje zarówno prawidłowość

69 stosowania przepisów postępowania, jak i zgodność z przepisami prawa

70 materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne umożliwiają

71 prawidłową subsumcję stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny

72 decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga

73 przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących

74 podstawę zastosowania prawa materialnego . Rolą sądu jest bowiem kontrola

75 prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji.

76 W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest postanowienie organu

77 odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu

78 pierwszej instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności

79 nieostatecznej decyzji podatkowej. Istotą sporu jest kwestia procesowa ,

80 a mianowicie ,czy organ zasadnie uznał, że postanowienie nie weszło do obrotu

81 prawnego jako nieprawidłowo doręczone bezpośrednio stronie , a nie jej

82 pełnomocnikowi. Skarżący utrzymuje bowiem , że fakt takiego doręczenia nie dawał

83 podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia . W jego ocenie zostały tym

84 samym naruszone przepisy art. 236 § 2 pkt 1 , art. 228 § 1 pkt 1 oraz art. 239 Ord.

85 pod.

86 Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą . Badanie zaskarżonego postanowienia co do zgodności z prawem nie daje podstaw

87 do stwierdzenia , że doszło przy jego wydaniu do naruszenia prawa ,

88 a w szczególności naruszenia przepisów wskazanych w skardze . Zauważenia wymaga przy tym , że organ odwoławczy wszechstronnie przedstawił

89 w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne oraz argumentację i podstawy

90 prawne rozstrzygnięcia. Okoliczności faktyczne istotne dla tego rozstrzygnięcia nie

91 są przez stronę kwestionowane. Nie ulega bowiem wątpliwości , że podatnik

92 ustanowił w sprawie podatkowej pełnomocnika - adwokata , który złożył stosowne

93 pełnomocnictwo do akt zgodnie z art. 137 § 3 Ord. pod. Jak trafnie wskazano

94 w zaskarżonym postanowieniu pełnomocnictwo to obejmowało wszystkie

95 postępowania szczególne i wpadkowe w ramach prowadzonego postępowania

96 w sprawie podatkowej . Obejmowało zatem także postępowanie na tle nadania

97 rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ przywołał w uzasadnieniu dotyczące

98 tej kwestii, ukształtowane już orzecznictwo sądowe.

99 W przedstawionym stanie faktycznym nie można zasadnie zarzucić organowi

100 odwoławczemu , że uznał , zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania

101 rygoru za niedopuszczalne jako wniesione na akt , który nie wszedł do obrotu

102 prawnego. W tej mierze przepisy ordynacji podatkowej nie pozwalają na dowolność

103 i są jednoznaczne. Art. 212 stwierdza bowiem, że "Organ, który wydał decyzje jest

104 nią związany od chwili jej doręczenia ... ( dalsza treść- zastrzeżenie- nie ma

105 zastosowania w sprawie) . Przepis ten ma zastosowanie do postanowień ( art. 219

106 Ord. pod.) . Art. 212 Ord. pod. ustanawia jedną z najważniejszych konstrukcji

107 prawnych . Dopiero doręczenie aktu skutkuje wprowadzeniem go do obrotu

108 prawnego i związanie organu , który go wydał. Oznacza to , że od daty doręczenia

109 następuje załatwienie konkretnej sprawy ( w niniejszej sprawie nadanie rygoru

110 natychmiastowej wykonalności ) o od tej daty jakakolwiek zmiana tego aktu może

111 nastąpić tylko na zasadach i w trybie prawem przewidzianym.

112 Warunkiem zastosowania powyższych reguł jest jednak prawidłowe, zgodne

113 z wymogami przepisów postępowania, doręczenie decyzji lub postanowienia. Do

114 momentu braku takiego doręczenia nie można mówić o istnieniu w sensie prawnym

115 aktu organu i załatwieniu sprawy. Natomiast zasady doręczania wydanych aktów

116 uregulowane zostały w przepisach art. 144- 154 Ord.pod. W rozpoznawanej sprawie

117 istotne znaczenia ma art. 145 , który w § 2. jednoznacznie stanowi, że "Jeżeli strona

118 ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi ". Przepis ten zawiera

119 regułę bezwzględną, nie pozostawiając organowi żadnej dowolności jej stosowania.

120 Nie jest zatem dopuszczalne doręczenie np. postanowienia bezpośrednio stronie

121 z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Takie doręczenie nie rodzi skutków prawnych związanych z wejściem akt do obrotu prawnego, a akt ten nie może

122 wywoływać skutków materialnoprawnych lub procesowych . Doręczenie pisma tylko

123 stronie, z pominięciem prawidłowo ustanowionego pełnomocnika jest bezskuteczne

124 i ma jedynie znaczenie informacyjne . Wskazuje na to zarówno orzecznictwo , jaki

125 i piśmiennictwo ( vide: B. Adamiak i J. Borkowski "Kodeks postępowania

126 administracyjnego.Komentarz". , 12. wyd., W-wa 2012 , s. 248-249 i 446-448 ;

127 B. Adamiak i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz." , wyd.l, Wrocław 2006, s. 599

128 -600 oraz 786 - 788; S. Babiarz i in. "Ordynacja podatkowa. Komentarz.", wyd. 6 ,

129 LexisNexis , s. 672 - 674 i 854 - 855 ; H. Dzwonkowski , red. , "Ordynacja

130 podatkowa. Komentarz.", W-wa 2014 , s. 728 - 729 i 996 - 998) .

131 Konsekwencją powyższego jest przyjęcie , że zażalenie na nieprawidłowo

132 doręczone postanowienie nie jest dopuszczalne, a więc zastosowanie ma art. 228 §

133 1 pkt 1 Ord. pod. Przepis ten prawidłowo zastosował organ odwoławczy jako

134 podstawę zaskarżonego postanowienia . Skoro postanowienie nie weszło do obrotu

135 prawnego , nie mógł rozpocząć biegu termin do jego zaskarżenia . Zażalenie na

136 postanowienie , które nie weszło do obrotu prawnego jest zatem niewątpliwie

137 niedopuszczalne ( vide: B. Adamiak i in. , op.cit., s. 826 - 827 ; S. Babiarz i in. ,op.cit.

138 s. 871 - 872 ; H. Dzwonkowski , op.cit. , s . 1016 - 1017) . Zarzuty skarżącego w tym

139 zakresie są bezzasadne.

140 Stanowisko skarżącego że doręczenie postanowienia bezpośrednio stronie

141 było prawnie skuteczne pozostaje w sprzeczności z wymienionymi wyżej

142 unormowaniami . Zauważenia wymaga przy tym , że jego przyjęcie prowadziłoby do

143 pozbawienia strony gwarancji związanych z prawidłowym doręczaniem i skutkami

144 takiego doręczenia . W orzecznictwie często podnoszony jest właśnie argument

145 oparty na tezie odwrotnej od prezentowanej przez skarżącego ( a właściwie przez

146 jego pełnomocnika) na użytek niniejszej sprawy. Podnosi się bowiem, że właśnie

147 niedoręczenie aktu pełnomocnikowi , w przypadku upływu terminu do zaskarżenia ,

148 jest naruszeniem prawa, mogącym skutkować m.in. wznowienie postępowania lub

149 nieważność tego aktu.

150 Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu skargi zarzutu , że po

151 wydaniu zaskarżonego postanowienia , organ pierwszej instancji ponownie wydał

152 takiej samej treści postanowienie dotyczące rygoru , różniące się datą , stwierdzić

153 należy , że przedmiotem niniejszej jest postanowienie o niedopuszczalności

154 zażalenia na postanowienie z dnia "[...]". Sąd nie badał zasadności postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności . Jeżeli w ocenie strony postanowienie w kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w innej dacie wydano z naruszeniem prawa lub dotknięte jest wadami prawnymi , to profesjonalny pełnomocnik strony ma prawo do skorzystania z przewidzianych prawem środków.

155 Mając na względzie powyższe , sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że

156 zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa . Na zasadzie art. 151

157 p.p.s.a. orzec więc należało jak w sentencji wyroku.