Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 lipca 2006 r., II SA/Ol 236/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 lipca 2006 r., II SA/Ol 236/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Asesor WSA Beata Jezielska Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi C. L. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarządzenia wyborów sołtysa sołectwa "[...]" I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza na rzecz skarżącego C. L. od Rady Gminy kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku

Uzasadnienie

2 Uchwałą Nr "[...]" z dnia "[...]"grudnia 2005 r. Rada Gminy, działając na podstawie § 16 ust. 1 i 2 Statutu sołectwa "[...]", stanowiącego załącznik Nr 1 do uchwały Nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]"marca 1991 r. w sprawie Statutu sołectw, zarządziła na dzień "[...]"grudnia 2005 r. wybory sołtysa sołectwa "[...]". W uzasadnieniu wskazała, iż zgodnie z § 21 ust. 2 i 3 w związku z § 17 ust. 1 Statutu sołectwa "[...]", odwołanie Sołtysa przed upływem kadencji może nastąpić, gdy nie wykonuje on swoich obowiązków lub gdy w opinii mieszkańców nie może on pełnić dalej swojej funkcji. Wniosek o odwołanie Sołtysa przedkładany jest Radzie Gminy przez co najmniej 20 mieszkańców uprawnionych do udziału w Zebraniu Wiejskim. Rada po wysłuchaniu Sołtysa oddala wniosek lub zarządza wybory.

3 Rada Gminy podniosła, iż w niniejszej sprawie z wnioskiem o odwołanie dotychczasowego sołtysa i zarządzenie nowych wyborów wystąpiło do Rady 102 mieszkańców sołectwa "[...]", w których ocenie nie może on dalej pełnić funkcji sołtysa. Na drugim posiedzeniu "[...]" Sesji Rady Gminy w dniu "[...]"grudnia 2005 r., po ustosunkowaniu się sołtysa sołectwa do przedmiotowego wniosku, Rada uznała, iż zarządzenie wyborów nowego sołtysa jest społecznie uzasadnione.

4 W skardze z dnia 1 marca 2006 r., C. L. – sołtys sołectwa wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Nr "[...]" jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że uchwała, podjęta przez Radę Gminy narusza Statut sołectwa, gdyż zgodnie z § 9 pkt 1 tego Statutu wybór oraz odwołanie Sołtysa należy do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego. Zarządzenie przez Radę nowych wyborów, nastąpiło zatem pomimo braku uprzedniego podjęcia przez Zebranie Wiejskie uchwały o odwołaniu skarżącego z pełnienia funkcji sołtysa. C. L. wskazał jednocześnie na wewnętrzną sprzeczność Statutu, która polega na dopuszczeniu przez Statut możliwości wyboru nowego sołtysa w sytuacji gdy dotychczasowy nie został odwołany.

5 Skarżący podniósł ponadto, iż zaskarżona uchwała narusza interes tych mieszkańców, którzy opowiedzieli się za dalszym pełnieniem przez niego funkcji sołtysa mimo, że stanowili większość (278 mieszkańców).

6 W odpowiedzi na skargę, Rada Gminy wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazała, iż zaskarżona uchwała podjęta została w oparciu o przepis § 21 ust. 3 Statutu sołectwa "[...]", który jest przepisem szczególnym w stosunku do § 9 pkt 1 tego Statutu. Przed podjęciem uchwały Rada zbadała, czy wniosek o odwołanie sołtysa spełnia warunki formalne, zapoznała się również z wnioskiem mieszkańców o pozostawienie C. L. na stanowisku sołtysa. W świetle powyższego, zarzut jej niezgodności z prawem uznała za bezzasadny. Rada dodała również, iż w wyborach na nowego sołtysa sołectwa, w których kandydował C. L., mieszkańcy wybrali jego konkurenta – M. W. W odpowiedzi na skargę, Rada zakwestionowała ponadto legitymację skarżącego do wniesienia skargi na przedmiotowa uchwałę, wskazując, iż skarżący nie sprecyzował na czym konkretnie polega naruszenie jego interesu prawnego.

7 W dniu 12 lipca 2006 r. na rozprawie przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, skarżący podniósł, iż wniosek o odwołanie go

8 z funkcji sołtysa nie był przez nikogo podpisany, a podpisy osób załączone do tego wniosku zbierane były w rzeczywistości w sprawie odłączenia miejscowości "[...]" od Gminy i przyłączenia jej do Gminy "[...]". W tej sytuacji nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego wniosek ten, pomimo braku na nim podpisów, został rozpoznany przez Radę. Zauważył ponadto, iż dotychczas nie został odwołany z pełnienia funkcji sołtysa ani przez Radę Gminy ani przez Zgromadzenie Wiejskie, a jego kadencja nadal trwa.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

10 Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności

11 z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

12 Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięciu naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

13 W niniejszej sprawie, stwierdzić należy, iż skarżący jako osoba pełniąca funkcję sołtysa sołectwa ma interes prawny wymagany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę w sprawie zarządzenia wyboru nowego sołtysa sołectwa. Skoro bowiem skarżący nie został formalnie odwołany z pełnienia tej funkcji, to tym samym wątpliwości nie może budzić fakt, że uchwała ta wpływa na indywidualną sferę jego praw i obowiązków.

14 Wymogiem formalnym, od którego spełnienia uzależnione jest rozpoznanie skargi, wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jest ponadto uprzednie wezwanie organu do usunięcia stwierdzonego naruszenia prawa.

15 W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony.

16 Wniesioną skargę uznać należy zatem za dopuszczalną.

17 Przystępując do jej merytorycznego rozpoznania, zauważyć należy,

18 że organizację i zakres działania sołectwa określa, zgodnie z art. 35 ustawy

19 o samorządzie gminnym, rada gminy odrębnym statutem. Statut sołectwa jest aktem prawa miejscowego – przepisem gminnym i jako taki posiada przymiot przepisu powszechnie obowiązującego na obszarze gminy, wiąże jej organy i może być podstawą działań tych organów, w tym podejmowania uchwał. W niniejszej sprawie Statut Sołectwa uchwalony został przez Radę Gminy, uchwałą Nr "[...]" z dnia "[...]"marca 1991 r. i stanowił załącznik Nr 1 do tej uchwały. Zauważyć należy, iż zgodnie z § 9 tego Statutu, wybór i odwołanie Sołtysa, który jest organem wykonawczym sołectwa, należy do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego. Stosownie do § 11 Statutu, tryb wyboru i odwołania Sołtysa, określają postanowienia

20 § 16-22 tego Statutu. Zgodnie też z § 21 ust. 2 i 3 Statutu, odwołanie Sołtysa przed upływem 4-letniej kadencji może nastąpić gdy nie wykonuje on swoich obowiązków lub gdy w opinii mieszkańców nie może on pełnić dalej swojej funkcji. Wniosek o odwołanie Sołtysa przedkładany jest Radzie Gminy przez co najmniej połowę liczby mieszkańców, określonych w § 17 ust. 1 Statutu, która po wysłuchaniu Sołtysa oddala wniosek lub zarządza wybory.

21 Z treści przytoczonych przepisów wynika wyraźnie, iż Rada Gminy posiada kompetencje wyłącznie do oddalenia wniosku o odwołanie Sołtysa lub do zarządzenia wyborów nowego Sołtysa. Uprawnienie do podjęcia uchwały w sprawie zarządzenia wyborów nowego Sołtysa w żadnym razie nie może być jednak traktowane jako uprawnienie do odwołania Sołtysa, gdyż to, zgodnie z § 9 Statutu, należy do wyłącznej właściwości Zebrania Wiejskiego. Normy kompetencyjnej nie można domniemywać i nie można jej konstruować w procesie wykładni prawa. Musi być ona wyraźnie określona

22 w akcie prawnym. Nie można zatem przyjmować zasady domniemania kompetencji, jeżeli przepisy w tym względzie milczą. Przepis § 21 ust. 3 Statutu nie może być zatem traktowany jako przepis szczególny w stosunku do § 9 Statutu, a uchwała

23 o zarządzeniu wyborów nowego Sołtysa za równoznaczną z uchwałą o odwołaniu dotychczasowego.

24 Wskazać należy, iż sytuacje, w których dopuszczalne jest odwołanie Sołtysa przed upływem kadencji, określone zostały w § 21 ust. 2 Statutu. Przepis § 21 ust. 3 Statutu reguluje tryb postępowania w sprawie odwołania Sołtysa w sytuacji złożenia wniosku o jego odwołanie przez mieszkańców sołectwa, nie powierza jednak Radzie Gminy kompetencji do podjęcia uchwały o jego odwołaniu. Powyższe oznacza natomiast, iż w każdym przypadku uznania wniosku mieszkańców za zasadny zarządzenie przez Radę wyborów nowego Sołtysa winno być poprzedzone odpowiednią uchwałą Zgromadzenia Wiejskiego o odwołaniu dotychczasowego Sołtysa. Zgodnie bowiem z § 21 ust. 1 Statutu, za wykonywanie swoich funkcji Sołtys jest bezpośrednio odpowiedzialny właśnie przed Zebraniem. Ono zatem decyduje ostatecznie o tym, czy dotychczasowy Sołtys ma pełnić dalej tą funkcję, czy też konieczne jest jego odwołanie i zarządzenie wyborów jego następcy w trybie przepisanym w § 21 ust. 3 Statutu.

25 Wskazać jednocześnie należy, iż Zebranie Wiejskie nie jest związane wnioskiem mieszkańców o odwołanie Sołtysa. W świetle § 21 ust. 2 Statutu, odwołanie Sołtysa przed upływem jego kadencji może bowiem, lecz nie musi, nastąpić

26 w określonych w tym przepisie sytuacjach.

27 Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż podjęcie przez Radę Gminy uchwały w sprawie zarządzenia wyboru sołtysa sołectwa "[...]", pomimo braku podjęcia przez Zebranie Wiejskie stosownej uchwały w sprawie odwołania C. L. z pełnienia funkcji sołtysa sołectwa "[...]", nastąpiło z rażącym naruszeniem, określonych w Statucie Sołectwa, norm kompetencyjnych i doprowadziło do powstania niemożliwego do zaakceptowania z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawnego stanu, w którym funkcję sołtysa w sołectwie "[...]" pełnią aktualnie dwie osoby.

28 W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 147 § 1 oraz zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

29 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.