Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lipca 2006 r., II SA/Ol 186/06

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lipca 2006 r., II SA/Ol 186/06

Sentencja

1 Dnia 4 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na niewykonanie przez Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego wyroku Sądu z dnia "[...]" w sprawie o sygn. akt "[...]" w przedmiocie wyrównania uposażenia i nagrody rocznej za 2001 i 2002 rok postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r. w sprawie II SAB/Ol 47/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego do rozpoznania wniosku o wykonanie decyzji tego organu z dnia "[...]" Nr "[...]" w terminie miesiąca od dnia doręczenia temu organowi akt sprawy. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Komendant przyznał A. M., decyzją z dnia "[...]"listopada 2003 r. Nr "[...]" wyrównanie uposażenia za lata 2001 i 2002 wraz z odsetkami do dnia zapłaty oraz nagrodę roczną za lata 2001 i 2002 i mimo wezwania do zapłaty nie wypłacił mu powyższych należności.

3 Dnia 16 lutego 2006 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarga A. M. z wnioskiem o wymierzenie grzywny Komendantowi "[...]" Szpitala Wojskowego grzywny za niewykonanie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]". W uzasadnieniu skarżący podał, że Komendant uchyla się od wykonania powyższego wyroku Sądu Administracyjnego mimo wzywania go do zapłaty zaległych należności. Dodał, że kwota zasadnicza została wypłacona zgodnie z ustalonym terminem jednakże odsetki do chwili wniesienia skargi nie zostały wypłacone mimo wcześniejszej obietnicy Komendanta.

4 W odpowiedzi na skargę Komendant "[...]" Szpitala Wojskowego przyznał, że kwota główna została przelana na konto skarżącego jednakże nie sprecyzował on należnych odsetek co uniemożliwia organowi uwzględnienie skargi.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

6 W niniejszej sprawie A. M. domaga się wymierzenia grzywny Komendantowi "[...]" Szpitala Wojskowego z powodu niewykonania wyroku sądu. Przede wszystkim zatem Sąd musiał rozważyć, czy przedmiotowa sprawa w ogóle należy do jego właściwości. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 1 Postępowania przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zatem ustalenie właściwości rzeczowej sądu musi poprzedzać badanie każdej sprawy, która do niego wpływa.

7 Wskazać należy, iż generalnie egzekucję obowiązków o charakterze administracyjnym, w tym wynikających z decyzji administracyjnej, regulują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954), a postanowienia wydane w takim postępowaniu, a także bezczynność organu w tym zakresie podlegają - z mocy art. 3 § 2 pkt 3 i 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednakże regulacje te odnoszą się do sytuacji, w której organ administracji jest jednocześnie organem egzekucyjnym, egzekwującym obowiązki nałożone na inne podmioty. Natomiast w niniejszej sprawie żądanie zapłaty dotyczy kwoty pieniężnej wynikającej wprawdzie z decyzji administracyjnej, lecz należnej od organu administracji, który ją wydał i jednocześnie w decyzji tej został wymieniony jako płatnik tej należności (dłużnik) względem strony, do której decyzja została skierowana. Zatem z całą pewnością nie mają tutaj zastosowania powołane przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji. Wskazać także należy, iż sam fakt, iż podmiot zobowiązany do wykonania decyzji jest jednocześnie organem administracji nie przesądza o tym, iż sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy bowiem zważyć, iż istotą żądania strony jest roszczenie mające wprawdzie swoje źródło w akcie administracyjnym (decyzji z dnia "[...]"listopada 2003r.), ale będące w rzeczywistości roszczeniem o charakterze cywilnym. W związku z tym w ocenie Sądu sprawa należy do kompetencji sądu powszechnego. Na poparcie takiego stanowiska należy powołać się na tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. SK 12/99 (OTK 2000/5/143), w którym ustalono art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zgodzie z art. 45 ust. 1 Konstytucji pozostaje tylko takie rozumienie "sprawy cywilnej", które nie wyklucza z jej zakresu możliwości dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych tylko z tej przyczyny, że ich źródłem jest decyzja administracyjna ustalająca obowiązek spełnienia określonego świadczenia pieniężnego na rzecz konkretnej osoby. W ocenie Trybunału za sprzeczne z Konstytucją należy uznać stosowanie przez sądy swoistego automatyzmu: jeśli źródłem powstałego stosunku prawnego jest decyzja administracyjna (akt administracyjny), to stosunek ten nie może mieć charakteru cywilnoprawnego i - w konsekwencji - droga sądowa jest niedopuszczalna. Jak wykazano wyżej, takie rozumowanie nie znajduje uzasadnienia prawnego i prowadzi do całkowitego pozbawienia ochrony sądowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Stanowisko to wynika - jak wskazał Trybunał - po pierwsze z faktu, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Podkreślono, iż choć w doktrynie prawa cywilnego ciągle nie osiągnięto zgodności poglądów co do katalogu i podziału zdarzeń cywilnoprawnych, nigdy nie było wątpliwości co do tego, że akty (decyzje) administracyjne mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych; wraz z orzeczeniami sądowymi o charakterze konstytutywnym oraz oświadczeniami woli tworzą one kategorię czynności. Wskazano, iż w szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjno-prawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną. Po drugie Trybunał zwrócił uwagę, iż w przypadku wykluczenia drogi do dochodzenia tych roszczeń przed sądami powszechnymi, osoba uprawniona do świadczenia nie dysponuje żadną możliwością realizacji prawa. Przyjęty w Polsce model sądownictwa administracyjnego nie dopuszcza bowiem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny cywilnoprawnych skutków niewykonania lub nienależytego wykonania legalnej i niewadliwej decyzji administracyjnej. Wyłączenie analizowanych spraw z kategorii "spraw cywilnych",

8 a tym samym - wyłączenie ochrony przed sądem powszechnym, jest więc równoznaczne z całkowitym zamknięciem drogi sądowego dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych ze świadczeniami pieniężnymi mającymi swe źródło w decyzji administracyjnej. Pomimo zmiany przepisów dotyczących sądownictwa administracyjnego w związku z wejściem w życie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższe orzeczenie Trybunału zachowuje swoją aktualność. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano wielokrotnie pogląd, iż z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującego prawo do sądu, oraz z art. 177 Konstytucji, wynika domniemanie właściwości sądu powszechnego we wszystkich sprawach przedstawionych do rozpoznania, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003r. III CK 319/03 (OSNC 2005/2/31), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002r., III CK 53/02 (OSNC 2003, nr 2, poz. 31), uchwał składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003r. III CZP 85/02 (OSNC 2003, nr 10, poz. 129).

9 Przytoczone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego wskazuje, iż akt administracyjny w postaci decyzji wywołuje także skutki cywilnoprawne. W przypadku, gdy z wydanej decyzji wynika konieczność zapłaty określonej kwoty pieniężnej, należnej od organu, który decyzję wydał, do orzekania w tego rodzaju sprawach właściwe są sądy powszechne. Zasadność przedstawionego stanowiska dodatkowo potwierdza fakt, iż sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sąd administracyjny ogranicza się jedynie kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269). Sąd ten - w przeciwieństwie do sądu powszechnego - nie ma zatem uprawnień do zasądzania określonych roszczeń, czego domaga się strona w niniejszej sprawie. Ponadto w sąd administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi pozwalającymi na skuteczne wyegzekwowanie wykonania takiej decyzji, w której organ ją wydający nałożył na siebie określone obowiązki.

10 Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu. W związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.