Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2010 r., I SA/Lu 343/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2010 r., I SA/Lu 343/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w R. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] wydanym po rozpatrzeniu wniosku A spółka z o.o. z siedzibą w [...], zwana dalej Spółką, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] określono Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie

4 397.089,00 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 19 listopada 2009 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), wraz ze stosownym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania. Odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 16 grudnia 2009 r. (wysłane 14 grudnia 2009 r., data stempla pocztowego). W świetle powyższego, bezspornym było, iż wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...], nastąpiło z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności.

5 Rozpatrując wniosek Spółki o przywrócenie terminu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z jego uzasadnienia wynika, że decyzja organu I instancji doręczona została w dniu 19 listopada 2009 r. do siedziby biura Spółki w [...] i przekazana Prezesowi Spółki, który zajmował się sprawą merytorycznie. Z przyczyny niezależnej od Spółki, tj. z powodu nagłej choroby Prezesa - (zawał serca), która trwała od 1 do 12 grudnia 2009 r. odwołanie od decyzji nie mogło zostać złożone w terminie. Spółka uzasadniała, że choroba wystąpiła tak gwałtownie, iż nie było możliwości przekazania obowiązków służbowych innym osobom.

6 Mając na uwadze argumentację Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, odwołując się do treści art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, że wniosek Spółki czyni zadość warunkom formalnym, tj. został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, a wraz z wnioskiem strona dokonała czynności, do dokonania której terminowi uchybiła. Podkreśliło jednocześnie, że przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu, przy czym przesłanka ta musi być uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie to – w ocenie organu - przedstawienie wiarygodnych okoliczności świadczących, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy strony, czyli dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.

7 Rozpatrując przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu Kolegium wskazało, że wskazana przez Spółkę przyczyna uchybienia terminowi nie może być przyjęta i stanowić podstawy do jego przywrócenia. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić, w ocenie organu, tylko w przypadku stwierdzenia istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu.

8 Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, niedochowanie terminu do wniesienia odwołania w sprawie niniejszej nie wynikało z zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia.

9 Kolegium zauważyło, że stroną postępowania jest spółka z.o.o., której zarząd jest trzyosobowy, a sposób reprezentacji określony w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalony został poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie, albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W przypadku strony będącej spółką, wyposażoną w osobowość prawną i posiadającą reprezentujące ją organy, wymagana jest szczególna staranność przy wykonywaniu określonych czynności procesowych. Tak więc, będąc organem powołanym do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, zarząd spółki obowiązany jest należycie organizować pracę spółki i właściwie ją reprezentować na zewnątrz. Wymogi te są szczególnie rygorystyczne w przypadku Zarządu wieloosobowego, jak w przedmiotowej sprawie.

10 W tych okolicznościach, w ocenie organu, podmiot gospodarczy jakim jest w niniejszej sprawie Spółka z o.o., powinien tak organizować jej funkcjonowanie, by wymagana reprezentacja do dokonania czynności procesowej była zachowana zgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym.

11 Kolegium podkreśliło, że w analizowanej sprawie Spółka reprezentowana jest nieprawidłowo. Stosowane metody zastępstwa, czy upoważnienia do podpisywania pism są niezgodne z wymogami w tym względzie, bowiem naruszają wolę założycieli Spółki wyrażoną w umowie spółki, a próba zmiany zasad reprezentacji Spółki poprzez wzajemne udzielenie pełnomocnictw przez członków zarządu stanowi w istocie obejście prawa. Jeśli Spółka reprezentowana jest przez dwie osoby i wskazani dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw, to narusza to zasadę dwuosobowej reprezentacji.

12 Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, że choroba jednego z członków zarządu, jako powód uniemożliwiający złożenie środka zaskarżenia, w przypadku Spółki mającej reprezentację łączną, wymaga szczególnego uprawdopodobnienia.

13 W ocenie Kolegium stan zdrowia Prezesa Zarządu Spółki (z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że chory mógł chodzić) nie powodował sytuacji, w której nie było możliwości wniesienia odwołania przez pozostałych członków Zarządu. Kolegium z odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych uzasadniło, iż samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu.

14 Te wszystkie okoliczności oraz fakt, że chory nie przebywał w szpitalu – w ocenie Kolegium - upoważniają do stwierdzenia, że choroba Prezesa Zarządu Spółki nie wykluczała możliwości dokonania czynności procesowych przez niego samego lub inne osoby upoważnione do reprezentacji Spółki. W ocenie Kolegium wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia, iż choroba była przeszkodą do terminowego wniesienia środka zaskarżenia nie została wykazana w sposób dostateczny. W żadnym również razie, o braku winy w niedopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne Spółki oraz zaniedbania osób ją reprezentujących.

15 Konkludując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że stan faktyczny w niniejszej sprawie implikuje wręcz twierdzenie, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w dbałości o swoje interesy, dlatego też brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

16 W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umożliwienie wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].

17 W uzasadnieniu Spółka uzasadniała, iż ma reprezentację dwuosobową. W skład Zarządu wchodzą Prezes Zarządu oraz dwaj członkowie Zarządu w osobach J. F. i M. O. Wskazała, iż drugi Członek Zarządu M. O. upoważnił Prezesa Zarządu G. K. do działania w jego imieniu w przedmiotowej sprawie (podpisywania odwołań), podobnie jak w sprawie podatków z wcześniejszych decyzji podatkowych. Uzasadniała, iż J. F. będąc członkiem zarządu działał na szkodę Spółki i nie uczestniczył w żadnych jej pracach, za co wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 10 listopada 2009 roku sygn. akt [...] (wyrok nieprawomocny) został skazany. Skarżąca argumentowała, iż złożony wniosek o przywrócenie terminu związany jest ze zmianami w składzie zarządu Spółki – rezygnacją z pracy członka Zarządu Spółki J. F., co potwierdzać miała dołączona do skargi kserokopia postanowienia Sądu Gospodarczego w [...] z grudnia 2009 roku zobowiązującego Zarząd Spółki do złożenia wniosku o wykreślenie tego wspólnika z KRS. W dalszej części skargi Spółka podtrzymała swoją dotychczasową argumentację, iż wszelkimi sprawami merytorycznymi, w tym również prowadzeniem korespondencji z wszystkimi urzędami, zajmuje się Prezes Zarządu G. K. i to z uwagi na jego chorobę, która uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków służbowych, nastąpiło uchybienie w terminie do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej za 2006 rok. Zaznaczyła, że za zasadnością wniosku o przywrócenie terminu przemawia również okoliczność wcześniejszego wielokrotnego uchylania decyzji podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości wydawanych w stosunku do Spółki przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Spółka podkreśliła, że - w jej ocenie - wydana przez organ I instancji decyzja w sprawie niniejszej nie respektuje w żadnej materii prawomocnych wyroków sądowych wydanych w sprawie. Podkreśliła, iż oddalenie wniosku o przywrócenie terminu może spowodować dla Spółki niepowetowane straty mogące się nawet przyczynić do zaprzestania prowadzenia przez nią działalności gospodarczej.

18 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

20 Skarga w sprawie niniejszej zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazane.

21 Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) prowadzi do wniosku, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

22 Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że: 1) Burmistrz Miasta [...] prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia A spółce z o.o. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r.; 2) postępowanie to zakończone zostało wydaniem w dniu 18 listopada 2009 r. decyzji określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 rok; 3) decyzja ta, na adres spółki, doręczona została w dniu19 listopada 2009 r.; 4) wnioskiem z dnia 14 grudnia 2009 r. (16 grudnia 2009 r. - data wpływu do organu pierwszej instancji) członek zarządu spółki z o.o. A G. K. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] 5) po przekazaniu przez organ I instancji akt sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], pismem z dnia 5 stycznia 2010r. w trybie przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, organ ten wezwał wnioskodawcę do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich zgodnie z zasadami reprezentacji spółki, pod rygorem pozostawienia bez rozpatrzenia (jednocześnie, odrębnym pismem również w dnia 5 stycznia 2010 r., w kontekście obowiązujących zasad i sposobu reprezentacji spółki, SKO w [...] wezwało wnioskodawcę do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu); 6) w odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 13 stycznia 2010 r. (data wpływu do SKO w [...] – 18 stycznia 2010 r.), podpisanym dwukrotnie przez G. K.: raz jako Prezesa Zarządu Spółki, drugi z upoważnienia członka Zarządu Spółki M. O., wyjaśniono, że zarząd spółki jest dwuosobowy w związku z rezygnacją jednego z członków zarządu z pracy oraz przedstawiono okoliczności, które zdaniem wnioskodawcy uprawdopodobniały brak winy w uchybieniu terminu – do pisma dołączono: odpis postanowienia z KRS z dnia 21 grudnia 2009 r., wzywającego G. K. oraz M. O. do złożenia wniosku o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez wykreślenie J. F. w związku z jego rezygnacją z członkostwa w zarządzie; kopię zwolnienia lekarskiego G. K.; dwa upoważnienia wystawione przez M. O. dla G. K. do podpisywania pism w jego imieniu; odpis z KRS.

23 Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż zarząd w spółce z o.o. A sprawują prezes – G. K. i dwaj wiceprezesi J. F. oraz M. O., a sposób reprezentacji został określony poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.

24 Z treści art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

25 W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, stroną postępowania podatkowego, w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, jest spółka A z o.o., jako podatnik podatku od nieruchomości, z jej udziałem Burmistrz Miasta [...] prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za

26 2006 r. zakończone wydaniem w dniu 18 listopada 2009 r. decyzji określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r.

27 Legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji przysługiwała Spółce, jako stronie postępowania /zainteresowanemu w rozumieniu przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej/.

28 Skoro wniosek z dnia 14 grudnia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] złożył i podpisał prezes zarządu spółki A z o.o. G. K., to zasadnie organ odwoławczy, w trybie przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał wnioskodawcę do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki, pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia.

29 Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że zarząd w spółce A z o.o. sprawują: prezes - G K. i dwaj wiceprezesi: J. F. oraz M. O., a sposób reprezentacji został określony poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Powyższe koresponduje z przepisem art. 205 § 1 k.s.h., który stanowi, że jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki, a jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składnia oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.

30 Skoro tak, to w świetle treści wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz w świetle przepisu art. 205 § 1 k.s.h. brak było podstaw, aby za prawidłowe i prawnie skuteczne uznać uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz odwołania, poprzez podpisanie ich w taki sposób, jak uczynił to G. K. w piśmie z dnia 13 stycznia 2010 r.

31 W tej mierze, Sąd w składzie orzekającym w sprawie, podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawarty w zaskarżonym postanowieniu (str. 3), że spółka A nie jest reprezentowana prawidłowo. Stosowane w spółce metody zastępstwa, czy upoważnienia do podpisu, są bowiem niezgodne z obowiązującymi w tym względzie wymogami, co narusza wolę założycieli spółki wyrażoną w umowie spółki. Zmiany zasad reprezentacji spółki poprzez udzielenie pełnomocnictw ocenić więc należy, jako obejście prawa. Poza sporem jest bowiem, że jeżeli spółka o zarządzie wieloosobowym reprezentowana jest przez dwie osoby, a mianowicie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem, to sytuacja, gdy dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw narusza wolę założycieli spółki i obowiązujące zasady reprezentacji. Jakkolwiek faktem jest, że członek zarządu spółki z o.o. uprawniony do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu może być ustanowiony pełnomocnikiem do poszczególnych czynności, to jednak w tym względzie podkreślić należy, że istota rzeczy wyraża się w tym, że kompetencja pełnomocnika wynika z aktu umocowania, a więc z czynności prawnej dokonanej przez organ osoby prawnej, co stanowi warunek konieczny skuteczności tego rodzaju pełnomocnictwa (por. uchwała Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt III CZP 68/06). Tylko bowiem właściwie reprezentowana spółka może udzielić pełnomocnictwa do dokonania czynności prawnej osobie, która pełni funkcję prezesa zarządu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 416/09). W analizowanym zakresie, odnoszącym się do współdziałania dwóch członków zarządu w zakresie reprezentowania spółki z o.o. za dopuszczalne uznać należy również składanie przez nich oświadczeń woli, w odniesieniu do których nie jest wymagana ich równoczesność, co oznacza również sytuację potwierdzenia oświadczenia woli już złożonego przez innego członka zarządu spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2006 r., sygn. akt II CSK 233/06).

32 W konsekwencji powyższego, w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że brak było podstaw, aby za prawidłowe i prawnie skuteczne uznać uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz odwołania. Tym samym, brak było podstaw, aby organ odwoławczy orzekał merytorycznie w przedmiocie oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].

33 Reasumując, we wskazanym niespornym stanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zobowiązane było postąpić w sposób określony w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało zatem z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

34 W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.