Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2021 r., II SA/Lu 876/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2021 r., II SA/Lu 876/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Burmistrz [...] odmówił przyznania W. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką E. S.. W motywach decyzji podano, że wnioskodawczyni ma [...] lata mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi E. S., A. B. i M. S.. Córka jest osobą samodzielną, wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego: mycie, czesanie, ubieranie, utrzymywanie higieny osobistej, przygotowywanie posiłków. Przy praniu pomaga jej siostra A. , która robi także zakupy. Wiele lat uczestniczyła w Warsztatach Terapii Zajęciowej w M. Z., gdzie nabyła umiejętności niezbędne do codziennego funkcjonowania. Nie wymaga całodobowej opieki, jej stan zdrowia pozwala na pozostawanie bez opieki matki, zwłaszcza gdy obecni są pozostali domownicy którzy nie pracują zawodowo , są dyspozycyjni. Matka nie wykonuje przy córce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających stałej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Zdaniem organu oznacza to, że opieka nad córką nie uniemożliwia wnioskodawczyni zatrudnienia. Organ stwierdził ponadto, że pobiera emeryturę wypłacaną przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

3 Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wnioskodawczyni musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędną w tak znaczącym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Przede wszystkim warunek opieki całodobowej jest związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Dz. U. z 2021 r. poz. 573). W ocenie Kolegium w sprawie niniejszej taki związek jednak nie zachodzi. Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że osoba wymagająca opieki jest osobą na tyle samodzielną, iż nie wymaga stałej pomocy innej osoby w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. Pracownik socjalny ustalił, że skarżąca nie wykonuje przy córce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających stałej obecności i pomocy. Ponadto w opiekę tę włącza się siostra A. , która nigdzie nie pracuje, mieszka z matką i rodzeństwem. Organ odwoławczy podzielił także ocenę Burmistrza, że przeszkodą do przyznania świadczenia jest fakt pobierania przez stronę emerytury. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przywołany przepis wyklucza zatem możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania ustalonego prawa do świadczeń określonych w tym przepisie, np. do emerytury. Zdaniem organu prawo do ww. świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego ustalane jest w formie decyzji administracyjnej odrębnego organu w trybie oddzielnych przepisów, dlatego przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne niezbędna jest rezygnacja z prawa do tych świadczeń. W. S. pobiera emeryturę rolniczą z KRUS (decyzja z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] o ponownym ustaleniu wysokości emerytury). W przypadku, gdy osoba spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wnioskuje o jego przyznanie, a pobiera emeryturę rolniczą z KRUS powinna dokonać wyboru świadczenia poprzez rezygnację z emerytury rolniczej. Wybór można zrealizować, gdy strona pobiera emeryturę rolniczą, przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.), zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Kolegium zaznaczyło, że wobec reprezentowania skarżącej przez fachowego pełnomocnika zaniechało poinformowania jej o możliwości zawieszenia emerytury i przedłożenia decyzji.

4 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. S. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne przyjęcie, że nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zakres opieki jakiej wymaga córka nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia oraz art. 6 kpa, 7 kpa, 8 kpa, 9 ka art. 77 kpa i art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że córka nie wymaga jej opieki i jest w stanie samodzielnie funkcjonować mimo posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności E. S., z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności składający się ze specjalistów lekarzy, którzy posiadając fachową wiedzę uznali niepełnosprawność znaczną córki. Organy nie mają natomiast umocowania do zastępowania powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ustalenie zatem, że córka nie wymaga stałej lub długotrwałej jej opieki wykracza poza ich kompetencje. Z załączonego oświadczenie wynika natomiast, że budzi swoją córką, pomaga jej przy wykonywaniu higieny osobistej, przygotowuje ubrania, nadzoruje zażywanie przez nią leków, sprząta za nią i prasuje, robi dla niej zakupy, wychodzi z nią na spacer oraz czasami przygotowuje posiłki. Bez wątpienia więc trudno się zgodzić z oceną organów, iż zakres opieki umożliwia jej podjęcie pracy zawodowej. Zdaniem skarżącej organ winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Zapoznając się więc z zakresem obowiązków ustalonych podczas wywiadu środowiskowego przez organ trudno się zgodzić, aby można było pogodzić opiekę nad niepełnosprawną córką, wymagającej nadzoru, dawkowania leków i pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych z pracą zawodową. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Co prawda niektóre czynności z natury rzeczy są czynnościami bardziej lub mniej absorbującymi i czasochłonnymi, dotyczą spraw życiowych obu rodziców (bądź nawet całej rodziny) i są konieczne do wykonania bez względu na fakt czy odnoszą się do osoby niepełnosprawnej czy też osoby "pełnosprawnej", to jednak nie można z tego powodu pomniejszać czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a tym bardziej w sytuacji - tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w której osoba niepełnosprawna ma niewątpliwie problemy z samodzielnym załatwieniem podstawowych życiowych potrzeb. Skarżąca zwróciła uwagę, że sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka.

5 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

7 Rzeczywiście zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2020r. poz.

8 111 ) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z

9 tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty

10 socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub

11 rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu

12 uzupełniającym. W orzecznictwie wielokrotnie jednak zwracano uwagę, że przepis ten należy interpretować z zastosowaniem dyrektywy

13 wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. Całościowo i wyczerpująco powyższe zagadnienie zostało omówione w wyroku

14 Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020r. ( I OSK 1983/20 opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów

15 Administracyjnych ). Sąd zwrócił wówczas uwagę, że interpretacja wspomnianego przepisu w sposób eliminujący z kręgu osób, które

16 spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, naruszałaby konstytucyjną zasadę

17 równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w

18 równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i

19 faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio

20 przekonywujących argumentach. Według NSA istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych

21 przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z

22 zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy

23 zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tym podmiotom, które

24 mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym

25 którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto przyznano

26 prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody, niż wymienione w tych dwóch przepisach. W

27 związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze

28 znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na wyrok Trybunału

29 Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), w którym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1

30 lit. a) ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone

31 prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1

32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób

33 rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez

34 takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia

35 opiekunów – rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących

36 opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego)

37 jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie

38 Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa, niż wysokość

39 świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację

40 rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą

41 równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. W przekonaniu Naczelnego Sądu

42 Administracyjnego nie sposób zatem znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób

43 niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do

44 jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie

45 pielęgnacyjne. Sąd zwrócił również uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej

46 z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających

47 emeryturę w niższej wysokości, niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z

48 powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Jednocześnie NSA nie zgodził się ze

49 stanowiskiem, wyrażanym również w orzecznictwie, zgodnie z którym osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w

50 powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia

51 wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Jego zdaniem wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości

52 odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z art.

53 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na

54 samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od

55 trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w

56 zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie

57 odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Sąd powołując się na dotychczasowe orzecznictwo

58 opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub

59 emerytalno-rentowego wskazując, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty

60 jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną o czym wprost stanowi art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Osoba,

61 która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać

62 wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. W przypadku

63 emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na

64 podstawie art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w

65 przepisach emerytalnych, a zatem w art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

66 Społecznych (Dz. U. 2020 poz. 53). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której

67 uprawniona jest jedna osoba. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla

68 emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być interpretowana jako wiążąca się nie z

69 samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje

70 wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia

71 pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od

72 miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od

73 miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. Sąd podkreślił przy tym, że o możliwości złożenia wniosku o

74 zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ

75 winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są

76 obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na

77 ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Taka informacja powinna być udzielona stronie

78 wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie

79 wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe

80 będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka

81 organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby

82 uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas ( tak też NSA w wyroku z dnia 24 listopada

83 2020r. I OSK 1416/20 i podane tam orzecznictwo oraz w wyroku z dnia 27 maja 2021r. I OSK 303/21 opubl. w CBOSA ). Sąd rozpatrujący

84 niniejszą skargę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyrokach. Jak wynika z akt

85 administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie pouczono skarżącej o możliwości wyboru świadczenia. Nie poinformowały jej również o

86 możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia

87 brakujących dokumentów. Słusznie jednak Kolegium zauważyło, że skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, który jako

88 profesjonalny pełnomocnik powinien mieć odpowiednia wiedzę o sposobie uzyskania wspomnianej decyzji.

89 Zgodzić należy się również z pozostałą oceną organu odwoławczego co do spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

90 Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy przysługuje ono osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej

91 pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem

92 o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie

93 ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyroku z dnia 16 kwietnia 2021r. ( I OSK 2859/20 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd

94 Administracyjny ponownie wskazał, powołując się na swoje dotychczasowe orzecznictwo, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera

95 definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego

96 przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka

97 świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy

98 zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy

99 zarobkowej. Sąd po raz kolejny podkreślił, że omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym

100 członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za

101 rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu

102 a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

103 Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką.

104 Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek

105 przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie

106 związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie

107 wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny

108 w wyroku z dnia 24 czerwca 2021r. ( I OSK 351/21, także wyrok NSA z 18 maja 2021r. I OSK 275/21 opubl. w CBOSA ) podkreślił, że takich

109 ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności.

110 Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy nie

111 podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki

112 i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad

113 osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie

114 przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby

115 niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu,

116 aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego

117 orzeczenia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może

118 zatem wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą.

119 Przeprowadzone postępowanie w sprawie nie daje podstaw do przekonania, że skarżąca spełnia warunek o jakim mowa wyżej. Przeprowadzony [...]

120 lipca 2021r. wywiad środowiskowy nie wspomina o jakichkolwiek czynnościach wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad córką.

121 Również sama skarżąca w żadnym miejscu nie opisała zakresu sprawowanej opieki. Wprawdzie w odwołaniu od decyzji jej pełnomocnik zarzucił

122 niewyjaśnienia tej okoliczności, uznając, że decyzja została w tej sytuacji wydana przedwcześnie, nie przedstawił jednak okoliczności

123 mających potwierdzać związek skutkowo przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. Co więcej mimo, że w

124 skardze jako załącznik wymieniono oświadczenie skarżącej dotyczącej formy i zakresu opieki, nie zostało ono jednak złożone. Powołując

125 się natomiast na wspomniane oświadczenie skarżąca wskazała w skardze, że budzi swoją córką, pomaga jej przy wykonywaniu higieny

126 osobistej, przygotowuje ubrania, nadzoruje zażywanie przez nią leków, sprząta za nią i prasuj, robi dla niej zakupy, wychodzi z nią na

127 spacer oraz czasami przygotowuje posiłki. Niezrozumiała jest przy tym zamieszczona w odwołaniu uwaga o zaniechaniu ustalenia przez

128 organu administracji danych dotyczących zatrudnienia czy też aktywności i zarobkowej skarżącej. Przecież wszystkie te dane skarżąca

129 ujawniła w oświadczeniu z dnia [...] maja 2021r. Nigdy też nie twierdziła, że pozostaje w zatrudnieniu, co przecież uniemożliwiłoby jej

130 uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach znajduje się natomiast decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia

131 [...] marca 2021r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej. Wspomniany już wywiad potwierdza natomiast, że córka skarżącej nie

132 wymaga całodobowej opieki. Jest osobą samodzielną, wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego: mycie, czesanie, ubieranie,

133 utrzymywanie higieny osobistej, przygotowywanie posiłków, raz dziennie przyjmuje leki. Przy praniu pomaga jej siostra A. , która

134 robi także zakupy dla całej rodziny. Wiele lat uczestniczyła w Warsztatach Terapii Zajęciowej w M. Z., gdzie nabyła

135 umiejętności niezbędne do codziennego funkcjonowania. Jej stan zdrowia pozwala na pozostawanie bez opieki matki, zwłaszcza, gdy obecni

136 są pozostali domownicy którzy nie pracują zawodowo, są dyspozycyjni. W ocenie sądu wymiar tak sprawowanej opieki nie wklucza możliwości

137 podjęcia zatrudnienia. Opisane w wywiadzie oraz skardze czynności, związane są z codziennym funkcjonowaniem rodziny. Sprzątanie,

138 robienie posiłków dla osób zamieszkujących ten sam budynek i korzystających z tych samych pomieszczeń, przy możliwościach uprawnionej

139 nie stanowi przesłanki dla nie podejmowania zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Tego rodzaju czynności powinny być normą w

140 funkcjonowaniu rodziny. Zakres wykonywania opieki czyni natomiast niewiarygodnymi twierdzenia skarżącej, że zajmuje jej znaczną część

141 dnia. W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że to w związku ze sprawowaną przez skarżącą opieką nad córką zrezygnowała,

142 czy też nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.

143 Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z

144 2019r. Poz. 2325 ) skargę należało oddalić.